«Μια μαύρη ημέρα για τη Σαξονία-Άνχαλτ»
Κυβέρνηση AfD θα ήταν δυνατή με τη βοήθεια του BSW(Sahra Wagenknecht). Συμμαχία CDU, Linke, SPD και Πρασίνων πιθανότατα χωρίς πλειοψηφία.
Hendrik Lasch Χρόνος ανάγνωσης: 6 λεπτά
«Γράψαμε ιστορία», δήλωσε ο επικεφαλής υποψήφιος του AfD Ulrich Siegmund τη βραδιά των εκλογών
Φωτογραφία: Hendrik Schmidt/dpa
Μετά από ένα αποτέλεσμα-ρεκόρ για το AfD στις κρατιδιακές εκλογές της Σαξονίας-Άνχαλτ, κατά τη διάρκεια της βραδιάς μια κυβέρνηση υπό το AfD πέρασε στη σφαίρα του εφικτού, με το BSW να μπορεί να εξελιχθεί σε ρυθμιστή των εξελίξεων («ρυθμιστή/ρυθμιστικό παράγοντα»). Μετά την καταμέτρηση 2.505 από τις 2.660 εκλογικές περιφέρειες (94%), το AfD συγκέντρωσε 44,8%. Το CDU υπέστη συντριβή με 16,8%· το ποσοστό αυτό αντιστοιχεί σε μείωση άνω του ημίσεος του εκλογικού του αποτελέσματος από το 2021. Το κόμμα Die Linke καταγράφηκε στο 8,4%, καταγράφοντας σαφή πτώση σε σχέση με τις προσδοκίες του και μένοντας πίσω από το SPD και τους Πράσινους. Παρ' όλα αυτά, το κόμμα προηγούνταν καθαρά στις πρώτες ψήφους σε τρεις εκλογικές περιφέρειες, οδεύοντας προς την κατάκτηση τριών απευθείας εδρών, δύο στην Halle και μία στο Magdeburg.
Οι Σοσιαλδημοκράτες πέτυχαν ένα ελαφρώς καλύτερο αποτέλεσμα από το 2021 με 9,1%. Οι Πράσινοι, με 8,9%, θα μπορούσαν να σημειώσουν το καλύτερο αποτέλεσμά τους σε κρατιδιακές εκλογές στη Σαξονία-Άνχαλτ. Το FDP, που συμμετείχε μέχρι πρότινος στην κυβέρνηση, αποτυγχάνει να εισέλθει στο κοινοβούλιο του Magdeburg. Το BSW φάνηκε να περνά το κατώφλι του κοινοβουλίου, καταγράφοντας 5,2%. Η συμμετοχή των ψηφοφόρων, στο 74%, ήταν σχεδόν δέκα μονάδες υψηλότερη από ό,τι πριν από πέντε χρόνια.
Από το τελικό αποτέλεσμα του κόμματος της Wagenknecht εξαρτάται καθοριστικά ποιες επιλογές σχηματισμού κυβέρνησης υπάρχουν. Εάν το κόμμα έμπαινε στο τοπικό κοινοβούλιο (Landtag), στο AfD θα έλειπαν μεν τρεις έδρες από την πλειοψηφία, η οποία βρίσκεται στις 42 έδρες. Ωστόσο, ακόμη και μια τετραπλή συμμαχία των CDU, Linke, SPD και Πρασίνων θα συγκέντρωνε μόλις 40 έδρες. Έτσι, το BSW θα γινόταν ο ρυθμιστής των εξελίξεων. Εάν το κόμμα αποτύχει στο όριο του 5% —σενάριο που κατέστη όλο και πιο απίθανο κατά τη διάρκεια της βραδιάς—, το AfD θα λάμβανε 41 έδρες και τα άλλα τέσσερα κόμματα 42. Μια ασφαλής πλειοψηφία για αυτήν την περίπλοκη πολιτική συγκυρία θα φαινόταν διαφορετική.
Στο AfD επικράτησε ενθουσιασμός για το αποτέλεσμα-ρεκόρ. Ο επικεφαλής υποψήφιος Ulrich Siegmund δήλωσε ότι «γράψαμε ιστορία σε αυτό το κρατίδιο». Η ομοσπονδιακή πρόεδρος Alice Weidel τόνισε ότι το κόμμα της έχει «μια πολύ καθαρή εντολή διακυβέρνησης». Με αυτό συμφώνησε τη βραδιά των εκλογών μόνο η Claudia Wittig, η επικεφαλής υποψήφια του BSW στη Σαξονία-Άνχαλτ. Δήλωσε ότι εν όψει ενός αποτελέσματος 44%, θα ήταν «εντελώς αντιδημοκρατικό να μην συμμετάσχει το AfD στην κυβέρνηση». Αντίθετα, η ομοσπονδιακή πρόεδρος Amira Mohamed Ali επέμεινε στο μοντέλο ενός κομματικά ανεξάρτητου πρωθυπουργού, ο οποίος θα πρέπει να ενεργεί «με μεταβαλλόμενες πλειοψηφίες με τη συμμετοχή ολόκληρου του κοινοβουλίου».
Αντίθετα, σε άλλα κόμματα και στην κοινωνία των πολιτών το αποτέλεσμα του AfD προκάλεσε σοκ και αποτρόπιασμο. Η Eva von Angern, η επικεφαλής υποψήφια του κόμματος Die Linke, έκανε λόγο για μια «μαύρη ημέρα για τη Σαξονία-Άνχαλτ». Ο Robert Fietzke, διευθυντής του κοινωνικοπολιτιστικού κέντρου Zora στο Halberstadt, σχολίασε αρχικά στο κοινωνικό δίκτυο Bluesky με μία μόνο λέξη: «Φρίκη». Αργότερα κάλεσε σε «αλληλεγγύη» με τους ανθρώπους στη Σαξονία-Άνχαλτ, «για τους οποίους τα πράγματα γίνονται τώρα ακόμη πιο δύσκολα». Ο Pascal Begrich, διευθυντής του συλλόγου Miteinander, δήλωσε ότι το γεγονός ότι πάνω από το 40% των ψηφοφόρων ψήφισε ένα ακροδεξιό κόμμα δεν είναι «μόνο μια ιστορική καμπή, αλλά και μια δοκιμασία αντοχής για τη δημοκρατία». Μια πιθανή κυβέρνηση του AfD αποτελεί «σοβαρή απειλή» για τα άτομα με μεταναστευτικό υπόβαθρο, τους τοπικούς ακτιβιστές και την κοινωνία των πολιτών. Η Pia Lamberty, πρώην επικεφαλής του Κέντρου Παρακολούθησης, Ανάλυσης και Στρατηγικής (CeMAS), δήλωσε ότι το εκλογικό αποτέλεσμα ήταν «τρομερό». Τις άμεσες συνέπειες «θα τις νιώσουν πρώτα απ' όλα οι άνθρωποι στη Σαξονία-Άνχαλτ».
Ο πρωθυπουργός του CDU, Sven Schulze, φάνηκε σοκαρισμένος από την εκλογική συντριβή. Μίλησε για ένα «αποτέλεσμα που μας πλήττει σκληρά». Ταυτόχρονα, συνεγάρη το AfD για την εκλογική νίκη και τόνισε: «Αυτή είναι η δημοκρατία». Το αν θα προσπαθήσει να συγκροτήσει μια τετραπλή συμμαχία κατά του AfD, εάν οι αριθμοί το επιτρέψουν, το άφησε ανοιχτό στο MDR: «Για τέτοιες εικασίες είναι πραγματικά η λάθος στιγμή». Το εκλογικό αποτέλεσμα πρέπει πρώτα να αξιολογηθεί στα όργανα του κόμματος.
Το Die Linke κρατά ανοιχτή την είσοδο σε μια τέτοια συμμαχία, εφόσον με αυτόν τον τρόπο κρατηθεί το AfD μακριά από την κυβέρνηση. «Είμαστε έτοιμοι», δήλωσε η von Angern. Ωστόσο, υπογράμμισε ότι «δεν είμαστε διαθέσιμοι για μια από τα ίδια ("συνέχιση της ίδιας πολιτικής")». Ήταν επίσης «η πολιτική του CDU που έκανε το AfD ισχυρό». Η ίδια εξέφρασε την ελπίδα ότι θα επιτευχθεί μια «καθαρή δημοκρατική πλειοψηφία».
Τα αποτελέσματα του SPD και κυρίως των Πρασίνων οφείλονται εν μέρει στο γεγονός ότι οι ψηφοφόροι, επηρεασμένοι και από σχετικές εκστρατείες, ψήφισαν τακτικά και έδωσαν τη δεύτερη ψήφο τους στοχευμένα και στα δύο κόμματα για να τα βοηθήσουν να ξεπεράσουν το όριο του 5%. Αυτό φάνηκε, για παράδειγμα, στην εκλογική περιφέρεια Halle III, όπου ο υποψήφιος του Linke Jannik Balint έλαβε το 40% των πρώτων ψήφων, αλλά οι Πράσινοι έλαβαν το 33% των δεύτερων ψήφων. Ο ομοσπονδιακός ηγέτης των Πρασίνων Felix Banaszak έκανε λόγο για «τεράστια εντολή και ψήφο εμπιστοσύνης». Η Susann Sziborra-Seidlitz, η επικεφαλής υποψήφια στο κρατίδιο, εξήγησε τη σημαντική αύξηση σε σύγκριση με τις επί μακρόν κακές δημοσκοπήσεις λέγοντας ότι «η κοινωνία των πολιτών ξεσηκώθηκε και ενώθηκε». Ωστόσο, αυτό δεν μπόρεσε να αποτρέψει τη δραματική εκλογική επιτυχία του AfD.
Εάν διατηρηθεί η διαγραφόμενη, εξαιρετικά οριακή εκλογική έκβαση, η εκλογή πρωθυπουργού θα μετατραπεί σε θρίλερ με αβέβαιο αποτέλεσμα. Σε περίπτωση εισόδου του BSW, θα υπήρχε ουσιαστικά ισοπαλία (ισορροπία) μεταξύ του AfD από τη μία πλευρά και των CDU, Linke, SPD και Πρασίνων από την άλλη. Κανένας από τους δύο πόλους δεν θα διέθετε την απόλυτη πλειοψηφία, η οποία είναι απαραίτητη στους δύο πρώτους ψηφοφοριακούς γύρους σύμφωνα με το σύνταγμα του κρατιδίου για την εκλογή πρωθυπουργού. Εάν αυτή αποτύχει δύο φορές, το τοπικό κοινοβούλιο πρέπει εντός 14 ημερών να ψηφίσει για τη διάλυσή του. Εάν δεν υπάρξει απόλυτη πλειοψηφία ούτε για αυτό, ακολουθεί αμέσως τρίτος γύρος ψηφοφορίας. Σε αυτόν εκλέγεται όποιος συγκεντρώσει τις περισσότερες ψήφους. Εάν το BSW απείχε και δεν υπήρχαν άλλοι διαφωνούντες, ούτε τότε θα υπήρχε νικητής.
Εάν το BSW δεν έμπαινε στο κοινοβούλιο, και τα τέσσερα κόμματα πέραν του AfD θα συγκέντρωναν οριακά την απαιτούμενη απόλυτη πλειοψηφία των 42 εδρών. Ωστόσο, ένας και μόνο διαφωνών θα αρκούσε για να ανατρέψει τους συσχετισμούς της πλειοψηφίας. Στο Magdeburg υπήρχαν συνεχώς εικασίες για σενάρια σύμφωνα με τα οποία μεμονωμένοι βουλευτές του CDU θα μπορούσαν να βοηθήσουν το AfD να ανέβει στην εξουσία. Ωστόσο, ο επικεφαλής του κρατιδιακού κόμματος Schulze εμφανίστηκε «βέβαιος» τη βραδιά των εκλογών ότι κανένας από τους κομματικούς του συντρόφους δεν θα άλλαζε στρατόπεδο.
Το σύνταγμα του κρατιδίου προβλέπει μεν προθεσμία για τη συγκρότηση σε σώμα του κοινοβουλίου. Αυτή πρέπει να γίνει εντός 30 ημερών, δηλαδή έως τις 6 Οκτωβρίου. Ωστόσο, σε αντίθεση με ό,τι ισχύει για παράδειγμα στη Σαξονία, δεν υπάρχει προθεσμία για την εκλογή πρωθυπουργού. Όσο δεν πραγματοποιείται αυτή, ο απερχόμενος επικεφαλής της κυβέρνησης Schulze «υποχρεούται» βάσει συντάγματος να συνεχίσει την άσκηση των καθηκόντων του — και μαζί του «κατόπιν αιτήματός του» και οι απερχόμενοι υπουργοί, μεταξύ των οποίων και ένας από το FDP, το οποίο βέβαια τίθεται εκτός κοινοβουλίου.
