NEPAL.Τι μπορούμε και τι δεν μπορούμε να πούμε για την κλιματική αλλαγή και την καταστροφή στο Νεπάλ

Τι μπορούμε και τι δεν μπορούμε να πούμε για την κλιματική αλλαγή και την καταστροφή στο Νεπάλ

Η επίσημη απόδοση αιτιότητας είναι πρόωρη, αλλά η κατάρρευση σημειώθηκε σε ένα βουνό που θερμαίνεται ταχύτατα, σε μια κοιλάδα που χάνει τους πάγους της

 

Περιληπτικά συμπεράσματα

Τα 5 σημαντικότερα στοιχεία του άρθρου

·       Η περιοχή του Langtang έχει θερμανθεί περίπου 0,29°C ανά δεκαετία το καλοκαίρι από το 1940.

·       Οι παγετώνες της ευρύτερης περιοχής έχουν χάσει τεράστιες ποσότητες πάγου, με την απώλεια να επιταχύνεται.

·       Ο παγετώνας Yala, μόλις περίπου 10 km από το σημείο της κατάρρευσης, έχει συρρικνωθεί κατά 66% από τη δεκαετία του 1970.

·       Τα τέσσερα τελευταία καλοκαίρια πριν από το συμβάν ήταν μεταξύ των πέντε θερμότερων που έχουν καταγραφεί στην περιοχή.

·       Παρ' όλα αυτά, δεν γνωρίζουμε ακόμη αν η συγκεκριμένη κατάρρευση προκλήθηκε από την κλιματική αλλαγή ή από έναν συνδυασμό γεωλογικών και άλλων παραγόντων.

Και ίσως το πιο σημαντικό

Το άρθρο δεν λέει:

«Η κλιματική αλλαγή προκάλεσε την καταστροφή στο Νεπάλ.»

Λέει κάτι πιο προσεκτικό και επιστημονικά ισχυρό:

«Δεν μπορούμε ακόμη να αποδώσουμε τη συγκεκριμένη κατάρρευση στην κλιματική αλλαγή. Όμως η θέρμανση του κλίματος και η απώλεια των παγετώνων αλλάζουν τις συνθήκες στα Ιμαλάια με τρόπο που κάνει τέτοιου είδους καταστροφές πιθανότερες.»

Αυτή η διάκριση είναι πολύ σημαντική, ειδικά όταν βλέπουμε στα social media απόλυτους ισχυρισμούς είτε «φταίει 100% η κλιματική αλλαγή» είτε «δεν έχει καμία σχέση με την κλιματική αλλαγή». Και οι δύο θέσεις μπορεί να είναι υπερβολικά βέβαιες με βάση τα σημερινά στοιχεία.

Το πρωί της 26ης Αυγούστου, ένα τμήμα του παγετωνικού γκρεμού στη βόρεια πλευρά του Langtang Lirung (μια κορυφή περίπου 7.200 μέτρων, 60 χλμ. βόρεια του Κατμαντού) κατέρρευσε. Η πτώση της μάζας πάγου και βράχων απελευθέρωσε ενέργεια ισοδύναμη με σεισμό μεγέθους 5,2, σύμφωνα με το USGS, και προκάλεσε μια ροή κατακρημνισμάτων που κινήθηκε περίπου 100 χλμ. προς τα κάτω, στους ποταμούς Trishuli και Bhote Koshi. Η ροή αυτή έθαψε και παρέσυρε μεγάλα τμήματα οικισμών, διέκοψε τον μοναδικό αυτοκινητόδρομο μεταξύ Νεπάλ και Κίνας και προκάλεσε ζημιές σε τουλάχιστον έξι υδροηλεκτρικές εγκαταστάσεις. Αυτή τη στιγμή —το πρωί της 28ης Αυγούστου— οι αναφορές κάνουν λόγο για περίπου 500 νεκρούς, ενώ περίπου 2.000 άνθρωποι εξακολουθούν να αγνοούνται στο Νεπάλ και το Θιβέτ, και αναμένουμε ότι οι αριθμοί αυτοί θα συνεχίσουν να αυξάνονται.

Δυστυχώς, η τραγωδία αυτή είναι οικεία στην κοιλάδα Langtang. Το 2015, η δόνηση από σεισμό μεγέθους 7,8 προκάλεσε χιονοστιβάδα πάγου και βράχων από το ίδιο βουνό, η οποία έθαψε το χωριό Langtang και σκότωσε περίπου 300 ανθρώπους. Υπάρχει όμως μια σημαντική διαφορά μεταξύ των δύο γεγονότων: το 2015 η κατάρρευση προκλήθηκε από σεισμό. Αυτή τη φορά δεν υπήρξε τεκτονικός μηχανισμός που να την προκαλέσει. Το βουνό απλώς κατέρρευσε και η ίδια η κατάρρευση παρήγαγε ένα σεισμικό γεγονός, το οποίο αρχικά θεωρήθηκε λανθασμένα σεισμός.

Μέσα σε λίγες ώρες, ορισμένοι άνθρωποι στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης υποστήριζαν με βεβαιότητα ότι η κλιματική αλλαγή προκάλεσε την καταστροφή, ενώ άλλοι υποστήριζαν εξίσου κατηγορηματικά ότι δεν είχε καμία σχέση με αυτήν. Σε αυτό το κείμενο θα προσπαθήσω να παρουσιάσω τι υποστηρίζουν στην πραγματικότητα τα δεδομένα και η επιστημονική βιβλιογραφία.

Η σύντομη εκδοχή είναι η εξής: οποιαδήποτε επίσημη απόδοση της συγκεκριμένης κατάρρευσης στην κλιματική αλλαγή είναι πρόωρη, και μεμονωμένα γεγονότα όπως αυτό είναι πράγματι δύσκολο να αποδοθούν σε συγκεκριμένη αιτία, ακόμη και μετά από προσεκτική μελέτη. Ταυτόχρονα, η κατάρρευση συνέβη σε ένα βουνό που θερμαίνεται ταχύτατα εδώ και δεκαετίες, αμέσως μετά από τέσσερα συνεχόμενα καλοκαίρια που συγκαταλέγονται στα πέντε θερμότερα τουλάχιστον των τελευταίων 86 ετών, και σε μια κοιλάδα που χάνει πάγο με επιταχυνόμενο ρυθμό. Ένα ταχέως θερμαινόμενο κλίμα και η υποχώρηση των παγετώνων αυξάνουν τους κινδύνους τέτοιων γεγονότων στην περιοχή, ανεξάρτητα από το αν μπορούμε τελικά να αποδώσουμε το συγκεκριμένο περιστατικό στην κλιματική αλλαγή.

 

Ένα βουνό που θερμαίνεται ταχύταταΑ

ς εξετάσουμε πώς έχουν αλλάξει οι θερμοκρασίες στην περιοχή όπου κατέρρευσε ο παγετώνας. Το παρακάτω σχήμα δείχνει τις θερμοκρασίες του επιφανειακού αέρα ERA5 για το κελί πλέγματος περίπου 25 χλμ. που περιλαμβάνει τον παγετώνα, τόσο ως μηνιαίες ανωμαλίες από το 1940 όσο και ως μέση θερμοκρασία του καλοκαιριού (Ιούνιος–Αύγουστος) για κάθε έτος.¹

Θερμοκρασία στα 2 m από το ERA5 για το κελί πλέγματος 0,25° που περιλαμβάνει τη ζώνη προέλευσης της κατάρρευσης στο Langtang Lirung (28,25°Β, 85,5°Α, με υψόμετρο κελιού 4.322 m). Επάνω: μηνιαίες ανωμαλίες σε σχέση με τη βάση αναφοράς 1961–1990, με κυλιόμενο μέσο όρο 12 μηνών. Κάτω: μέση θερμοκρασία Ιουνίου–Αυγούστου ανά έτος, 1940–2026. Η τιμή για το 2026 είναι προκαταρκτική (ERA5T, Αύγουστος έως και 22 Αυγούστου). Βλ. τη σελίδα GitHub του άρθρου για τα αρχικά δεδομένα.

Τα καλοκαίρια στην περιοχή έχουν θερμανθεί κατά περίπου 0,29°C ανά δεκαετία από το 1940, ενώ τα τελευταία 30 χρόνια (1996–2025) ήταν κατά μέσο όρο περίπου 1°C θερμότερα από τη βάση αναφοράς 1961–1990. Τα τέσσερα πιο πρόσφατα καλοκαίρια (2022 έως 2025) συγκαταλέγονται στα πέντε θερμότερα που έχουν καταγραφεί. Μια νέα μελέτη για τη λεκάνη απορροής του Langtang (Silwal et al. 2026) παρέχει επίσης έναν ανεξάρτητο έλεγχο των αριθμών μου. Χρησιμοποιώντας το προϊόν υψηλότερης ανάλυσης ERA5-Land, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι παγετωνικές περιοχές της λεκάνης απορροής (πάνω από τα 4.000 m) θερμάνθηκαν κατά 0,31°C ανά δεκαετία την περίοδο 1960–2023.

Η κατάρρευση του παγετώνα σημειώθηκε στο τέλος μιας εξαιρετικά θερμής περιόδου των μουσώνων. Ο Ιούλιος του 2026 ήταν ο δεύτερος θερμότερος Ιούλιος στο αρχείο των 86 ετών (με 9,4°C, πίσω μόνο από τους 9,8°C του 2024). Οι τρεις πρώτες εβδομάδες του Αυγούστου —τα πιο πρόσφατα ημερήσια δεδομένα που ήταν διαθέσιμα όταν έκανα την ανάλυση— είχαν μέσο όρο 9,3°C, υψηλότερο από τον θερμότερο πλήρη Αύγουστο που έχει καταγραφεί (9,1°C το 2022). Η κατάρρευση σημειώθηκε στις 26 Αυγούστου.

 

Τα θερμά καλοκαίρια από μόνα τους δεν ρίχνουν ένα βουνό. Όμως η παρατεταμένη ζέστη σε έναν παγετωνικό γκρεμό αυξάνει τους κινδύνους, καθώς λιώνει τον πάγο που λειτουργεί ως στήριγμα για τις απότομες πλαγιές, διοχετεύει νερό από το λιώσιμο μέσα σε ρωγμές των βράχων και υποβαθμίζει το μόνιμα παγωμένο έδαφος (permafrost), το οποίο λειτουργεί σαν παγωμένη κόλλα που συγκρατεί μεταξύ τους τα κατακερματισμένα πετρώματα σε μεγάλα υψόμετρα (Gruber και Haeberli 2007). Όπως δήλωσε ο παγετωνολόγος Jakob Steiner στο Scientific American, «ουσιαστικά, το κατώτερο τμήμα μιας γλώσσας παγετώνα αποκολλήθηκε επειδή υποχώρησε ο βράχος από κάτω».

 

Μια κοιλάδα που χάνει τους πάγους της

 Aς εξετάσουμε τώρα τι συμβαίνει στους παγετώνες της περιοχής. Το παρακάτω σχήμα δείχνει το ισοζύγιο μάζας των παγετώνων στην ευρύτερη περιοχή (την περιοχή South Asia East του Randolph Glacier Inventory, η οποία εκτείνεται στα Ιμαλάια ανατολικά περίπου του 81ου μεσημβρινού, συμπεριλαμβανομένου του Νεπάλ), με βάση τις ετήσιες εκτιμήσεις μεταβολής μάζας του WGMS, καθώς και επιτόπιες μετρήσεις από δύο παγετώνες του Νεπάλ, όπου υπάρχουν μακροχρόνιες μετρήσεις. Σε αυτές περιλαμβάνεται ο παγετώνας Yala στην ίδια την κοιλάδα Langtang, περίπου 10 χλμ. από το σημείο της κατάρρευσης.

Ετήσιο και σωρευτικό ισοζύγιο μάζας των παγετώνων στην περιοχή RGI South Asia East (ετήσιες εκτιμήσεις μεταβολής μάζας WGMS v2026, υδρολογικά έτη 1957–2025, σκίαση ±1σ), καθώς και ετήσιο επιτόπιο ισοζύγιο μάζας για τους παγετώνες Yala (κοιλάδα Langtang) και Mera (περιοχή Έβερεστ), από τη βάση δεδομένων WGMS Fluctuations of Glaciers. Βλ. τη σελίδα GitHub του άρθρου για τα αρχικά δεδομένα.

Οι παγετώνες της περιοχής έχουν χάσει συνολικά 26 μέτρα ισοδύναμου νερού από το 1957 — ποσότητα που αντιστοιχεί περίπου σε αφαίρεση 30 μέτρων πάχους πάγου από τη μέση επιφάνεια ενός παγετώνα. Πάνω από το μισό αυτής της απώλειας (περίπου 14 m w.e.) έχει σημειωθεί από το 2000, με το 2024 και το 1997 να αποτελούν τα δύο έτη με τις μεγαλύτερες απώλειες που έχουν καταγραφεί. Ο παγετώνας Yala, ο πλησιέστερος παγετώνας με διαθέσιμες μετρήσεις στο σημείο της κατάρρευσης, έχασε κατά μέσο όρο 0,92 m w.e. ετησίως την περίοδο 2012–2025, με τη χειρότερη χρονιά του (-1,90 m w.e.) να είναι το 2024.³

Ο Yala έχει γίνει κατά κάποιον τρόπο σύμβολο της απώλειας πάγου στα Ιμαλάια. Τον περασμένο Μάιο, το ICIMOD και τοπικές κοινότητες πραγματοποίησαν τελετή μνήμης στον παγετώνα, ο οποίος έχει συρρικνωθεί κατά 66% και έχει υποχωρήσει κατά 784 μέτρα από τότε που καταγράφηκε για πρώτη φορά τη δεκαετία του 1970. Στη νέα τους μελέτη, ο Silwal και οι συνεργάτες του διαπιστώνουν ότι η γραμμή ισορροπίας του Yala —το υψόμετρο πάνω από το οποίο ένας παγετώνας κερδίζει μάζα— έχει ανέβει περίπου 200–250 μέτρα από τη δεκαετία του 1980 και πλέον βρίσκεται πάνω από τα 5.600 μέτρα. Αυτό είναι ψηλότερα από την κορυφή του ίδιου του παγετώνα, γεγονός που σημαίνει ότι ολόκληρος ο παγετώνας βρίσκεται πλέον στη ζώνη τήξης.

Μελέτες ειδικά για τη λεκάνη απορροής του Langtang έχουν διαπιστώσει ότι η λέπτυνση των παγετώνων σχεδόν διπλασιάστηκε μεταξύ 1974–2006 και 2006–2015 (Ragettli et al. 2016), αντικατοπτρίζοντας τον διπλασιασμό της απώλειας πάγου σε ολόκληρα τα Ιμαλάια μεταξύ 1975–2000 και 2000–2016, όπως διαπίστωσαν οι Maurer et al. (2019), καθώς και την παγκόσμια επιτάχυνση που τεκμηρίωσαν οι Hugonnet et al. (2021).

Η λεκάνη απορροής του Langtang έχει χάσει περίπου 42% της παγετωνικής της έκτασης από τη Μικρή Εποχή των Παγετώνων (~1815, Silwal et al. 2026), ενώ ο ρυθμός απώλειας υπερτετραπλασιάστηκε, από 0,11% ετησίως την περίοδο 1815–1964 σε 0,49% ετησίως την περίοδο 1964–2023, με τη μεγαλύτερη απώλεια να σημειώνεται μετά το 2000. Ο αριθμός των παγετώνων σχεδόν διπλασιάστηκε (από 58 σε 115) κατά την ίδια περίοδο, καθώς οι παγετώνες που υποχωρούσαν κατακερματίστηκαν και αποσυνδέθηκαν σε μικρότερα τμήματα.

 

Η αιτία αυτής της απώλειας πάγου είναι σαφής. Η Έκτη Έκθεση Αξιολόγησης της IPCC κατέληξε στο συμπέρασμα ότι «η ανθρώπινη επιρροή είναι πολύ πιθανό να αποτελεί τον κύριο παράγοντα της παγκόσμιας υποχώρησης των παγετώνων από τη δεκαετία του 1990». Όταν οι ερευνητές έχουν πραγματοποιήσει επίσημες μελέτες απόδοσης αιτιότητας για συγκεκριμένους κινδύνους που σχετίζονται με παγετώνες —όπως οι Stuart-Smith et al. (2021) για την παγετωνική λίμνη που απειλεί το Huaraz του Περού— έχουν διαπιστώσει ότι η υποχώρηση του παγετώνα είναι «σχεδόν βέβαιο» ότι βρίσκεται εκτός του εύρους της φυσικής μεταβλητότητας.

 

Γιατί είναι πρόωρο να αποδώσουμε την ίδια την κατάρρευση στην κλιματική αλλαγή

Γιατί λοιπόν να μην ενώσουμε απλώς τα στοιχεία και να πούμε ότι ένα βουνό που θερμαίνεται, οι παγετώνες που υποχωρούν και ο Αύγουστος με θερμοκρασίες-ρεκόρ οδήγησαν στην κατάρρευση;

Η δυσκολία είναι ότι η αλυσίδα αιτιότητας για τις χιονοστιβάδες βράχων και πάγου είναι πολύ πιο περίπλοκη από εκείνη της υποχώρησης των παγετώνων, και η επιστημονική βιβλιογραφία για τέτοια γεγονότα είναι σταθερά —και ορθώς— επιφυλακτική.

Τα βουνά των Ιμαλαΐων ανέκαθεν έχαναν πάγο και βράχους, όπως επισημαίνουν όσοι αμφισβητούν οποιαδήποτε σύνδεση με το κλίμα. Η χιονοστιβάδα του Langtang το 2015 προκλήθηκε από σεισμό μεγέθους 7,8 και όχι από μια σειρά θερμών καλοκαιριών. Οι απότομες παγετωνικές πλαγιές καταρρέουν για λόγους γεωμετρίας, γεωλογίας και κακής τύχης, οι οποίοι δεν έχουν καμία σχέση με τις ανθρώπινες εκπομπές. Η απόδοση μιας συγκεκριμένης κατάρρευσης σε κάποια αιτία απαιτεί λεπτομερείς ανακατασκευές των συγκεκριμένων παραγόντων που οδήγησαν στην αστοχία, πριν μπορέσουμε να γνωρίζουμε με βεβαιότητα τα αίτια. Αυτή η εργασία θα χρειαστεί από μήνες έως χρόνια.

Το καλύτερο προηγούμενο είναι η καταστροφή Chamoli τον Φεβρουάριο του 2021 στα Ινδικά Ιμαλάια, όπου μια χιονοστιβάδα βράχων και πάγου σκότωσε περισσότερους από 200 ανθρώπους. Η οριστική μελέτη του γεγονότος (Shugar et al. 2021 στο Science) ανακατασκεύασε λεπτομερώς την αστοχία, αλλά δεν προχώρησε σε απόδοση στην κλιματική αλλαγή, επισημαίνοντας παράλληλα ότι η θέρμανση αυξάνει την πιθανότητα τέτοιων γεγονότων. Μελέτες άλλων μεγάλων καταρρεύσεων παγετώνων, όπως οι δύο ταυτόχρονες αποκολλήσεις παγετώνων στο Θιβέτ το 2016 (Kääb et al. 2018), καταλήγουν σε παρόμοια επιφυλακτικά συμπεράσματα.

Μια μελέτη του 2021 διαπίστωσε μια φαινομενική αύξηση των μεγάλων κατολισθήσεων που σχετίζονται με παγετώνες στην περιοχή High Mountain Asia κατά την περίοδο 1998–2018, αλλά οι συγγραφείς τόνισαν το μικρό μέγεθος του δείγματος και προειδοποίησαν ότι η σύνδεση με τη θέρμανση «απαιτεί περαιτέρω έρευνα». Απλώς δεν διαθέτουμε το είδος του μακροχρόνιου και καλά παρατηρημένου αρχείου γεγονότων για τις καταρρεύσεις σε μεγάλα υψόμετρα που διαθέτουμε για τους καύσωνες ή τις έντονες βροχοπτώσεις, όπου η ταχεία απόδοση αιτιότητας αποτελεί πλέον συνήθη πρακτική.

Υπάρχει ένα σχετικό επιχείρημα που έχω δει να κυκλοφορεί στο διαδίκτυο: ότι γεγονότα σαν κι αυτό συνέβαιναν πολύ πριν από τη σύγχρονη υπερθέρμανση και ότι, αν μη τι άλλο, ένας κόσμος με περισσότερους παγετώνες θα έπρεπε να έχει περισσότερο πάγο διαθέσιμο για να καταρρεύσει.

Το πρώτο μέρος είναι σαφώς αληθινό. Η μεγαλύτερη χιονοστιβάδα πάγου που έχει παρατηρηθεί ποτέ στις Άλπεις προήλθε από τον παγετώνα Altels το 1895 (περίπου 4 εκατομμύρια κυβικά μέτρα), ενώ μια χιονοστιβάδα βράχων και πάγου από το Huascarán στο Περού το 1962 σκότωσε περίπου 4.000 ανθρώπους, χωρίς κανένα προφανές αίτιο. Τα βουνά έχαναν καταστροφικό πάγο πολύ πριν αρχίσουμε να καίμε ορυκτά καύσιμα σε μεγάλη κλίμακα.

Όμως η ύπαρξη παλαιότερων γεγονότων δεν μας λέει τίποτα για το αν οι πιθανότητες τέτοιων γεγονότων αλλάζουν. Καύσωνες συνέβαιναν και το 1900 —απλώς λιγότερο συχνά. Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι η καλύτερη σύγχρονη ανακατασκευή της κατάρρευσης του Altels, από τους Faillettaz et al. (2011), υποδηλώνει ότι τα θερμά καλοκαίρια των προηγούμενων ετών μπορεί να είχαν θερμάνει την παγωμένη βάση του παγετώνα μέχρι το σημείο τήξης.

Οι κίνδυνοι από αυτές τις πλαγιές δεν καθορίζονται αποκλειστικά από την ποσότητα πάγου που υπάρχει πάνω τους. Αυτό που καθορίζει τους κινδύνους είναι περισσότερο το πόσο γρήγορα μεταβάλλονται ο πάγος και το παγωμένο έδαφος κάτω από αυτόν.

Ένας ψυχρός παγετώνας που είναι παγωμένος στη βάση του και βρίσκεται σε σταθερό κλίμα μπορεί να είναι σχετικά ασφαλής. Ένας παγετώνας όμως που βρίσκεται σε μετάβαση διατρέχει μεγαλύτερο κίνδυνο. Οι παγετώνες που λεπταίνουν αποσύρουν τη στήριξη που παρείχαν κάποτε στις απότομες βραχώδεις πλαγιές —το φαινόμενο που ονομάζεται «παραπαγετωνική απόκριση» (paraglacial response), Ballantyne 2002. Το νερό από το λιώσιμο φτάνει σε προηγουμένως ξηρές επιφάνειες αστοχίας και το θερμαινόμενο μόνιμα παγωμένο έδαφος χάνει τον πάγο που λειτουργούσε ως «τσιμέντο» και συγκρατούσε τα κατακερματισμένα πετρώματα.

Αξίζει επίσης να ακούσουμε τι λένε οι ειδικοί για το συγκεκριμένο γεγονός. Η Kristen Cook από το Πανεπιστήμιο Grenoble Alpes δήλωσε στο Scientific American ότι «είναι δύσκολο να συνδεθεί με βεβαιότητα ένα μεμονωμένο γεγονός άμεσα με την κλιματική αλλαγή. Γνωρίζουμε ότι τα Ιμαλάια θερμαίνονται».

Ο Dan Shugar, ο οποίος ηγήθηκε της μελέτης για το Chamoli, ήταν επιφυλακτικός σχετικά με τη συγκεκριμένη αιτία αυτού του γεγονότος, σημειώνοντας ωστόσο ότι είναι «100%» βέβαιος πως η κλιματική αλλαγή θα κάνει τέτοια γεγονότα πιο πιθανά, «μέσω κάποιου συνδυασμού τήξης παγετώνων, απόψυξης του μόνιμα παγωμένου εδάφους και αλλαγών στα πρότυπα βροχόπτωσης και θερμοκρασίας».

Οι κατηγορηματικοί ισχυρισμοί ότι η κλιματική αλλαγή προκάλεσε αυτή την καταστροφή υπερβαίνουν τα διαθέσιμα στοιχεία. Ταυτόχρονα, οι εξίσου κατηγορηματικοί ισχυρισμοί ότι δεν έπαιξε κανέναν ρόλο αγνοούν τις ταχείες αλλαγές που έχουμε παρατηρήσει στην περιοχή γύρω από το σημείο όπου κατέρρευσε το βουνό.

 

Ποια είναι τα βασικά συμπεράσματα;

Πρόκειται για μια ανθρωπιστική καταστροφή και οι άμεσες αιτίες του τεράστιου αριθμού θυμάτων περιλαμβάνουν παράγοντες όπως η συγκέντρωση χωριών και υποδομών κατά μήκος στενών ποτάμιων διαδρόμων, η ροή κατακρημνισμάτων που κάλυψε απόσταση 100 χλμ. και τα περιορισμένα συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης —παράγοντες που έχουν ελάχιστη σχέση με την κλιματική αλλαγή. Όπως συμβαίνει και με άλλα ακραία γεγονότα, δεν πρέπει να αφήσουμε τις συζητήσεις για την απόδοση αιτιότητας να μας αποσπάσουν από την επείγουσα ανάγκη να μειώσουμε την ευπάθεια των ανθρώπων και των υποδομών.

Είναι σαφώς πρόωρο να αποδώσουμε την ίδια την κατάρρευση στην κλιματική αλλαγή. Δεδομένης της περίπλοκης αιτιότητας στις χιονοστιβάδες βράχων και πάγου, μπορεί να μην είναι ποτέ δυνατό να υπάρξει οριστική απόδοση αιτιότητας για ένα μεμονωμένο γεγονός. Πιθανότατα θα δούμε προσεκτικές εγκληματολογικού τύπου επιστημονικές μελέτες να δημοσιεύονται μέσα στα επόμενα ένα ή δύο χρόνια —όπως συνέβη μετά το Chamoli— και θα αντιμετώπιζα με μεγάλη επιφύλαξη οποιονδήποτε κατηγορηματικό ισχυρισμό αιτιότητας που διατυπώνεται αυτή την εβδομάδα, προς οποιαδήποτε κατεύθυνση.

 

Το ευρύτερο πλαίσιο, όμως, δεν αμφισβητείται.

Η κατάρρευση συνέβη σε ένα βουνό που θερμαίνεται κατά περίπου 0,29°C ανά δεκαετία το καλοκαίρι, αμέσως μετά από τέσσερα συνεχόμενα καλοκαίρια που συγκαταλέγονται στα πέντε θερμότερα σε ένα αρχείο 86 ετών, κατά τη διάρκεια ενός Αυγούστου που εξελισσόταν θερμότερος από οποιονδήποτε πλήρη Αύγουστο έχει καταγραφεί, σε μια κοιλάδα που χάνει πάγο με επιταχυνόμενο ρυθμό και σε μια περιοχή όπου η ανθρώπινη επιρροή είναι πολύ πιθανό να αποτελεί τον κύριο παράγοντα της υποχώρησης των παγετώνων.

Η High Mountain Asia έχει ήδη περισσότερους ανθρώπους εκτεθειμένους σε κινδύνους από πλημμύρες που συνδέονται με παγετώνες από οποιαδήποτε άλλη περιοχή της Γης, ενώ οι προβλέψεις δείχνουν ότι το Hindu Kush–Himalaya θα μπορούσε να χάσει μεγάλο μέρος του εναπομείναντος πάγου του αυτόν τον αιώνα, με τις απώλειες να αυξάνονται όσο αυξάνονται οι εκπομπές (Rounce et al. 2023).

Ο πάγος που συγκρατεί αυτά τα βουνά χάνεται, και κάθε επιπλέον δέκατο του βαθμού θέρμανσης ωθεί αυτά τα συστήματα ακόμη περισσότερο έξω από τις συνθήκες μέσα στις οποίες κατασκευάστηκαν οι οικισμοί, τα μονοπάτια και τα υδροηλεκτρικά εργοστάσια της περιοχής.

Όταν λοιπόν οι άνθρωποι ρωτούν αν η κλιματική αλλαγή προκάλεσε την καταστροφή στο Νεπάλ, η απάντηση είναι ότι δεν γνωρίζουμε και ίσως να μην το μάθουμε ποτέ για το συγκεκριμένο γεγονός.

Αν όμως το ερώτημα είναι αν ένα θερμαινόμενο κλίμα κάνει καταστροφές σαν κι αυτή πιο πιθανές στα Ιμαλάια, η επιστημονική βιβλιογραφία και ουσιαστικά κάθε επιστήμονας που μελετά αυτούς τους κινδύνους δείχνουν προς την ίδια κατεύθυνση.

Βλέπε επίσης: 

https://clicks.theconversation.com/f/a/6FYTl2IwROCSxbcshq_tzw~~/AAQRxRA~/dAu5WZpLrdiv8_tBGFL-WWk2LiSQKe4aWkQAjT-Riu5bOs2npU5V3IxBF5Qv3i9vFbI00RAltlmcbxYpnXW65CRSupBvVyMe4vcoYhLT24jTAIkEx72b4QPWJG87iII5c-qHaQpyFNiSY-26L2Fu2j0siTZBv9OLSAxXFvZn7rvnhwBpeVlqTf2Sa54QdtCHvxcwWnzMjCrCEgOokeDbSKHzf4zqy4xyIwvbHQ7Y-M6IqPqJRBDZK3kJjlgP1HYV3Rb3CNCUUA3pVe7ZnlvqlcKnAPH5FB3fbmVVW0wGbM4~

 https://clicks.theconversation.com/f/a/weEBPzL3Nk3mXgR7aQug0Q~~/AAQRxRA~/CorusVIPJZy7uir_O0k99MxmDif4SWqSaERjf9RD5zKm5xFtssW9KV665JsY24sT7nYh3Ol7Kod13H80hnSZExTC5SHa2Wvf8J_lLfIdVtifsRzkeqLOEDZmuVbpmAjgbyqTpXJ-ffODzbY1sXC1es3QgPsDSCgrjEqg_bCtoHAuwyp0QdErAsgqvVhe1cNTGaeg9OZ05I8kba8le_EoGZPpOgw_NUqJvq2E6_xFdqGnGN6GCY5ltUN-lnmiOxQgMwkf2YruSDn-kvC5yAIUh5VS3p372rJIKcfKA7eYzt1f3g6vv3xkFLFckfwaDjc_xcMYKwE7Rr2rivlaHA480wIHgyiBrzNYiKQvbiyKD-1mGKrOn8oEgkW_3ZdNGvoRxhmnfMEyE9Ejw0aK10h0Nh_53piTyhR60AynQRAs3U0fQjVMT2Uzm8Kftkw25HLeYPhBr4nTQvb-LqH2mvVnI_0X3ArBmWKQ_KOkoCt_imk~

Όταν η τεμπελιά γέννησε τη μουσική.Ο Simon Reynolds γράφει για το indie rock μεταξύ 1984 και 1994, και η ταινία «Trainspotting» γίνεται τριάντα ετών.

 

Ο Simon Reynolds γράφει για το indie rock μεταξύ 1984 και 1994, και η ταινία «Trainspotting» γίνεται τριάντα ετών. Είναι φαντάσματα που, παραδόξως, οδηγούν στη Gen Z.

Όταν η τεμπελιά γέννησε τη μουσική

Tobi Müller

 

 

Η απροθυμία για εργασία, για λειτουργικότητα, για τη σκέψη ενός στεγαστικού δανείου ανήκει σε κάθε αξιοπρεπή νεολαία.JoeSohm

Η δεκαετία του '80 συχνά μνημονεύεται στην ποπ κουλτούρα ως μια περίοδος εξίσου διασκεδαστική και πολύχρωμη όσο και η επόμενη. Κάθε λίστα αναπαραγωγής των Eighties ή Nineties, κάθε πάρτι για άνω των 45 και κάθε ραδιοφωνικός σταθμός στον αυτοκινητόδρομο αφηγείται μέχρι σήμερα αμείλικτα την ιστορία της χαρούμενης retro soul, της synth-pop, της eurodance και των λειασμένων για το mainstream techno επιτυχιών. Ποιος δεν γνωρίζει αυτά τα τραγούδια: «I Wanna Dance with Somebody», «You Can’t Hurry Love» (αλλά από τον Phil Collins, όχι από τις Supremes), «Holiday», «What is Love», ή το «Born Slippy» των Underworld, οι οποίοι το 1996, στο soundtrack της ταινίας-σταθμού «Trainspotting», παρέδωσαν ίσως το πιο βρετανικό ρεφρέν όλων των εποχών: «Lager, Lager, Lager…» – στα ελληνικά: «Μπίρα, μπίρα, μπίρα».

Ακόμη και όσοι ήταν νέοι τότε, παρασύρονται από τη συνεχή ηχητική καταιγίδα των τελευταίων τριάντα ή σαράντα ετών στο να θεωρούν τη χαρά και την επιταγή για διασκέδαση ως αντιπροσωπευτικά εκείνης της εποχής. Ήμασταν δυνατοί, νέοι, πρόθυμοι να αποδώσουμε – στη δουλειά, στον αθλητισμό και στο παιχνίδι! Και στην πραγματικότητα είμαστε ακόμα, έτσι δεν είναι; Πολύ διαφορετικά από τους νέους σήμερα, που ζητούν επίμονα από κάθε προϊστάμενο ισορροπία επαγγελματικής και προσωπικής ζωής (work-life balance), εννοώντας όμως τις περισσότερες φορές απλώς περισσότερη κατανάλωση και ταξίδια. Αυτή είναι η γενική εικόνα της δημόσιας συζήτησης όταν η Generation X μιλάει σήμερα για τη Gen Z.

 

Κακόκεφοι και τεμπέληδες

Κάθε νοσταλγία δημιουργεί μια εποχή που δεν υπήρξε ποτέ στην πραγματικότητα. Το πόσο πολύ ακόμα και τα πιο σκοτεινά μονοπάτια των χρυσών δεκαετιών της ποπ σημαδεύτηκαν από την άρνηση της απόδοσης, την αποφυγή της εργασίας και την κακή διάθεση απέναντι στην πλειονότητα της κοινωνίας, το δείχνει με μεγάλη λεπτομέρεια το νέο βιβλίο του Βρετανού κριτικού της ποπ, Simon Reynolds: «Still in a Dream. Shoegaze, Slackers and the Reinvention of Rock, 1984–1994» (τον Δεκέμβριο κυκλοφορεί η γερμανική μετάφραση από τις εκδόσεις Ventil-Verlag).

Ο Reynolds έχει το χάρισμα να γράφει ακόμα και για το πιο άγνωστο συγκρότημα με τέτοιο τρόπο ώστε να αποκομίζουν κάτι και όσοι δεν είναι ειδικοί. Επειδή αναστοχάζεται τον δικό του νεανικό ρόλο στον καθρέφτη του χρόνου, επειδή αφηγείται παραστατικά τις συναντήσεις του ως συντάκτης του περιοδικού «Melody Maker» και καταβάλλει την προσπάθεια να περιγράψει την ίδια τη μουσική.

Αυτό που επανέρχεται συνεχώς φαίνεται πιθανότατα εκπληκτικό στους νεότερους. Διότι, είτε πρόκειται για αμερικανικά συγκροτήματα όπως οι Hüsker Dü, οι Black Flag, οι Pixies ή οι Dinosaur Jr., για να αναφέρουμε μόνο τα πιο διάσημα, είτε για τους The Jesus and Mary Chain και τους The Smiths στη Βρετανία, αυτό που τα συνδέει είναι η υποχώρηση στον εσωτερικό κόσμο, η αγκαλιά του πόνου, η περιφρόνηση για το mainstream. Και επιπλέον: σχεδόν όλοι απορρίπτουν την ηθική της αποδοτικότητας και δεν αποφεύγουν τίποτα περισσότερο από μια σταθερή εργασία. Οι ΗΠΑ και η Βρετανία περνούν εκείνη τη δεκαετία τη φάση του νέου νεοφιλελευθερισμού. Η μουσική που περιγράφει ο Reynolds κλωτσάει καλλιτεχνικά αυτή τη μεταλλαγή στα οπίσθια.

Διότι ορισμένοι από αυτούς τους μουσικούς ανήκαν στα πρώτα κοινωνικά στρώματα που είδαν από κοντά τι προκάλεσε η απορρύθμιση και η αποβιομηχάνιση στις πόλεις τους, στις οικογένειές τους ή στο ίδιο τους το σώμα. Στη Βρετανία, αυτή η πολιτική λειτούργησε για ένα διάστημα υπέρ ενός μποέμικου τρόπου ζωής, επειδή σε εποχές νέας μαζικής ανεργίας ήταν σχετικά εύκολο να λάβει κανείς επίδομα ανεργίας ή κοινωνική βοήθεια (αγγλιστί «dole»). Ο Reynolds μιλάει για μια «κουλτούρα του επιδόματος» (Dole culture) στη μουσική βιομηχανία. Ο Morrissey, ο τραγουδιστής των The Smiths, έφτιαξε μια ολόκληρη ηθική από αυτόν τον τρόπο ζωής: οι άνθρωποι που εργάζονται σταθερά αποβλακώνονται. Μόνο η ανεργία κάνει εφικτό το να σκεφτεί κανείς τη ζωή του και να μην αγοράζει πράγματα που δεν χρειάζεται. Εκτός φυσικά από δίσκους των The Smiths.

Άλλα συγκροτήματα προτιμούσαν να μουρμουρίζουν παρά να γίνουν το φερέφωνο κάποιου όπως ο Morrissey. Οι θολές λούπες του feedback και τα αντηχεία πολλών βρετανικών συγκροτημάτων ή οι ηχητικές καταιγίδες των τεχνικά πιο εξελιγμένων αμερικανικών bands επιτέθηκαν στην ιδέα της ρυθμισμένης εργασίας περισσότερο μουσικά παρά στιχουργικά. Αυτή η μετατόπιση προς τον ήχο αντί για τον στίχο ανταποκρίνεται επίσης στην άρνηση να τροφοδοτηθούν χωρίς αντιστάσεις οι αλυσίδες εκμετάλλευσης της αγοράς (ακόμη και ορισμένες συνεντεύξεις παρέμεναν εξαιρετικά νεφελώδεις).

Οι ρωγμές μιας μετάβασης

Ο Reynolds είναι πολύ έξυπνος για να μην δει σε αυτή τη στάση τον κίνδυνο της ρομαντικοποίησης της φτώχειας, ειδικά στα επιτυχημένα συγκροτήματα. Η ανεργία σπάνια είναι διασκέδαση, και από έναν ορισμένο αριθμό πωληθέντων άλμπουμ στη χρυσή τότε αγορά, το λουκ της άρνησης φαίνεται ναι μεν κομψό, αλλά όχι πια τόσο ριζοσπαστικό. Ο Reynolds βλέπει επίσης ότι η κοινωνική βοήθεια στην πραγματικότητα χρηματοδοτούσε απλώς την αυτοεκμετάλλευση και στη δική του περίπτωση, όπως και σε πολλούς άλλους συνομήλικους, οδήγησε σε φανατική εργασία. Μποέμ δεν σημαίνει χαλάρωση και ταξίδια, αλλά υπερβολική υποαμειβόμενη ή απλήρωτη εργασία. Σε πολλές περιπτώσεις, αυτό οδήγησε σε δίκτυα για καριέρες και σε πλεονεκτήματα γνώσης.

Την «Dole culture» κανείς δεν μπόρεσε να την αποδώσει τόσο τραγικά και κωμικά όσο ο Σκωτσέζος συγγραφέας Irvine Welsh το 1993 στο μυθιστόρημα-ντεμπούτο του «Trainspotting» – η ομώνυμη ταινία του Danny Boyle βγήκε στις αίθουσες πριν από τριάντα χρόνια. Στο βιβλίο, ο τζάνκι Mark «Rents» Renton ξυπνάει ένα πρωί στον καναπέ του διαδρόμου αφού έχει κοιμηθεί με τη Dianne. Πηγαίνει στην κουζίνα, όπου δύο άλλοι τρώνε πρωινό. Χρειάζεται αρκετή ώρα για να καταλάβει ότι αυτοί είναι οι γονείς της, καθώς η Dianne είναι ανήλικη –κάτι που του είχε κρύψει– και ξαφνικά φορά σχολική στολή. Οι γονείς ρωτούν τον Rents τι δουλειά κάνει κι εκείνος λέει ένα ψέμα. Ωστόσο, στους αναγνώστες εξηγεί προηγουμένως αναλυτικά το σύστημά του με πέντε διευθύνσεις από το Εδιμβούργο μέχρι το Λονδίνο, μέσω των οποίων εισπράττει πέντε φορές το «dole». Αυτό είναι αρκετά επίπονο και αποτελεί κατά κάποιον τρόπο δουλειά, αστειεύεται ο αφηγητής.

Το «Trainspotting» παραμένει ακόμη και τριάντα χρόνια μετά μια ενδιαφέρουσα ταινία και ένα ακόμα καλύτερο βιβλίο, επειδή το υλικό δεν αποθεώνει την ηρωίνη ή το rave, αλλά αφηγείται τις ρωγμές μιας μετάβασης. Ο Rents εξακολουθεί να λατρεύει τον Iggy Pop και τον David Bowie, τους ήρωες της ηρωίνης του rock. Και το να είσαι τζάνκι, παρά όλη τη δυστυχία που δεν παραλείπει ούτε η ταινία ούτε το μυθιστόρημα, είναι πράγματι μια πλήρης απασχόληση που καθορίζει απόλυτα την ταυτότητα. Έξυπνος είναι επίσης ο τρόπος με τον οποίο η ταινία το 1996 διαπραγματεύεται ήδη το άμεσο παρελθόν. Ο ηθοποιός Ewan McGregor υποδύεται τον Rents υιοθετώντας την εμφάνιση του κλασικού raver στα μέσα της δεκαετίας του '90: κοντό κουρεμένο μαλλί, t-shirt, τζιν, αθλητικά παπούτσια (η techno δεν ήταν ποτέ μόδα στη μάζα, γι' αυτό τα κλαμπ και τα open air ήταν υπερβολικά παραμελημένα). Κι όμως, η πλήρης ταύτιση του χαρακτήρα του McGregor με τα ναρκωτικά και τη μουσική αντιπροσωπεύει τον παλιό κόσμο.

Τη House και την Techno ενσαρκώνει η Dianne με το ασημένιο λαμπερό φόρεμα, ενώ την άλλη στιγμή φοράει ξανά τη σχολική στολή. Η Techno είναι μεταμοντερνισμός: μια μεταβαλλόμενη ταυτότητα, σπάνια ένα στάσιμο σχέδιο ζωής. Η Dianne λέει στον Rents ότι η εποχή του πέρασε, η μουσική έχει αλλάξει, ακόμα και τα ναρκωτικά είναι διαφορετικά. Το λέει με μεγάλη κατανόηση.

Όμως κάτι παρέδωσαν αυτά τα δημιουργήματα των ογδόντα και οι εθισμένοι στην ηρωίνη της επόμενης γενιάς, που γελοιοποιήθηκαν από τον Welsh και τον Boyle: την απροθυμία να εργαστούν, να λειτουργήσουν, να σκεφτούν ένα στεγαστικό δάνειο, όπως λέει η ταινία στην αρχή και στο τέλος. Τα παιδιά της techno μπορούσαν απλώς να το καλύψουν καλύτερα αυτό με τις διαφορετικές ταυτότητές τους και τα συγκριτικά πιο υγιή σώματά τους – τουλάχιστον μέχρι να τους ζητήσει κανείς κάτι σημαντικό το πρωί της Δευτέρας υπό την πίεση του χρόνου.

Χωρίς Credits, χωρίς Master

Αυτό που για τον Simon Reynolds, τον Welsh και τον Boyle ήταν το επίδομα ανεργίας για την ανάπτυξη μιας δημιουργικής σκηνής, στην υπόλοιπη Ευρώπη και σίγουρα στην Ελβετία ήταν το πανεπιστήμιο πριν από τη μεταρρύθμιση της Μπολόνια. Δεν υπήρχαν πιστωτικές μονάδες (credits), ούτε Bachelor, ούτε Master, παρά μόνο ατελείωτοι χρόνοι σπουδών και, στις ανθρωπιστικές επιστήμες, πολύ περίπλοκα σεμινάρια στα οποία πολλοί έπεφταν εντελώς απροετοίμαστοι και ορισμένοι χάνονταν στην πορεία. Μόνο μετά, το αργότερο στη δεκαετία του 2000, ο χρόνος σπουδών άρχισε να διαχειρίζεται όλο και περισσότερο και να τίθεται υπό το πρίσμα της «επαγγελματικής επάρκειας», ένα κεντρικό κριτήριο του πτυχίου Bachelor.

Όταν τώρα, εδώ και λίγο καιρό, μια γενιά διεκδικεί δυνατά τον ελεύθερο χρόνο της, επικαλείται απλώς τα απωθημένα φαντάσματα των γονιών της. Διότι οι μεγαλύτεροι, μέσα από το πολύ «Just Can’t Get Enough» και «Pump up the Volume» στο ραδιόφωνο, ξέχασαν ότι, όπως κάθε αξιοπρεπής νεολαία, προτιμούσαν πρωτίστως να μην εργάζονται. Αυτό όμως, εξαιρετικά συστηματικά. ●

Simon Reynolds: «Still in a Dream. Shoegaze, Slackers and the Reinvention of Rock, 1984–1994». White Rabbit / Orion Publishing Group. Λονδίνο 2026. 464 σελίδες.

 

Είναι το Ελ Νίνιο μια ματιά στο μελλοντικό μας κλίμα; Μια συνοπtική αποτύπωση του φαινομένου El Nino και η επίδραση του στο πλανητικό κλίμα

 

Είναι το Ελ Νίνιο μια ματιά στο μελλοντικό μας κλίμα;

Το κεντρικό ερώτημα του άρθρου είναι κατά πόσο μια προσωρινή έξαρση της θερμοκρασίας λόγω του φαινομένου Ελ Νίνιο (El Niño) προσφέρει μια πραγματική προεπισκόπηση του πώς θα είναι ο πλανήτης σε 10-20 χρόνια λόγω της κλιματικής αλλαγής (αέρια θερμοκηπίου).

1. Η πρόβλεψη για τις θερμοκρασίες

• Ρεκόρ θερμοκρασιών: Το φαινόμενο Ελ Νίνιο αναμένεται να ανεβάσει την παγκόσμια μέση θερμοκρασία σε επίπεδα ρεκόρ το 2027.
• Η αναλογία της «Μηχανής του Χρόνου»: Η παγκόσμια μέση θερμοκρασία του 2027 μπορεί να είναι ίδια με αυτή που προβλέπεται για το 2037 βάσει της μακροπρόθεσμης τάσης. Από άποψη συνολικού παγκόσμιου μέσου όρου, το 2027 λειτουργεί πράγματι ως «μηχανή του χρόνου».

2. Η βασική διαφορά: Ανακατανομή vs. Συσσώρευση Ενέργειας

Παρά τον ίδιο παγκόσμιο μέσο όρο θερμοκρασίας, οι φυσικοί μηχανισμοί των δύο φαινομένων είναι εντελώς διαφορετικοί:

Χαρακτηριστικό	Παγκόσμια Θέρμανση (Αέρια Θερμοκηπίου)	Φαινόμενο Ελ Νίνιο (ENSO)
Μηχανισμός	Παγίδευση θερμότητας από την ατμόσφαιρα & συσσώρευση ενέργειας στο σύστημα της Γης.	Ανακατανομή της ήδη υπάρχουσας θερμότητας από τα βάθη του Ειρηνικού στην επιφάνεια.
Γεωγραφική Κατανομή	Ομοιόμορφη/Ολική αύξηση θερμοκρασίας σε όλο τον πλανήτη (με ταχύτερη θέρμανση στην ξηρά).	Εντοπισμένη θέρμανση κυρίως στον τροπικό Ειρηνικό· ορισμένες περιοχές μπορεί να ψυχθούν.
Διάρκεια & Φύση	Μόνιμη και κλιμακούμενη μακροπρόθεσμη τάση.	Προσωρινή διακύμανση που διαρκεί περίπου 1-2 χρόνια.

3. Επιπτώσεις σε Θερμοκρασία, Βροχόπτωση & Ακραία Φαινόμενα

• Τοπικές συνθήκες: Οι τοπικές συνθήκες (π.χ. στην Ευρώπη ή τη Μεσόγειο) το 2027 δεν θα είναι ίδιες με αυτές του 2037, καθώς η θερμότητα κατανέμεται διαφορετικά.
• Βροχοπτώσεις: Αν και η παγκόσμια βροχόπτωση αυξάνεται και στις δύο περιπτώσεις λόγω εξάτμισης, τα χωρικά μοτίβα διαφέρουν σημαντικά. Στο Ελ Νίνιο οι τροπικές μετατοπίσεις είναι οξύτερες.
• Τυφώνες & Ακραία Φαινόμενα: Ένας θερμότερος πλανήτης το 2037 σε ουδέτερη φάση ENSO θα έχει διαφορετική συχνότητα τυφώνων (π.χ. περισσότερους στον Ατλαντικό) από ό,τι το 2027 κατά τη διάρκεια ενός Ελ Νίνιο, το οποίο τείνει να καταστέλλει τους τυφώνες στον Ατλαντικό.

 

Θερμοκρασία

Εδώ είναι το μοτίβο της μακροπρόθεσμης θέρμανσης, υπολογισμένο από δεδομένα του Berkeley Earth:

Το πρώτο πράγμα που παρατηρεί κανείς είναι ότι η θέρμανση από αέρια του θερμοκηπίου είναι πραγματικά παγκόσμια θέρμανση. Σχεδόν κάθε σημείο του πλανήτη βιώνει μακροπρόθεσμη αύξηση της θερμοκρασίας. Υπάρχουν πλήρως κατανοητές χωρικές διακυμάνσεις στον ρυθμό θέρμανσης: π.χ. η ξηρά έχει θερμανθεί ταχύτερα από τους ωκεανούς λόγω της υψηλής θερμοχωρητικότητας του νερού.

Οποιοδήποτε μεμονωμένο έτος, φυσικά, δεν θα μοιάζει με αυτό, επειδή το μοτίβο ενός μόνο έτους είναι ο συνδυασμός της θέρμανσης από αέρια του θερμοκηπίου (ΑΘ) και της τυχαίας μεταβλητότητας από το ENSO και μια σειρά από άλλους τρόπους μεταβλητότητας (PDO, NAO, κ.λπ.).

 

Η ισχύς ενός Ελ Νίνιο μετριέται από τη μέση θερμοκρασία στον τροπικό Ειρηνικό (το μαύρο πλαίσιο στις παρακάτω εικόνες), την οποία αναφέρουμε ως δείκτη ENSO, με μονάδες βαθμούς Κελσίου.

Μπορούμε να συσχετίσουμε την παγκόσμια μέση θερμοκρασία με τον δείκτη ENSO, γεγονός που μας δείχνει ότι ο πλανήτης θερμαίνεται κατά περίπου 0,08°C για κάθε αύξηση ενός βαθμού στον δείκτη ENSO. Η πρόβλεψη είναι ότι ο δείκτης ENSO θα φτάσει τους +3,9°C τον Νοέμβριο του 2026, γεγονός που συνεπάγεται περίπου +0,3°C (προσωρινής) παγκόσμιας θέρμανσης το επόμενο έτος. Αυτή η πρόσθετη θέρμανση ENSO είναι ο λόγος για τον οποίο το 2027 θα καταρρίψει ρεκόρ και θα αποτελέσει προεπισκόπηση ενός κόσμου με αυξημένα αέρια θερμοκηπίου στα τέλη της δεκαετίας του 2030.

(Κλίση της παλινδρόμησης της θερμοκρασίας σε κάθε σημείο του πλέγματος έναντι του δείκτη ENSO. [Αριστερά] παλινδρόμηση με μηδενική υστέρηση, [δεξιά] οι θερμοκρασίες υστερούν έναντι του δείκτη ENSO κατά 6 μήνες)

Μπορούμε επίσης να εκτιμήσουμε το χωρικό μοτίβο της παγκόσμιας θέρμανσης λόγω του Ελ Νίνιο συσχετίζοντας τον δείκτη ENSO με τη θερμοκρασία σε κάθε σημείο του πλέγματος (σε δύο χρονικές υστερήσεις: μηδέν και 6 μήνες):

Όπως μπορείτε να δείτε, το μοτίβο θέρμανσης του Ελ Νίνιο είναι πολύ διαφορετικό από το μοτίβο θέρμανσης ΑΘ. Σίγουρα δεν είναι παγκόσμιο· αντίθετα, ένα μεγάλο ποσοστό της θέρμανσης συμβαίνει στον τροπικό Ειρηνικό. Και ορισμένες περιοχές στην πραγματικότητα ψύχονται κατά τη διάρκεια ενός Ελ Νίνιο.

Έτσι, ενώ η μέση παγκόσμια θερμοκρασία το 2037 μπορεί να είναι ίση με αυτή του 2027, η θέρμανση θα είναι κατανεμημένη διαφορετικά. Επομένως, δεν πρέπει να περιμένετε ότι οι τοπικές σας συνθήκες το 2027 θα είναι ίδιες με τις τοπικές συνθήκες το 2037.

Βροχόπτωση

Καθώς οι θερμοκρασίες μετατοπίζονται ως απόκριση στο Ελ Νίνιο, μετατοπίζεται επίσης και η κατανομή των βροχοπτώσεων.

Τα αρχεία παρατηρήσεων των βροχοπτώσεων δεν είναι τόσο καλά για αυτού του είδους τον υπολογισμό, επομένως για αυτά τα διαγράμματα χρησιμοποιώ δέκα μέλη του CESM1 Large Ensemble. Εδώ είναι η μακροπρόθεσμη αλλαγή στη βροχόπτωση μεταξύ των αρχών του 20ού αιώνα και των τελών του 21ου αιώνα:

Υπάρχει μια ευρεία αύξηση της παγκόσμιας βροχόπτωσης, κάτι που βγάζει φυσικό νόημα. Το ενεργειακό ισοζύγιο της επιφάνειας απαιτεί την αύξηση της εξάτμισης καθώς ο πλανήτης θερμαίνεται, επομένως η βροχόπτωση, η οποία πρέπει να εξισορροπεί την εξάτμιση, πρέπει επίσης να αυξηθεί.

Όμως, όπως και με τη θερμοκρασία, η αύξηση δεν κατανέμεται ομοιόμορφα. Ορισμένες περιοχές θα δουν πολύ μεγάλες αυξήσεις στις βροχοπτώσεις, ενώ άλλες γίνονται πιο ξηρές. Πολλές από τις περιοχές που ξηραίνονται βρίσκονται στους υποτροπικούς, συμπεριλαμβανομένων τμημάτων της Μεσογείου, της νότιας Αφρικής, της Αυστραλίας και της Αμερικής.

Τώρα συγκρίνετε αυτό με την απόκριση των βροχοπτώσεων στο Ελ Νίνιο, υπολογισμένη με τον ίδιο τρόπο όπως η απόκριση της θερμοκρασίας παραπάνω:

Υπάρχουν ομοιότητες μεταξύ των αποκρίσεων στη θέρμανση ΑΘ και στο ENSO — αλλά και σημαντικές διαφορές, ιδιαίτερα στα υψηλά γεωγραφικά πλάτη και στους τροπικούς.

 

Συμπέρασμα

Το Ελ Νίνιο προσφέρει μια περιορισμένη προεπισκόπηση όσον αφορά την τιμή της μέσης παγκόσμιας θερμοκρασίας, αλλά δεν αποτελεί πραγματική εικόνα του μέλλοντος. Η μελλοντική Γη του 2037 θα περιέχει συνολικά περισσότερη θερμική ενέργεια στους ωκεανούς και την ξηρά της, δημιουργώντας διαφορετικό κλιματικό αποτύπωμα από μια προσωρινή θερμή φάση του Ελ Νίνιο