25 Σεπ 2026

Ο Τράγος, της Αγγελικής Παναγιωτίδου

 

Ο Τράγος

Η κυρία Κατίνα, εκτός από διευθύντρια του αγροκτήματος, έχει και τα δικά της προσωπικά ενδιαφέροντα.

Τις δύο κατσικούλες της.

Δεν ανήκουν στο αγρόκτημα.

Δεν είναι μέρος της παραγωγής.

Δεν έχουν καμία σχέση με τα ματσικά, τα καρότα, τα παντζάρια και τα πράσα.

Είναι δική της υπόθεση.

Ένα μικρό, προσωπικό εγχείρημα της κυρίας Κατίνας.                                              Και κάποια στιγμή αποφασίζει οτι ήρθε η ώρα να κάνει κατσικάκια.

Οι κατσικούλες είναι δύο, καλοταϊσμένες, περιποιημένες και εντελώς αδιάφορες για τα σχέδια της ιδιοκτήτριάς τους.

Η κυρία Κατίνα, όμως, δεν πιστεύει στην αναβλητικότητα.

Και βρίσκεται τράγος.

Καταφθάνει με όλο το απαραίτητο κύρος του επαγγέλματος. Κέρατα, γένια και εκείνο το ύφος του αρσενικού που μοιάζει να πιστεύει ότι η υπόθεση θα λυθεί μέσα σε πέντε λεπτά.

Δεν λύνεται.

Ο τράγος πλησιάζει.

Οι κατσικούλες απομακρύνονται.

Ξαναπλησιάζει.

Εκείνες βρίσκουν ξαφνικά ενδιαφέρον στο νερό, στις πέτρες, στον αέρα, οπουδήποτε εκτός από τον ίδιο.                                                                                                  

Κανείς δεν ξέρει αν το πρόβλημα είναι στον τράγο ή στις κυρίες.

Οι μέρες περνούν.

Η δουλειά δεν γίνεται.

Εγώ παρακολουθώ το δράμα σαν να εξελίσσεται μπροστά μου αρχαία τραγωδία με πρωταγωνιστές κατσίκες.

Μόνο που εδώ ο χορός βελάζει.

Η κυρία Κατίνα δεν σχολιάζει πολύ.

Παρατηρεί.

Ζυγίζει την κατάσταση.

Και κάποια στιγμή καταλαβαίνεις ότι ο τράγος δεν έχει πλέον ιδιαίτερα καλές προοπτικές καριέρας.

Το επόμενο πρωί τον βλέπω κρεμασμένο στο δέντρο, στην είσοδο του αγροκτήματος.

Σφαγμένο.

Έτοιμο για το τσουκάλι.

Στέκομαι για λίγο και τον κοιτάζω.

Δεν μπορώ να αποφασίσω αν πρόκειται απλώς για αξιοποίηση του κρέατος ή για την πιο αυστηρή αξιολόγηση προσωπικού που έχω συναντήσει ποτέ.

Η εικόνα έχει κάτι το εμβληματικό.

Η κυρία Κατίνα, πάντως, δεν εγκαταλείπει τον στόχο.

Οι κατσικούλες πρέπει να κάνουν κατσικάκια.

Τελεία.

Βρίσκεται δεύτερος τράγος.

Αυτή τη φορά όμως η κυρία Κατίνα δεν αφήνει τίποτα στην τύχη.

Έχοντας μάθει από το πρώτο... εργασιακό ατύχημα, αποφασίζει να φερθεί σαν υποδειγματική εργοδότρια.

Κάθε μέρα του κουβαλάει ταγή.

«Να δυναμώσει», λέει.

Ο τράγος τρώει σαν να έχει προσληφθεί με πλήρη ασφάλιση, επιδόματα και εταιρική σίτιση.

Εκείνη τον κοιτάζει με ικανοποίηση.

«Φάε. Έχεις δουλειά.»

Κι εγώ δεν μπορώ να αποφασίσω τι είναι πιο αστείο.

Το ότι ο τράγος απολαμβάνει ειδική διατροφή υψηλής απόδοσης ή το ότι η κυρία Κατίνα τον αντιμετωπίζει σαν υπάλληλο που περνάει περίοδο εκπαίδευσης πριν αναλάβει καθήκοντα.

Η επένδυση αποδίδει.

Αυτή τη φορά τα πράγματα εξελίσσονται πολύ πιο επαγγελματικά.

Δεν υπάρχουν καθυστερήσεις.

Δεν υπάρχουν διαπραγματεύσεις.

Δεν υπάρχει χρόνος για φιλοσοφικές αναζητήσεις.

Η δουλειά γίνεται.

Η μία κατσικούλα γκαστρώνεται.

Ανακούφιση! Για όλους.

Της κυρίας Κατίνας, που βλέπει το σχέδιό της να προχωρά.

Της κατσικούλας, που δεν μπορώ να ξέρω αν συμμερίζεται τον ενθουσιασμό.

Και κυρίως του δεύτερου τράγου.

Γιατί, μετά την τύχη του προκατόχου του, η επιτυχία του δεν είναι μόνο αναπαραγωγική.

Είναι ζήτημα επιβίωσης.

Η κυρία Κατίνα συνεχίζει να φροντίζει τις κατσικούλες της σαν να μη συνέβη τίποτα.

Σε λίγο θα έρθουν τα κατσικάκια.

Κι εγώ, κάθε φορά που περνώ από εκείνο το δέντρο, δεν μπορώ να μη σκέφτομαι ότι η ζωή στην Κρήτη έχει έναν τρόπο να σου δίνει μαθήματα χωρίς πολλές εξηγήσεις.

Ιδίως αν είσαι τράγος.

Και, αν είσαι ο δεύτερος τράγος, καλό είναι να πιάνεις αμέσως δουλειά.

Γιατί η κυρία Κατίνα μπορεί να είναι άριστη εργοδότρια — αλλά δεν κρατάει ποτέ άχρηστο προσωπικό.

 

18 Σεπ 2026

Τα κέντρα δεδομένων αντικαθiστουν το νερό με «αιώνια χημικά»

PFAS στο αίμα του 97% των Αμερικανών

Τα κέντρα δεδομένων αντικαθistουν το νερό με «αιώνια χημικά» για να διατηρούν την τεχνητή νοημοσύνη (AI) δροσερή

 Joshua Hong

An employee fixes part of a web server inside the Facebook Inc. Prineville Data Center in Prineville, Oregon, U.S.

Ένας υπάλληλος διορθώνει μέρος ενός διακομιστή ιστού εντός του Κέντρου Δεδομένων της Facebook Inc. στο Prineville του Όρεγκον, στις ΗΠΑ. Μια νέα μελέτη διαπιστώνει ότι τα κέντρα δεδομένων αυξάνουν τη χρήση PFAS για την ψύξη του εξοπλισμού στο εσωτερικό τους. Meg Roussos/Bloomberg via Getty Images

Οι ενδιάμεσες εκλογές απέχουν έξι εβδομάδες και οι Ρεπουμπλικάνοι κινούνται σε μια λεπτή γραμμή ανάμεσα στη συνάντηση με πολίτες που αντιτίθενται στην ανάπτυξη των κέντρων δεδομένων και στη συμφωνία με τον πρόεδρο που συνεχίζει να τα υποστηρίζει. Τώρα φαίνεται να υπάρχει μια ακόμη επιπλοκή στη συνεχιζόμενη αντίδραση κατά των κέντρων δεδομένων: την απελευθέρωση «αιώνιων χημικών» στον αέρα.

Μια νέα έκθεση από την περιβαλλοντική οργάνωση-παρατηρητήριο χημικών ChemSec διαπίστωσε ότι οι περισσότεροι από τους μεγαλύτερους παραγωγούς PFAS στον κόσμο επεκτείνουν τη δυναμικότητά τους χάρη στην υποδομή AI. Τα PFAS, γνωστά και ως «αιώνια χημικά», χρησιμοποιούνται για τη διαχείριση των τεράστιων ποσοτήτων θερμότητας που παράγονται από τον εξοπλισμό των κέντρων δεδομένων. Η έκθεση διαπίστωσε ότι μεγάλες χημικές εταιρείες —συμπεριλαμβανομένου του ιαπωνικού ομίλου Daikin, της γαλλικής εταιρείας κατασκευής υλικών Arkema και της αμερικανικής χημικής εταιρείας Chemours— αυξάνουν την παραγωγή PFAS χάρη στην αυξανόμενη ζήτηση από τις βιομηχανίες ημιαγωγών και κέντρων δεδομένων. Αυτό πηγάζει από τρεις βασικές πηγές ζήτησης: την ψύξη κέντρων δεδομένων, την κατασκευή ημιαγωγών και τα υλικά μπαταριών ιόντων λιθίου.

Φαίνεται να πρόκειται για ένα δίλημμα (catch-22) σε σχέση με μια γνωστή κριτική κατά των κέντρων δεδομένων: την κατανάλωση νερού. Τα νεότερα συστήματα ψύξης σε αυτές τις εγκαταστάσεις χρησιμοποιούν φθοριούχες χημικές ουσίες που περιλαμβάνουν PFAS αντί για νερό. Οι μεγαλύτεροι κατασκευαστές «αιώνιων χημικών» στον κόσμο είχαν κέρδη περίπου 4 δισεκατομμυρίων δολαρίων το 2022, έναντι εκτιμώμενου κόστους 17,5 τρισεκατομμυρίων δολαρίων ετησίως για την κοινωνία —υγειονομική περίθαλψη, καθαρισμός, μολυσμένο νερό— σύμφωνα με προηγούμενη ανάλυση της ChemSec το 2023.

Χάρη στην έκρηξη της τεχνητής νοημοσύνης που πυροδοτεί την ανάπτυξη κέντρων δεδομένων, η ανάγκη μετριασμού των επιπτώσεων της θερμότητας που προέρχεται από τον εξοπλισμό ενδέχεται επίσης να αυξήσει τη ζήτηση για PFAS. Αυτό συμβαίνει ενώ η ανάπτυξη κέντρων δεδομένων συνεχίζει να αυξάνεται: μια μελέτη του 2026 από την εμπορική ένωση επαγγελματικών ακινήτων BOMA διαπίστωσε ότι οι εγκαταστάσεις κέντρων δεδομένων αντιπροσώπευαν σχεδόν το 46% των ιδιωτικών κατασκευών πέρυσι, σε σύγκριση με λιγότερο από 5% πριν από μια δεκαετία. Η πραγματική χρηματική αξία των δαπανών για την κατασκευή δεδομένων εκτοξεύθηκε επίσης: από 1,8 δισεκατομμύρια δολάρια το 2014 σε 41,1 δισεκατομμύρια δολάρια πέρυσι, σύμφωνα με τη Statista.

Τα υλικά που απαιτούνται στην κούρσα της τεχνητής νοημοσύνης

Τα «αιώνια χημικά» είναι εξαιρετικά ανθεκτικά στη θερμότητα. Αυτό καθιστά τις χημικά συνδεδεμένες ουσίες ιδιαίτερα χρήσιμες σε πολλά κοινά καταναλωτικά προϊόντα, όπως συσκευασίες τροφίμων, σπρέι ανθεκτικά στους λεκέδες και αφρό πυρόσβεσης. Λόγω του ισχυρού χημικού δεσμού των PFAS, δεν διασπώνται εύκολα — καθιστώντας τα επικίνδυνα τόσο για τους ανθρώπους όσο και για τη φύση όταν εκτίθενται σε αυτά. Αυτή η σύσταση καθιστά επίσης τα PFAS επιθυμητά στην κατασκευή ημιαγωγών, στον βιομηχανικό εξοπλισμό και στα συστήματα ψύξης, αλλά αυτή ακριβώς η ανθεκτικότητα είναι που καθιστά δύσκολη την κάλυψη του περιβαλλοντικού αποτυπώματος και του αποτυπώματος υγείας τους.

Στην πραγματικότητα, αυτή η χημική ανθεκτικότητα εμφανίζεται στη ζωή μας. Δεδομένα από την Εθνική Έρευνα Υγείας και Διατροφής (National Health and Nutrition Examination Survey) βρήκαν PFAS στο αίμα του 97% των Αμερικανών.

Σύμφωνα με την έκθεση της ChemSec, η Chemours παράγει ή χρησιμοποιεί περισσότερες ουσίες PFAS από οποιαδήποτε άλλη στη λίστα της ChemSec, σύμφωνα με τη βάση δεδομένων SIN Producers της ChemSec. Η μελέτη διαπίστωσε επίσης ότι η εταιρεία αναπτύσσει προϊόντα που προορίζονται για την ψύξη κέντρων δεδομένων καθώς επεκτείνει την παραγωγή της σε ψυκτικά μέσα PFAS. Η ChemSec εκτιμά ότι μεταξύ των μισών και των δύο τρίτων των εσόδων της Chemours, ύψους 5,8 δισεκατομμυρίων δολαρίων, προέρχονται από την παραγωγή PFAS. Η Daikin σχεδιάζει επίσης να τριπλασιάσει τη χωρητικότητά της σε PFAS ως απάντηση στη ζήτηση ημιαγωγών, σύμφωνα με την έκθεση, ακριβώς τη στιγμή που η Arkema αρχίζει να επεκτείνει την παραγωγή στη Βόρεια Αμερική και την Ασία.

Η ψύξη των κέντρων δεδομένων έχει ήδη μετατραπεί σε πεδίο μάχης. Τον Ιούλιο, 17 περιβαλλοντικές οργανώσεις υπέβαλαν επιστολή στην EPA (Υπηρεσία Προστασίας Περιβάλλοντος των ΗΠΑ) ζητώντας να απορριφθεί η αίτηση της Chemours για την ταχεία έγκριση μιας νέας χημικής ουσίας PFAS —της Opteon 2P50— για χρήση στην ψύξη κέντρων δεδομένων. Οι ομάδες υποστήριξαν ότι η Chemours είχε υποτιμήσει τους πιθανούς κινδύνους της ένωσης για την υγεία και το κλίμα, και ότι τα διαθέσιμα τοξικολογικά στοιχεία ήταν ανεπαρκή.

«Ένα κέντρο δεδομένων υπέρ-κλίμακας (hyperscale) μπορεί να περιέχει εκατοντάδες δεξαμενές, συνολικής χωρητικότητας δεκάδων χιλιάδων λίτρων διηλεκτρικού υγρού», ανέφερε η επιστολή. «Ακόμη και αν διαρρεύσει ένα μικρό κλάσμα του Opteon 2P50 που χρησιμοποιείται σε ένα μεγάλο κέντρο δεδομένων, αυτό θα είχε ως αποτέλεσμα τη σημαντική απελευθέρωση αερίων PFAS. Και όταν οι δεξαμενές ψύξης πρέπει να αντικατασταθούν, μεγάλες ποσότητες Opteon 2P50 θα απορριφθούν ή θα απελευθερωθούν, αυξάνοντας τον κίνδυνο για το κοινό και το περιβάλλον».

Η Chemours έχει αρνηθεί αυτές τις ανησυχίες σύμφωνα με δημοσίευμα της εφημερίδας The Guardian. Η εταιρεία δήλωσε ότι το σύστημα λειτουργεί ως «κλειστό κύκλος» και η ποσότητα αερίου που διαφεύγει κατά τη λειτουργία είναι χαμηλή. Η χημική εταιρεία συνέχισε επίσης να προχωρά στη διαδικασία ψύξης των κέντρων δεδομένων της, λανσάροντας νέα ψυκτικά μέσα τον Αύγουστο.

«Η τεχνητή νοημοσύνη αναδιαμορφώνει τις απαιτήσεις που τίθενται στην υποδομή ψύξης και οι πελάτες χρειάζονται λύσεις που μπορούν να συμβαδίσουν χωρίς να θέτουν σε κίνδυνο την αποδοτικότητα, την αξιοπιστία ή τη μακροπρόθεσμη ετοιμότητα συμμόρφωσης με τους κανονισμούς», δήλωσε σε δελτίο τύπου ο Joseph Martinko, Πρόεδρος Θερμικών & Εξειδικευμένων Λύσεων (Thermal & Specialized Solutions) στη Chemours. «Η Chemours επεκτείνει τις επιλογές που είναι διαθέσιμες στους κατασκευαστές αρχικού εξοπλισμού (OEM) ψυκτικών μηχανημάτων και στους διαχειριστές καθώς κατασκευάζουν και συντηρούν τα κρίσιμα συστήματα που τροφοδοτούν κέντρα δεδομένων, εμπορικά κτίρια και άλλα περιβάλλοντα κρίisιμης σημασίας αποστολής, ενισχύοντας παράλληλα τη θέση μας σε ελκυστικές εφαρμογές ψύξης υψηλής ανάπτυξης».

Η Chemours δεν απάντησε αμέσως σε αίτημα του Fortune για σχολιασμό.

Γάλλοι πολίτες κατέθεσαν επίσης αγωγή κατά της Arkema και της Daikin σχετικά με ισχυρισμούς για ρύπανση από PFAS τον Ιανουάριο, επικαλούμενοι ανησυχίες.για “chemical valley.” Η αγωγή περιελάμβανε 192 πολίτες και τέσσερις περιβαλλοντικές οργανώσεις.

Η Arkema δήλωσε ότι «θα υπερασπιστεί τον εαυτό της ενώπιον του δικαστηρίου κατά των ισχυρισμών που περιέχονται στην κλήση», και έχει ξεχωριστά απορρίψει σχετικούς ισχυρισμούς περί μόλυνσης. Η Daikin δήλωσε ότι έχει «επιταχύνει τις επενδύσεις της» από το 2022 για να ελέγχει καλύτερα τις εκπομπές PFAS της.

15 Σεπ 2026

Το θέμα με την ιθαγένεια.Ισραηλινοί υπουργοί θέλουν να εκπατρίσουν τον Γιουβάλ Αβραάμ για το ντοκιμαντέρ του «Νάζα».

 

Το θέμα με την ιθαγένεια

 Γιόσι Μπαρτάλ

 

 

Ισραηλινοί υπουργοί θέλουν να εκπατρίσουν τον Γιουβάλ Αβραάμ για το ντοκιμαντέρ του «Νάζα». Η Γερμανία ήταν πρωτοπόρος στον κατασταλτικό χειρισμό της ιθαγένειας.

Οι Ισραηλινοί κινηματογραφιστές Yuval Abraham και Rachel Szor στάθηκαν για 25 λεπτά στη σκηνή του Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Βενετίας, εμφανώς αμήχανοι και φανερά ενοχλημένοι, ενώ το κοινό τους καταχειροκροτούσε την περασμένη Πέμπτη. Το ντοκιμαντέρ τους «Naza» – το εβραϊκό στρατιωτικό ακρωνύμιο για τις «παράπλευρες απώλειες» – δημιουργήθηκε σε συνεργασία με τη βρετανική εφημερίδα The Guardian. Προβάλλει συνεντεύξεις με Ισραηλινούς στρατιώτες, κυρίως από μονάδες των στρατιωτικών πληροφοριών, οι οποίοι εξηγούν την οπτική τους για τα συστήματα και τη λογική πίσω από τη μηχανή δολοφονιών βάσει τεχνητής νοημοσύνης της ισραηλινής πολεμικής αεροπορίας στη Γάζα.

Το βράδυ, σε μια ταράτσα στο Τελ Αβίβ, φαίνονται μόνο οι σιλουέτες των 24 συνεντευξιαζόμενων. Με παραμορφωμένες φωνές αφηγούνται – σε ορισμένες περιπτώσεις μάλιστα με υπερηφάνεια – πώς εντόπιζαν μαζικά στόχους στη Λωρίδα της Γάζας. Παράλληλα, το ποσοστό των «παράπλευρων απωλειών» ήταν τόσο υψηλό που επαρκούσε για την καταστροφή μεγάλων τμημάτων του παλαιστινιακού πληθυσμού και των μέσων διαβίωσής τους.

Όπως εξήγησαν οι Ισραηλινοί Abraham και Szor σε άρθρο τους στο «+972 Mag», δεν χρειάζεται κανείς την ταινία τους για να καταλάβει τι έχει προκαλέσει το Ισραήλ στη Γάζα. Όποιος «είχε ακούσει τους κατοίκους της Γάζας ή είχε απλώς πιστέψει τα λόγια των Ισραηλινών ηγετών», θα έπρεπε να είχε αντιληφθεί ότι η «μαζική δολοφονία Παλαιστινίων πολιτών στη Γάζα δεν ήταν ένα τραγικό παραπροϊόν», αλλά μέρος ενός γενοκτονικού πολέμου.

Προσοχή στο Αποτρόπαιο

Και φαίνεται ότι τα κατάφεραν. Ακόμη και η Süddeutsche Zeitung τιτλοφόρησε την κριτική της ταινίας με τη φράση «Σκοτώνουμε αυτά τα παιδιά εσκεμμένα». Άλλα μέσα ενημέρωσης, που μέχρι σήμερα αγνοούσαν τις πολυπληθείς έρευνες του Abraham για την ισραηλινή πολεμική τεχνολογία, αναγκάστηκαν επιτέλους να αναθεωρήσουν χάρη στην κινηματογραφική εστίαση στις μαρτυρίες των ίδιων των Ισραηλινών.

Ακόμη πιο σημαντικό: Η ταινία, και κυρίως οι επιθετικές αντιδράσεις σε αυτήν, έφεραν το θέμα και στην ισραηλινή κοινή γνώμη. Όπως αναφέρει ο ισραηλινός ιστότοπος Ynet, το Υπουργείο Εξωτερικών σχεδιάζει να ξεκινήσει μια παγκόσμια εκστρατεία δημοσίων σχέσεων κατά της ταινίας, ιδιαίτερα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Δεξιοί Ισραηλινοί ακτιβιστές επιτέθηκαν στην ταινία χωρίς να την έχουν δει, χαρακτηρίζοντάς την αντιιουδαϊκό λίβελο. Ο πολιτικός της αντιπολίτευσης και επικριτής του Νετανιάχου, Naftali Bennett, την αποκάλεσε «μια φρικτή συκοφαντία περί τελετουργικών φόνων εναντίον των γιών και των θυγατέρων μας».

Ο Υπουργός Πολιτισμού Miki Zohar έκανε λόγο για «διακαή αυτομίσος των κινηματογραφιστών, οι οποίοι είναι πρόθυμοι να βλάψουν την πατρίδα τους για να εισπράξουν το χειροκρότημα των αντισημιτών του κόσμου». Τη Δευτέρα ζήτησε επίσημα από το Υπουργείο Εσωτερικών να εξετάσει την αφαίρεση της υπηκοότητας των δύο Ισραηλινών, καθώς οι δραστηριότητές τους συνιστούν «υποστήριξη του εχθρού εν μέσω πολέμου».

 

Κριτική στο Ισραήλ και αφαίρεση υπηκοότητας

Με αυτό το αίτημα για αφαίρεση υπηκοότητας γίνεται σαφές πώς η καταστολή των φιλοπαλαιστινιακών φωνών στο εξωτερικό – ειδικά μέσω της εργαλειοποίησης της έννοιας του αντισημιτισμού – επιστρέφει σαν μπούμερανγκ στο Ισραήλ και πέφτει στα χέρια εθνικιστών πολιτικών.

Διότι ήταν πρώτα ο κυβερνητικός συνασπισμός «φανάρι» (Ampelkoalition) με τους Habeck και Scholz στη Γερμανία που, με τον νέο νόμο περί ιθαγένειας, συνέδεσε την αφαίρεση υπηκοότητας με αρνητικές στάσεις απέναντι στο κράτος του Ισραήλ. Ο συνασπισμός έφερε αυτές τις απόψεις κοντά στον αντισημιτισμό, συνδέοντας έτσι τα δύο αυτά ζητήματα.

Ακόμη και στον τομέα του πολιτισμού, η Γερμανία διαδραματίζει πρωταγωνιστικό ρόλο με ακυρώσεις εκδηλώσεων, προβολών ταινιών ή με την αφαίρεση χρηματοδοτήσεων από καλλιτέχνες που ασκούν κριτική στο Ισραήλ, όπως για παράδειγμα στην πρόσφατη εκστρατεία κατά της φιλολόγου Maha El Hissy ως μέλους της κριτικής επιτροπής του Γερμανικού Βραβείου Βιβλίου.

Η γερμανική συζήτηση περί αντισημιτισμού ανακηρύσσει τακτικά ακόμη και Εβραίους Ισραηλινούς ως εχθρούς των Εβραίων. Δεν είναι ακόμη γνωστό αν η ταινία θα προβληθεί στις ισραηλινές και γερμανικές αίθουσες. Όταν η βερολινέζικη αλυσίδα κινηματογράφων Yorck προέβαλε την τελευταία, βραβευμένη με Όσκαρ ταινία του Abraham «No Other Land», η εταιρεία πρόβαλε μια δήλωση για τον αυξανόμενο αντισημιτισμό «στην πόλη μας». Η ενέργεια αυτή δεν είχε συμφωνηθεί ούτε με την ομάδα της ταινίας ούτε με τον γερμανικό διανομέα.

Αναδιανομή ενάντια στη δεξιά

Μετά την επιτυχία της AfD στις κρατιδιακές εκλογές στη Σαξονία-Άνχαλτ, πολλοί άνθρωποι ανησυχούν για το μέλλον, καθώς ελλοχεύει ο κίνδυνος για την πρώτη κυβέρνηση της AfD. Αυτό θα αποτελούσε ένα ακόμη σημείο καμπής για τη Γερμανία. Ειδικά τώρα χρειάζεται συνοχή και αλληλεγγύη. Ιδιαίτερα με τους ανθρώπους που αγωνίζονται τοπικά για μια ισχυρή κοινωνία των πολιτών. Για το λόγο αυτό, η taz συνεργάζεται με την πρωτοβουλία "Alles beginnt im Zentrum" (Όλα ξεκινάνε στο κέντρο). Η εκστρατεία υποστηρίζει αριστερούς, αυτοδιαχειριζόμενους χώρους σε όλη τη χώρα και δημιουργεί ένα ταμείο αλληλεγγύης για την προστασία και τη διατήρησή τους. Μια ανοιχτή κοινωνία χρειάζεται καλή, ελεύθερα προσβάσιμη δημοσιογραφία – και κοινωνική δέσμευση. 

14 Σεπ 2026

The Nerd reich: Πώς οι δισεκατομμυριούχοι της τεχνολογίας τροφοδοτούν έναν νέο φασισμό

 Βιβλιοπαρουσίαση

The Nerd reich: Πώς οι δισεκατομμυριούχοι της τεχνολογίας τροφοδοτούν έναν νέο φασισμό

 

Οι υπερπλούσιοι άνδρες της Silicon Valley υπονομεύουν το κράτος δικαίου και προσπαθούν να καταστρέψουν τη δημοκρατία. Ο συγγραφέας Gil Duran προειδοποιεί έντονα για το «Nerd Reich» (Το Ράιχ των Σπασικλών/Νερντ) και προτείνει τρόπους αντιμετώπισης.

«Αν δεν αντισταθούμε, δεν έχουμε κανένα μέλλον.» — Gil Durán

Ο Αμερικανός δημοσιογράφος Gil Duran τα βάζει με τους «Τεχνο-φασίστες» της Silicon Valley. Πρόσφατα κυκλοφόρησε το βιβλίο του «The Nerd Reich». Σε αυτό, υποστηρίζει ότι οι πιο ισχυροί δισεκατομμυριούχοι της τεχνολογίας, όπως ο Elon Musk ή ο Peter Thiel, έχουν ουσιαστικά εγκαταλείψει τη δημοκρατία και χρησιμοποιούν μια φασιστική ιδεολογία και κίνημα.

Ο ανεξάρτητος δημοσιογράφος προειδοποιεί ότι ένας μικρός κύκλος δισεκατομμυριούχων και επενδυτών επιχειρηματικού κινδύνου από τη Silicon Valley προσπαθεί να ανατρέψει το πολιτικό σύστημα και επιθυμεί να κυβερνήσει ο ίδιος. Αυτοί οι άνθρωποι έχουν καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η δημοκρατία στέκεται εμπόδιο στον δρόμο τους. Αυτή είναι η κεντρική θέση του βιβλίου του «The Nerd Reich: Silicon Valley Fascism and the War on Democracy», το οποίο κυκλοφόρησε στις 18 Αυγούστου.

Το πολιτικό όραμα αυτών των υπερπλούσιων ανδρών είναι ουσιαστικά μια ψηφιακή αριστοκρατία: μια κοινωνία όπου κυβερνά μια μικρή, τεχνολογικά υπερ-εξοπλισμένη ελίτ και οι κοινωνικές ιεραρχίες είναι δεδομένες και απαραβίαστες.

Για να επιτύχουν αυτή την αλλαγή συστήματος, σύμφωνα με τον Duran, οι δισεκατομμυριούχοι της τεχνολογίας χρησιμοποιούν τον νυν (ή πρώην, ανάλογα με το πλαίσιο) Πρόεδρο των ΗΠΑ και μια φασιστική ιδεολογία. Αναφέρεται συγκεκριμένα στο κίνημα MAGA του Ντόναλντ Τραμπ. Ως μέσα για τον σκοπό αυτό, ο Duran κατονομάζει την

·       Τεχνητή Νοημοσύνη,

·       τα κρυπτονομίσματα και

·       τη ραγδαία αλγοριθμική εξάπλωση της προπαγάνδας μέσω των πλατφορμών κοινωνικής δικτύωσης.

 

 

Ο ιδρυτής του Facebook, Mark Zuckerberg, καθιέρωσε το γνωστό σλόγκαν «Move fast and break things» (Κινήσου γρήγορα και σπάσε πράγματα) κατά την ανάπτυξη της πλατφόρμας του. Αυτό που πλασάρεται ως αθώα τεχνολογική πρόοδος, ωστόσο, αποκαλύπτεται από τον Duran ως μια ιδεολογική σταυροφορία για την κατάργηση της δημοκρατίας. Σύμφωνα με αυτό, η υπάρχουσα έννομη τάξη δεν θα τερματιστεί με πραξικόπημα, αλλά μέσω ψηφιακών υποδομών.

Σε ακροδεξιούς κύκλους κυκλοφορεί εδώ και καιρό η ιδέα του «Επιταχυντισμού» (Accelerationism): Ο καπιταλισμός και η τεχνολογική πρόοδος πρέπει να επιταχυνθούν όσο το δυνατόν γρηγορότερα, προκειμένου να επέλθει μια νέα παγκόσμια τάξη πραγμάτων.

 

Γιατί γίνεται λόγος για φασισμό;

Ο Duran ταξινομεί το κίνημα «Make America Great Again» του Τραμπ ως φασιστικό – βάσει ορισμών αναγνωρισμένων ιστορικών και ερευνητών του φασισμού, όπως ο Ουμπέρτο Έκο. Αρχικά εφαρμόζει τα κλασικά κριτήρια του φασισμού στο κίνημα MAGA και στη συνέχεια τα μεταφέρει στην τεχνολογική ελίτ της Silicon Valley:

  • Η λατρεία της θυματοποίησης: Τα φασιστικά κινήματα συχνά παρουσιάζουν τον εαυτό τους ως θύματα του υπάρχοντος συστήματος.
  • Δαιμονοποίηση των εχθρών: Οι πολιτικοί αντίπαλοι δεν θεωρούνται ανταγωνιστές, αλλά υπαρξιακοί εχθροί που πρέπει να εξοντωθούν. Αυτό φαίνεται, για παράδειγμα, στη στρατηγική του μαζικού ανασχηματισμού του κράτους και της απόλυσης εκατοντάδων χιλιάδων δημοσίων υπαλλήλων.
  • Παράλογη προπαγάνδα: Οι φασίστες χρησιμοποιούν στοχευμένα την παραπληροφόρηση για να διαστρεβλώσουν την πραγματικότητα. Ο Duran επισημαίνει τη διάδοση παράλογης προπαγάνδας που αγνοεί τα γεγονότα και δημιουργεί «μια εναλλακτική πραγματικότητα» για να κινητοποιήσει τους οπαδούς και να ελέγξει τον δημόσιο πολιτικό λόγο.
  • Εκμετάλλευση των φόβων: Υποδαυλίζονται και εργαλειοποιούνται σκόπιμα φόβοι στον πληθυσμό (π.χ. θέματα ασφάλειας, φύλου και σεξουαλικότητας). Αυτή η κινδυνολογία νομιμοποιεί την απαίτηση για αυταρχικά μέτρα και ισχυρούς ηγέτες.
  • Η κυριαρχία των ισχυρών: Ο φασισμός επιδιώκει μια νέα κοινωνική τάξη στην οποία κυβερνούν οι «ισχυροί». Σύμφωνα με τον Duran, μια μικρή ομάδα λευκών δισεκατομμυριούχων της τεχνολογίας θέλει πλέον να αποφασίζει για τη μοίρα της ανθρωπότητας.
  • Αντιδημοκρατική στάση: Βασικό χαρακτηριστικό του φασισμού είναι η περιφρόνηση των δημοκρατικών διαδικασιών. Οι δισεκατομμυριούχοι της τεχνολογίας θεωρούν τα δημοκρατικά επιτεύγματα, όπως η καθολική ψηφοφορία ή το κράτος πρόνοιας, ως ιστορικά λάθη που εμποδίζουν την τεχνολογική και καπιταλιστική πρόοδο.
  • Εξιδανίκευση της βίας: Ο ιστορικός φασισμός (όπως ο ιταλικός υπό τον Μουσολίνι) συχνά δόξαζε την ταχύτητα, την τεχνολογία και την καταστροφή. Ο Duran βλέπει εδώ έναν άμεσο παραλληλισμό: οι δισεκατομμυριούχοι της τεχνολογίας βλέπουν επίσης την τεχνολογία ως μέσο υποταγής των ανθρώπων.

Ο πυρήνας του Τεχνο-Φασισμού είναι η συνειδητή απόρριψη της κοινωνικής προόδου που επιτεύχθηκε την Εποχή του Διαφωτισμού τον 18ο αιώνα. Σε αντίθεση με τους παραδοσιακούς φασίστες όπως ο Μπενίτο Μουσολίνι, οι ολιγάρχες της τεχνολογίας, όπως ο Elon Musk, επιδιώκουν σχέδια βγαλμένα από ταινίες επιστημονικής φαντασίας: Η Τεχνητή Νοημοσύνη (AI) και άλλες νέες τεχνολογίες αναμένεται να τους χαρίσουν θεϊκό στάτους και, τελικά, τη ζωή στο διάστημα.

Ποια είναι τα βασικά πρόσωπα του Τεχνο-Φασισμού;

Πρώτος πρέπει να αναφερθεί ο πολυδισεκατομμυριούχος Peter Thiel. Ο 58χρονος, συνιδρυτής της αμφιλεγόμενης εταιρείας παρακολούθησης Palantir, περιγράφεται από τον Duran ως κεντρική φιγούρα. Λέγεται ότι ενορχήστρωσε τη δεξιά στροφή της Silicon Valley και έφερε αυτές τις ακραίες ιδέες στην κυβέρνηση Τραμπ.

Αρκετοί άνδρες από το άμεσο περιβάλλον του Thiel και των εταιρειών του φέρονται να απέκτησαν τεράστια επιρροή στην κυβέρνηση Τραμπ, με πάνω από δώδεκα άτομα από το δίκτυό του να τοποθετούνται σε θέσεις εξουσίας.

Από πού τα γνωρίζει όλα αυτά;

Ο Duran δεν αντλεί τη θεωρία του κυρίως από μυστικές συναντήσεις, αλλά από δημόσιες δηλώσεις, πραγματικές ροές χρημάτων και ήδη σε εξέλιξη κτηματομεσιτικά και πολιτικά πρότζεκτ της αυτοαποκαλούμενης τεχνολογικής ελίτ. Ο 50χρονος Αμερικανός στηρίζει ό,τι μοιάζει εκ πρώτης όψεως με τρελή θεωρία συνωμοσίας, σε μια σειρά από συγκεκριμένα, επαληθεύσιμα γεγονότα:

1. Τα κρυπτονομίσματα ως όπλο Για τον Duran, το Bitcoin δεν είναι απλώς μια χρηματοοικονομική καινοτομία, αλλά ένα στοχευμένο πολιτικό εργαλείο. Αναφέρεται στο βιβλίο «The Sovereign Individual» (1997) – τη «Βίβλο» του κινήματος, για την επανέκδοση του οποίου το 2020 ο Peter Thiel έγραψε τον πρόλογο. Σύμφωνα με αυτό, τα κρυπτονομίσματα θα πρέπει να χρησιμοποιούνται για να κρύβουν τον πλούτο της ελίτ από το κράτος (φόρους) και να «στεγνώνουν» οικονομικά τις κυβερνήσεις. Στην προεκλογική εκστρατεία του 2024, λομπίστες ξόδεψαν πάνω από 100 εκατομμύρια δολάρια για να καταψηφίσουν πολιτικούς που ήθελαν να ρυθμίσουν τα κρυπτονομίσματα.

2. Ιδιωτικές πόλεις Πάνω στις ιδέες του ίδιου βιβλίου, δημιουργήθηκε η ιδέα των «Κρατών-Δικτύων» (Network States): ειδικές ζώνες ή πόλεις-start-up που υπάρχουν εκτός της εθνικής νομοθεσίας, με δικούς τους κανόνες και χαμηλούς φόρους.

  • California Forever: Δισεκατομμυριούχοι αγόραζαν κρυφά εκτάσεις στη Βόρεια Καλιφόρνια για να χτίσουν μια ιδιωτικά ελεγχόμενη πόλη. Το απέσυραν όταν οι δημοσκοπήσεις έδειξαν ότι το 70% των κατοίκων ήταν αντίθετοι.
  • Prospera στην Ονδούρα: Ένα κρυπτο-πρότζεκτ στο νησί Roatan απαλλαγμένο από εθνικούς νόμους. Όταν η κυβέρνηση της Ονδούρας προσπάθησε να περιορίσει αυτά τα δικαιώματα, οι Αμερικανοί επενδυτές μήνυσαν το κράτος για 11 δισεκατομμύρια δολάρια.

3. Η απευθείας γραμμή των ριζοσπαστών στον Λευκό Οίκο Ο Duran αποδεικνύει πώς οι πιο παράλογες ιδέες αντιδημοκρατικών bloggers φτάνουν στα υψηλότερα πολιτικά κλιμάκια. Ένα παράδειγμα είναι ο χόμπι-φιλόσοφος και πρώην προγραμματιστής λογισμικού Curtis Yarvin, ο οποίος υποστήριξε ότι πρέπει να απολυθούν όλοι οι ομοσπονδιακοί υπάλληλοι και να διοριστεί ένας δικτατορικός CEO για τη χώρα. Ο νυν Αντιπρόεδρος (ή υποψήφιος, βάσει κειμένου) JD Vance περιγράφεται ως δημιούργημα του Peter Thiel, ο οποίος χρηματοδότησε την καριέρα του. Ο Vance ακολουθεί εξτρεμιστές όπως ο Yarvin στο X, φέρνοντας τις αυταρχικές ιδέες της Silicon Valley απευθείας στον Λευκό Οίκο.

Τι ρόλο παίζει το χρήμα;

Απολύτως κεντρικό. Μέσω του τεράστιου πλούτου τους, οι δεξιοί έως ακροδεξιοί πολυδισεκατομμυριούχοι της Silicon Valley θεωρούν τους εαυτούς τους ανώτερους. Όποιος δεν ταιριάζει στην ιδεολογία τους θεωρείται αναλώσιμος ή εχθρός. Ορισμένοι δικαιολογούν τα σχέδιά τους λέγοντας ότι η μοίρα δισεκατομμυρίων αγέννητων ανθρώπων στο μέλλον είναι πιο σημαντική από αυτήν των σημερινών ζωντανών.

Είναι οξύμωρο, ωστόσο, ότι ενώ οι ολιγάρχες της τεχνολογίας θέλουν να διαλύσουν το κράτος δικαίου, ταυτόχρονα επωφελούνται σε τεράστιο βαθμό από αυτό (π.χ. μέσω κυβερνητικών συμβολαίων δισεκατομμυρίων για την Palantir ή τη SpaceX).

Γιατί συμμετέχουν οι κολοσσοί της τεχνολογίας (Big Tech);

Επειδή ο Τραμπ, σε αντίθεση με την ΕΕ, τους αφήνει να δρουν ανεξέλεγκτα όσο του είναι χρήσιμοι. Σε αντάλλαγμα, οι εταιρείες λαμβάνουν προσοδοφόρα κυβερνητικά συμβόλαια και απαλλάσσονται από τους κρατικούς κανονισμούς.

Γιατί δεν υπάρχει πολιτική αντίσταση;

Ο Duran επιρρίπτει μεγάλο μερίδιο ευθύνης στο Δημοκρατικό Κόμμα των ΗΠΑ. Πολιτικοί όπως ο Κυβερνήτης της Καλιφόρνια Gavin Newsom εξαρτώνται υπερβολικά από τις δωρεές των δισεκατομμυριούχων της Silicon Valley και γι' αυτό δεν τολμούν να τους ζητήσουν ευθύνες. Η ανησυχία του είναι ότι, ακόμη κι αν οι Δημοκρατικοί κερδίσουν την εξουσία, οι «τεχνο-φασίστες» θα βγουν κερδισμένοι, γιατί οι νέοι ηγέτες δεν θα τους τιμωρήσουν. (Σημείωση: Ο Duran εργαζόταν παλαιότερα επαγγελματικά για την Kamala Harris και την Dianne Feinstein).

Τι ρόλο παίζουν τα μέσα ενημέρωσης;

Εξαρτάται από την οπτική γωνία. Για ανθρώπους όπως ο Curtis Yarvin, τα μέσα ενημέρωσης και η εκπαίδευση είναι μέρος του «φιλελεύθερου κατεστημένου» που μπλοκάρει την πρόοδο. Για τον Gil Duran, όμως, η δημοσιογραφία είναι το κεντρικό εργαλείο για να ξετυλιχτούν τα πολύπλοκα και συχνά αλλόκοτα δίκτυα των δισεκατομμυριούχων. Η ερευνητική δημοσιογραφία είναι απαραίτητη για να αποδείξει την πραγματική απειλή για τη δημοκρατία.

Τι βοηθάει ενάντια στον τεχνο-φασισμό;

Ο Duran τονίζει ότι υπάρχει ακόμα χρόνος για αντίσταση. Περιγράφει αρκετά αντίμετρα, τόσο σε κρατικό επίπεδο όσο και σε επίπεδο κοινωνίας των πολιτών:

Πολιτικά μέτρα:

  • Τερματισμός της οικονομικής εξάρτησης: Οι πολιτικοί των ΗΠΑ πρέπει να σταματήσουν να εξαρτώνται από τις δωρεές των δισεκατομμυριούχων.
  • Αφαίρεση προνομίων: Το κράτος πρέπει να επιβάλει σκληρούς νομικούς κανονισμούς και να διαλύσει τις λεγόμενες ζώνες ειδικού καθεστώτος.

Για τους πολίτες:

  • Πολιτική κινητοποίηση: Ο πληθυσμός πρέπει να χρησιμοποιήσει τον φόβο της απώλειας θέσεων εργασίας από την AI για να εκλέξει πολιτικούς που θα αντιταχθούν στις φαντασιώσεις των ολιγαρχών.
  • Ενεργή αντίσταση ενάντια στις υποδομές: Ήδη κάτοικοι συνασπίζονται τοπικά «ενάντια στην ακραία κατανάλωση ενέργειας και πόρων από τα κέντρα δεδομένων AI».

Κλείνοντας υπογραμμίζεται: «Στον αγώνα ενάντια στην εξουσία των δισεκατομμυριούχων βρίσκεται το κλειδί για τη λύση όλων των προβλημάτων μας... Διαφορετικά, θα βρεθούμε σε μια κατάσταση όπου δεν θα έχουμε δημοκρατία, δεν θα έχουμε οικονομία και δεν θα έχουμε μέλλον. Αν αυτό δεν ριζοσπαστικοποιήσει τους ανθρώπους, τότε αξίζουμε ό,τι μας περιμένει.»

Ετικέτες