Συλλογικές δράσεις στο οροπέδιο Λασιθίου

 

Το Οροπέδιο είναι ο τόπος μας. Η ευθύνη για το μέλλον του ανήκει σε όλους μας.

 

Το Οροπέδιο Λασιθίου είναι ένας τόπος με ιδιαίτερη φυσική ομορφιά, ιστορία και παράδοση. Είναι όμως και μια γεωγραφικά κλειστή κοινωνία, με προβλήματα που γνωρίζουμε όλοι, επειδή τα συναντάμε καθημερινά στη ζωή μας. Οι αποστάσεις, οι καιρικές συνθήκες, οι ανάγκες των αγροτών, η κατάσταση των δρόμων, η διαχείριση των υδάτων, η προστασία από τις πλημμύρες, η πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας, η ποιότητα των υποδομών και οι περιορισμένες ευκαιρίες για τους νέους δεν είναι αφηρημένα ζητήματα. Είναι η καθημερινότητά μας και καθορίζουν το μέλλον του τόπου μας.

Κι όμως, πόσο συχνά περιμένουμε να εμφανιστεί κάποιος άλλος για να λύσει τα προβλήματά μας; Πόσο συχνά περιοριζόμαστε σε μια συζήτηση στο καφενείο, σε ένα παράπονο μεταξύ φίλων ή σε μια διαμαρτυρία που ξεχνιέται μόλις περάσουν λίγες ημέρες;

Ίσως έχει έρθει η ώρα να αλλάξουμε αυτή τη συνήθεια.

Δεν χρειάζεται να περιμένουμε τις επόμενες εκλογές για να ενδιαφερθούμε για το Οροπέδιο. Δεν χρειάζεται να ανήκουμε σε κάποιο κόμμα, να συμφωνούμε σε όλα ή να έχουμε τις ίδιες πολιτικές απόψεις. Χρειάζεται να συμφωνήσουμε σε κάτι απλό: ότι ο τόπος μας αξίζει καλύτερες συνθήκες διαβίωσης και ότι έχουμε το δικαίωμα αλλά και τη δυνατότητα να τις διεκδικήσουμε.                                                             Η λύση είναι: αυτοοργάνωση, άμεση συμμετοχή, αλληλεγγύη και συλλογική ευθύνη.

Τι μπορούμε να κάνουμε στην πράξη;

1. Να δημιουργήσουμε μια ανοιχτή συνέλευση δημοτών.

Να οργανώσουμε μια πρώτη συνάντηση κατοίκων από όλα τα χωριά του Οροπεδίου, χωρίς κομματικές ταυτότητες και αποκλεισμούς. Μια συνέλευση όπου ο καθένας θα μπορεί να εκφράζει τις ανησυχίες του, να καταθέτει προτάσεις και να συμμετέχει στη διαμόρφωση κοινών στόχων.

Όχι άλλη μία συνάντηση μόνο για να εκτονωθεί η αγανάκτηση, αλλά μια διαδικασία που θα καταλήγει σε αποφάσεις, συγκεκριμένες ενέργειες και καταμερισμό ευθυνών.

2. Να καταγράψουμε συλλογικά τα προβλήματα του τόπου.

Να δημιουργήσουμε μια ανοιχτή καταγραφή των αναγκών κάθε χωριού: προβλήματα οδικής ασφάλειας, επικίνδυνα σημεία σε περίπτωση πλημμύρας, ελλείψεις σε υποδομές, ζητήματα ύδρευσης και άρδευσης, δυσκολίες πρόσβασης σε υπηρεσίες και ανάγκες των πιο ευάλωτων κατοίκων.

Να συγκεντρώσουμε φωτογραφίες, στοιχεία, μαρτυρίες και προτάσεις. Να ξεχωρίσουμε τα επείγοντα από τα μακροπρόθεσμα και να διαμορφώσουμε έναν κατάλογο προτεραιοτήτων, βασισμένο στις πραγματικές ανάγκες της κοινωνίας μας.

3. Να συντάξουμε ένα κοινό υπόμνημα προς τον Δήμο.

Αντί να απευθυνόμαστε ο καθένας ξεχωριστά στις δημοτικές αρχές, να παρουσιάσουμε συλλογικά ένα τεκμηριωμένο κείμενο με συγκεκριμένα αιτήματα, προτεινόμενες λύσεις και χρονοδιαγράμματα.

Να ζητήσουμε δημόσια συζήτηση με τη δημοτική αρχή, ενημέρωση για τις δυνατότητες χρηματοδότησης και σαφείς απαντήσεις για το ποια μέτρα μπορούν να υλοποιηθούν, από ποιον φορέα και σε ποιο χρονικό διάστημα.

4. Να οργανώσουμε ομάδες εργασίας για κάθε σημαντικό ζήτημα.

Μια ομάδα για την πρόληψη των πλημμυρών και την πολιτική προστασία. Μια ομάδα για την αγροτική παραγωγή, την άρδευση και την ορθολογική διαχείριση του νερού. Μια ομάδα για τους δρόμους και την ασφάλεια. Μια ομάδα για τις κοινωνικές υπηρεσίες, τον πολιτισμό και τη στήριξη των νέων.

Κάθε ομάδα μπορεί να συγκεντρώνει στοιχεία, να αναζητά τεχνικές λύσεις, να συνεργάζεται με ειδικούς και να παρουσιάζει συγκεκριμένες προτάσεις στη συνέλευση των δημοτών.

5. Να απαιτούμε διαφάνεια και λογοδοσία.

Να παρακολουθούμε τις αποφάσεις του Δημοτικού Συμβουλίου, να ζητάμε ενημέρωση για την πορεία των έργων, να καταγράφουμε τις δεσμεύσεις που αναλαμβάνονται και να επανερχόμαστε όταν αυτές δεν υλοποιούνται.

Να ζητάμε τακτικές δημόσιες συναντήσεις με τη δημοτική αρχή, ώστε οι κάτοικοι να γνωρίζουν τι έχει γίνει, τι καθυστερεί και ποια εμπόδια υπάρχουν.

Η διεκδίκηση δεν είναι μια επιστολή που στέλνεται και ξεχνιέται. Είναι μια συνεχής, οργανωμένη διαδικασία.

6. Να δημιουργήσουμε δίκτυα αλληλεγγύης και αλληλοβοήθειας.

Μπορούμε να οργανώσουμε εθελοντικές ομάδες υποστήριξης ηλικιωμένων, δράσεις ενημέρωσης για την πολιτική προστασία, συλλογικές πρωτοβουλίες για την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος, πολιτιστικές εκδηλώσεις και δράσεις που φέρνουν κοντά τους κατοίκους διαφορετικών χωριών.

Η κοινωνική αλληλεγγύη δεν υποκαθιστά τις ευθύνες του Δήμου και του κράτους. Δημιουργεί, όμως, δεσμούς εμπιστοσύνης και μας βοηθά να αντιμετωπίζουμε συλλογικά τις δυσκολίες.

7. Να χρησιμοποιήσουμε ειρηνικές και σταθερές μορφές δημόσιας παρέμβασης.

Όταν τα αιτήματα αγνοούνται, μπορούμε να προχωρήσουμε σε συλλογικές ανακοινώσεις, δημόσιες συζητήσεις, συγκεντρώσεις, τεκμηριωμένες αναφορές στις αρμόδιες υπηρεσίες, αιτήματα για συνεδριάσεις του Δημοτικού Συμβουλίου και, όπου χρειάζεται, νόμιμες κινητοποιήσεις.

Η δύναμη μιας κοινωνίας δεν βρίσκεται στην ένταση της στιγμιαίας διαμαρτυρίας, αλλά στη συνέπεια, στη συμμετοχή και στην επιμονή της.

Από το παράπονο στη συλλογική δύναμη

Ας μην περιμένουμε να συμφωνήσουμε σε όλα για να ξεκινήσουμε. Ας μην αφήσουμε τις κομματικές αντιπαραθέσεις, τις προσωπικές διαφορές ή τις απογοητεύσεις του παρελθόντος να μας κρατούν αδρανείς.

Μπορούμε να διαφωνούμε πολιτικά και ταυτόχρονα να συμφωνούμε ότι χρειαζόμαστε ασφαλέστερους δρόμους, καλύτερη προστασία από τις πλημμύρες, αποτελεσματικότερη διαχείριση των υδάτων, καλύτερες υπηρεσίες και ένα μέλλον με περισσότερες δυνατότητες για τα παιδιά μας.

Το πρώτο βήμα είναι να συναντηθούμε. Το δεύτερο είναι να ακούσουμε ο ένας τον άλλον. Το τρίτο είναι να οργανωθούμε και να δράσουμε.

Δεν χρειάζεται να περιμένουμε να αλλάξει πρώτα η εξουσία για να αλλάξουμε τη σχέση μας με τα κοινά. Μπορούμε να αρχίσουμε από τη δική μας κοινότητα, με τις δικές μας δυνάμεις.

Ας κάνουμε το Οροπέδιο έναν τόπο όπου οι δημότες δεν θα είναι απλώς αποδέκτες αποφάσεων, αλλά ενεργοί συμμέτοχοι στη διαμόρφωση του μέλλοντός του.

Έναν τόπο όπου η συμμετοχή δεν θα εξαντλείται στην ψήφο, η αλληλεγγύη δεν θα περιορίζεται στις δύσκολες στιγμές και η δημοτική αρχή θα γνωρίζει ότι απέναντί της δεν έχει μεμονωμένα παράπονα, αλλά μια κοινωνία ενημερωμένη, οργανωμένη και αποφασισμένη να διεκδικεί.

Το Οροπέδιο δεν είναι απλώς ο τόπος όπου ζούμε. Είναι ο κοινός μας τόπος. Και η ποιότητα της ζωής μας είναι υπόθεση όλων μας.

Ας αρχίσουμε, λοιπόν, με μια ανοιχτή συνέλευση δημοτών. Όχι αύριο, όχι όταν θα έχουν λυθεί όλα τα άλλα, αλλά τώρα.

Γιατί ο τόπος αλλάζει όταν οι άνθρωποί του αποφασίζουν να μην παραμένουν θεατές.                                                                                                                                                                                                                                                            

Το ισχυρότερο Ελ Νίνιο των τελευταίων χιλίων ετών;

 Το ισχυρότερο Ελ Νίνιο των τελευταίων χιλίων ετών;

Οι δακτύλιοι των δέντρων και τα κοράλλια δείχνουν ότι τα ισχυρότερα σύγχρονα επεισόδια Ελ Νίνιο κατατάσσονται στην κορυφή ή πολύ κοντά στην κορυφή των τελευταίων χιλίων ετών, ενώ το φετινό φαινόμενο αναμένεται να ξεπεράσει κατά πολύ αυτά τα προηγούμενα.

Το φετινό επεισόδιο Ελ Νίνιο είναι ήδη το ισχυρότερο που έχει καταγραφεί με ενόργανες μετρήσεις, με βάση τις ανωμαλίες της θερμοκρασίας της επιφάνειας της θάλασσας στην περιοχή Niño 3.4.

Οι ημερήσιες ανωμαλίες στην περιοχή Niño 3.4 ξεπέρασαν το προηγούμενο ρεκόρ —που είχε σημειωθεί τον Νοέμβριο του 2015— στις 20 Σεπτεμβρίου και έφτασαν τους 3,4°C έως αυτή την εβδομάδα. Ο Σεπτέμβριος, συνολικά, κατέγραψε τις υψηλότερες ανωμαλίες θερμοκρασίας Niño 3.4 που έχουν παρατηρηθεί ποτέ.

Και το φετινό Ελ Νίνιο έχει ακόμη μερικούς μήνες για να ενισχυθεί. Οι πιο πρόσφατες προσομοιώσεις από 14 εποχικά προγνωστικά μοντέλα δείχνουν ότι το φαινόμενο θα κορυφωθεί περίπου στους 4°C, με το 80% των προσομοιώσεων να καταλήγει σε τιμές μεταξύ 3,3°C και 4,6°C.

Πρόβλεψη της διάμεσης τιμής Niño 3.4 από πολλαπλά μοντέλα, βάσει των αρχικοποιήσεων κάθε μήνα από τον Μάρτιο έως τον Οκτώβριο του 2026, σε σύγκριση με τις παρατηρούμενες μηνιαίες τιμές (NOAA CPC). Οι διάμεσες τιμές υπολογίζονται από όλα τα μέλη των συνόλων προσομοιώσεων, με ίση στάθμιση των μοντέλων. Παραλείπονται οι μήνες για τους οποίους υπάρχουν λιγότερα από έξι μοντέλα. Η σκίαση δείχνει το εύρος 25ου–75ου εκατοστημορίου των μελών των προσομοιώσεων του Οκτωβρίου. Τα δεδομένα προέρχονται από τα NOAA NMME και CFSv2, Copernicus C3S, ECCC CanSIPS και JAMSTEC SINTEX-F, μέσω του Climate Dashboard.

Πρέπει, ωστόσο, να σημειωθεί ότι, ενώ τα μοντέλα υποεκτίμησαν την ένταση του φαινομένου νωρίτερα μέσα στο έτος, τους τελευταίους δύο μήνες την υπερεκτίμησαν. Παρ’ όλα αυτά, καθώς η πρώτη εβδομάδα του Οκτωβρίου έχει ήδη ξεπεράσει τους 3°C, η πρόβλεψη των 3,6°C για τον Οκτώβριο δεν φαίνεται απίθανη. Ωστόσο, εξακολουθεί να υπάρχει μεγάλο εύρος πιθανών εξελίξεων, ανάλογα με τις διαφορετικές ομάδες μοντέλων και τα επιμέρους μέλη των συνόλων προσομοιώσεων.

 

Πόσο πίσω στον χρόνο μπορούμε να κοιτάξουμε;

Το παρακάτω σχήμα παρουσιάζει τρεις διαφορετικές πηγές στοιχείων για την ιστορική ένταση του Ελ Νίνιο.

Επάνω: Μέγιστη μηνιαία ανωμαλία Niño 3.4 για κάθε επεισόδιο Ελ Νίνιο από το 1877, με κάθε τιμή να υπολογίζεται σε σχέση με την κλιματολογία της αντίστοιχης εποχής (NOAA OISST από το 1982 και ανακατασκευή HadISST για την προηγούμενη περίοδο), καθώς και η διάμεση τιμή της πρόβλεψης για το 2026–2027 και το εύρος 10ου–90ού εκατοστημορίου των κορυφώσεων των μελών των προσομοιώσεων.

Μεσαίο: Ανακατασκευή του χειμερινού δείκτη Niño 3.4 (Δεκέμβριος–Φεβρουάριος) από δακτυλίους δέντρων, από τους Cook και Cane (2024), για την περίοδο 1100–2000, σε σχέση με την περίοδο 1871–2000. Με μπλε χρώμα εμφανίζονται οι χειμερινές τιμές από τις ενόργανες μετρήσεις, καθώς και η πρόβλεψη για τον χειμώνα 2026–2027 (διάμεση τιμή και εύρος 10ου–90ού εκατοστημορίου των μελών των προσομοιώσεων).

Κάτω: Κυλιόμενη μεταβλητότητα 20 ετών της διαχρονικής διακύμανσης της θερμοκρασίας της επιφάνειας της θάλασσας, βάσει κοραλλιών από τα Γκαλαπάγκος, από το Σχήμα 2 των Cole et al. (2026). Κάθε σύμβολο αντιστοιχεί σε μία καταγραφή κοραλλιού (κύκλοι: ισότοπα οξυγόνου· τρίγωνα: στρόντιο/ασβέστιο) και δείχνει τη μέση τιμή και το εύρος της μεταβλητότητας σε περίοδο 20 ετών.

Το επάνω διάγραμμα δείχνει τις καταγραφές των θερμομέτρων, σύμφωνα με τις οποίες το φετινό επεισόδιο έχει ήδη καταρρίψει το ρεκόρ για τα φαινόμενα από το 1877 και, σύμφωνα με τις προβλέψεις, αναμένεται να το ξεπεράσει κατά πολύ.

 

Τα δύο κάτω διαγράμματα παρουσιάζουν διαφορετικά στοιχεία από τους δακτυλίους των δέντρων και τα κοράλλια, τα οποία μας βοηθούν να ανασυνθέσουμε τι συνέβη κατά τη χιλιετία που προηγήθηκε.

Πριν από το 1877, υπάρχουν επίσης γραπτές μαρτυρίες που μπορούμε να αξιοποιήσουμε. Οι Quinn et al. (1987) συγκέντρωσαν καταγραφές εμφάνισης του Ελ Νίνιο στις ακτές του Περού, από το 1525 και μετά, αξιοποιώντας ημερολόγια πλοίων, αρχεία ιεραποστολών και χρονικά. Οι Gergis και Fowler (2008) συνδύασαν αυτές τις πληροφορίες με δεδομένα από δακτυλίους δέντρων, κοράλλια και πυρήνες πάγου, δημιουργώντας μια χρονολογική καταγραφή των επεισοδίων που φτάνει επίσης έως το 1525. Πέντε από τα εννέα επεισόδια που εντάσσονται στην κατηγορία της μεγαλύτερης έντασης προέρχονται από τον 20ό αιώνα.

Ωστόσο, αυτές οι χρονολογικές καταγραφές ταξινομούν τα επεισόδια σε γενικές κατηγορίες και παραλείπουν πολλές λεπτομέρειες. Για παράδειγμα, χαρακτηρίζουν το επεισόδιο του 1997–1998 ως «ασθενές». Επομένως, παρέχουν μόνο περιορισμένες ενδείξεις για το πού θα κατατασσόταν ένα φαινόμενο έντασης 4°C, όπως αυτό που αναμένεται φέτος.

Οι δύο καταγραφές που παρουσιάζονται στο παραπάνω σχήμα —από τους δακτυλίους των δέντρων και τα κοράλλια— φτάνουν πίσω έως τον 12ο αιώνα και μας επιτρέπουν να εκτιμήσουμε με μεγαλύτερη αξιοπιστία πώς θα συγκριθεί το φετινό επεισόδιο με τα προηγούμενα.

 

Οι δακτύλιοι των δέντρων φτάνουν έως το 1100

Οι Cook και Cane (2024), στο μεσαίο διάγραμμα του παραπάνω σχήματος, χρησιμοποίησαν 544 χρονολογικές σειρές δακτυλίων δέντρων από περιοχές όπου οι βροχοπτώσεις επηρεάζονται από το Ελ Νίνιο, προκειμένου να ανασυνθέσουν τις θερμοκρασίες της επιφάνειας της θάλασσας στον ισημερινό Ειρηνικό κατά τη διάρκεια του χειμώνα (Δεκέμβριος έως Φεβρουάριος).

Ωστόσο, μόνο 81 από αυτές τις σειρές φτάνουν έως τον 12ο αιώνα. Αν εξετάσουμε τα δεδομένα από το 1500 και μετά, όταν υπάρχουν περισσότερες καταγραφές δακτυλίων δέντρων, διαπιστώνουμε ότι ακολουθούν αρκετά καλά τις παρατηρούμενες χειμερινές τιμές Niño 3.4, με τυπικό σφάλμα περίπου 0,5°C για κάθε χειμώνα. Η ανακατασκευή που ξεκινά από το 1100 παρουσιάζει μεγαλύτερο θόρυβο, με τυπικό σφάλμα περίπου 0,6°C.

Η υψηλότερη χειμερινή τιμή που ανακατασκευάζεται πριν από το 1871 είναι 2,1°C: για τον χειμώνα 1746–1747 στη μία εκδοχή και για τον χειμώνα 1791–1792 στην άλλη. Η υψηλότερη τιμή πριν από το 1500 είναι 2,0°C, για τον χειμώνα 1121–1122.

Οι ισχυρότεροι χειμώνες της περιόδου των ενόργανων μετρήσεων —1877–1878, 1982–1983, 1997–1998 και 2015–2016— κυμαίνονται όλοι μεταξύ 2,3°C και 2,5°C, με βάση τον ίδιο δείκτη.

Η πρόβλεψη για τον ερχόμενο χειμώνα είναι 3,9°C, με το 80% των μελών των προγνωστικών συνόλων να δίνει τιμές μεταξύ 2,9°C και 4,6°C.¹

Για να λάβω υπόψη την αβεβαιότητα των δεδομένων από τους δακτυλίους των δέντρων, προσομοίωσα το εύρος των πραγματικών τιμών που θα μπορούσε να έχει κάθε χειμώνας πριν από το 1871, λαμβάνοντας υπόψη το μέγεθος των αποκλίσεων της ανακατασκευής κατά τα έτη στα οποία είχε ελεγχθεί.²

Εάν οι προβλέψεις των μοντέλων για το φετινό Ελ Νίνιο αποδειχθούν ακριβείς, η πιθανότητα ο φετινός χειμώνας να ξεπεράσει κάθε χειμώνα από το 1100 και μετά κυμαίνεται μεταξύ 91% και 95%, με βάση τον τυπικό δείκτη Niño 3.4.

Με βάση τον σχετικό δείκτη της NOAA (RONI), ο οποίος αφαιρεί την επίδραση της θέρμανσης στην ευρύτερη τροπική ζώνη, η πιθανότητα μειώνεται στο 60%–72%.

Για τα τελευταία 500 χρόνια, όπου η ανακατασκευή είναι πιο αξιόπιστη, οι πιθανότητες αυξάνονται στο 94%–98% για τον δείκτη ONI και στο 69%–85% για τον RONI, αντίστοιχα.

Οι Cook και Cane σημειώνουν επίσης ότι «οι θετικές αποκλίσεις (δηλαδή τα επεισόδια Ελ Νίνιο) των τελευταίων δεκαετιών είναι γενικά υψηλότερες από οποιαδήποτε άλλη περίοδο από το 1100».

 

Τι δείχνουν τα κοράλλια

Η δεύτερη μακροχρόνια καταγραφή δημοσιεύτηκε τον Αύγουστο του τρέχοντος έτους, όταν η Julia Cole και οι συνεργάτες της παρουσίασαν στο επιστημονικό περιοδικό Science μια μελέτη που βασίστηκε σε 28 καταγραφές κοραλλιών από πέντε νησιά των Γκαλαπάγκος.

Τα Γκαλαπάγκος βρίσκονται στον ανατολικό Ειρηνικό, όπου εντοπίζεται το επίκεντρο των επεισοδίων Ελ Νίνιο, συμπεριλαμβανομένου του φετινού.

Τα κοράλλια σχηματίζουν ετήσιες ζώνες ανάπτυξης, η χημική σύσταση των οποίων καταγράφει τη θερμοκρασία του νερού μέσα στο οποίο αναπτύχθηκαν. Έτσι, ένα απολιθωμένο κοράλλι μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως ένα κατά προσέγγιση θερμόμετρο για τις δεκαετίες κατά τις οποίες ήταν ζωντανό.

Τα παλαιότερα από αυτά τα κοράλλια αναπτύχθηκαν περίπου το 1130 και, συνολικά, οι καταγραφές τους καλύπτουν περίπου τα μισά έτη της τελευταίας χιλιετίας.

 

Τα κοράλλια δεν μπορούν να προσδιορίσουν την κορύφωση ενός μεμονωμένου επεισοδίου Ελ Νίνιο με την ίδια αξιοπιστία που μπορεί να το κάνει ένα θερμόμετρο ή ένας δακτύλιος δέντρου. Αυτό που καταγράφουν καλά είναι το μέγεθος των μεταβολών της θερμοκρασίας της επιφάνειας της θάλασσας από έτος σε έτος, μέσα σε ένα κυλιόμενο χρονικό παράθυρο 20 ετών.

Μέχρι το 1850, οι διακυμάνσεις από έτος σε έτος παραμένουν μέσα σε ένα σχετικά στενό εύρος. Αρχίζουν να αυξάνονται στα τέλη του 19ου αιώνα, ενώ τα κοράλλια που αναπτύχθηκαν μετά το 1984 καταγράφουν κυρίως τιμές πάνω από το προβιομηχανικό εύρος.

Η Cole και οι συνεργάτες της διαπιστώνουν ότι η μεταβλητότητα πριν από το 1850 ήταν περίπου 37% χαμηλότερη από εκείνη των τελευταίων δεκαετιών.³ Διαπιστώνουν επίσης ότι η αύξηση αυτή οφείλεται στα ισχυρότερα επεισόδια Ελ Νίνιο και όχι σε ισχυρότερα επεισόδια Λα Νίνια.

Οι ερευνητές εξέτασαν επίσης κατά πόσο θα μπορούσαν αποκλειστικά φυσικοί παράγοντες να προκαλέσουν μια τόσο μεγάλη αύξηση. Για τον σκοπό αυτό χρησιμοποίησαν προσομοιώσεις των τελευταίων χιλίων ετών από 12 κλιματικά μοντέλα, τα οποία λαμβάνουν υπόψη μόνο την επίδραση των ηφαιστείων, του Ήλιου και των μεταβολών της τροχιάς της Γης. Εξέτασαν επίσης προσομοιώσεις ελέγχου, στις οποίες δεν εισάγονται μεταβολές σε αυτούς τους παράγοντες.

Διαπίστωσαν ότι η αύξηση της μεταβλητότητας στη σύγχρονη εποχή αντιστοιχεί σε ένα ενδεχόμενο με πιθανότητα περίπου 1 στις 100 στις προσομοιώσεις ελέγχου των κλιματικών μοντέλων.

Παρόμοια αποτελέσματα προκύπτουν και από άλλες μελέτες που χρησιμοποιούν έμμεσους κλιματικούς δείκτες, μεταξύ των οποίων έρευνες σε κοράλλια του κεντρικού Ειρηνικού (Grothe et al., 2020) και μια παλαιότερη ανακατασκευή από δακτυλίους δέντρων που καλύπτει επτά αιώνες (Li et al., 2013).

 

Συνδυάζοντας τις δύο καταγραφές

Οι δακτύλιοι των δέντρων και τα κοράλλια αποτελούν δύο από τις πιο ανεξάρτητες μεταξύ τους πηγές δεδομένων που διαθέτουμε για την ανασύνθεση του παλαιοκλίματος.

Η μία καταγράφει την επίδραση του Ελ Νίνιο στις βροχοπτώσεις της ξηράς μέσω της ανάπτυξης των δέντρων, ενώ η άλλη καταγράφει απευθείας τη θερμοκρασία του ωκεανού στον ανατολικό Ειρηνικό.

Και οι δύο συμφωνούν ότι τα επεισόδια Ελ Νίνιο των τελευταίων δεκαετιών βρίσκονται στην κορυφή ή πολύ κοντά στην κορυφή της τελευταίας περιόδου από τον 12ο αιώνα και μετά. Η πρόβλεψη για το 2026 βρίσκεται περισσότερο από έναν βαθμό πάνω από εκείνα τα πρόσφατα επεισόδια.

Ωστόσο, οι έμμεσοι κλιματικοί δείκτες είναι αναγκαστικά ατελή «θερμόμετρα» και οι δύο κατηγορίες δεδομένων έχουν ουσιαστικούς περιορισμούς.

Οι δακτύλιοι των δέντρων υποεκτίμησαν την ένταση του Ελ Νίνιο του 1877–1878 και παρουσιάζουν αβεβαιότητες μεγαλύτερες από 0,5°C πριν από το 1500, αν και λαμβάνω υπόψη αυτή την αβεβαιότητα στους υπολογισμούς των πιθανοτήτων.

Τα κοράλλια καταγράφουν τη μεταβλητότητα σε βάθος δεκαετιών και όχι την κορύφωση ενός συγκεκριμένου επεισοδίου. Επιπλέον, μετρούν την τοπική θερμοκρασία στα Γκαλαπάγκος και όχι τον δείκτη Niño 3.4, ενώ τα χρονικά κενά μεταξύ των καταγραφών σημαίνουν ότι περίπου τα μισά έτη δεν καλύπτονται από τα διαθέσιμα δεδομένα.

Ακόμη και αν λάβουμε υπόψη όλους αυτούς τους περιορισμούς, θεωρώ ότι το φετινό επεισόδιο Ελ Νίνιο είναι πιθανό να αποδειχθεί το ισχυρότερο των τελευταίων 1.000 ετών, εφόσον επαληθευτούν οι πιο πρόσφατες προβλέψεις των μοντέλων για την κορύφωσή του.

Οι δακτύλιοι των δέντρων, από μόνοι τους, δίνουν πιθανότητα 91%–95% με βάση τον τυπικό δείκτη ONI και 60%–72% με βάση τον RONI.

Οι καταγραφές των κοραλλιών δείχνουν ήδη ότι η σύγχρονη εποχή βρίσκεται έξω από το φυσικό εύρος μεταβλητότητας του ανατολικού Ειρηνικού που παρατηρούνταν στο παρελθόν. Το φετινό επεισόδιο θα αποτελέσει αναμφισβήτητα ρεκόρ για τη σύγχρονη εποχή.

Σημειώσεις

1. Αυτοί οι αριθμοί αφορούν τους μέσους όρους του ίδιου χειμερινού τριμήνου που χρησιμοποιούνται στις ανακατασκευές από τους δακτυλίους των δέντρων. Είναι χαμηλότεροι από τις εκτιμήσεις της μέγιστης μηνιαίας τιμής του φαινομένου, επειδή αντιπροσωπεύουν μέσο όρο τριών μηνών.

2. Για τον υπολογισμό αυτό, προσαρμόστηκα τις παρατηρούμενες χειμερινές τιμές Niño 3.4 στις τιμές της ανακατασκευής για τα έτη 1871–1929 που είχαν εξαιρεθεί από τη διαδικασία προσαρμογής. Για την εκδοχή που ξεκινά από το 1500, η κλίση ήταν 0,92 και το σφάλμα καταλοίπων 0,49°C. Για την εκδοχή που ξεκινά από το 1100, οι αντίστοιχες τιμές ήταν 0,75 και 0,64°C. Επανέλαβα τη δειγματοληψία αυτών των ετών ώστε να αποτυπώσω την αβεβαιότητα της προσαρμογής και δημιούργησα εύλογες εκτιμήσεις των πραγματικών τιμών για κάθε χειμώνα πριν από το 1871. Επανέλαβα την ανάλυση 20.000 φορές και κάθε φορά κατέγραφα τη μεγαλύτερη τιμή.

3. Η Cole και οι συνεργάτες της μετρούν τη μεταβολή σε σχέση με τις τελευταίες δεκαετίες. Επομένως, το ποσοστό τους περιγράφει πόσο ασθενέστερη ήταν η μεταβλητότητα πριν από τη βιομηχανική εποχή. Αν χρησιμοποιηθεί ως βάση σύγκρισης η προβιομηχανική περίοδος, διαπιστώνουν ότι η μεταβλητότητα των τελευταίων δεκαετιών είναι περίπου 60% υψηλότερη.

Ο επόμενος παρακαλώ! Είναι βραδάκι στο Οροπέδιο. Της Αγγελικής Παναγιωτίδου

 Ο επόμενος παρακαλώ!

Είναι βραδάκι στο Οροπέδιο.

Ο ήλιος έχει αρχίσει να χαμηλώνει και το κρύο να κατεβαίνει από τα βουνά. Στο βενζινάδικο του Μπαλάσκα, όμως, η μέρα δεν έχει τελειώσει.

Μόλις τώρα αρχίζει η δεύτερη βάρδια.

Ένας-ένας καταφθάνουν οι ξένοι αγροτοεργάτες από τα χωράφια.

Πακιστανοί, Κενυάτες, Αιγύπτιοι.

Άλλος με το κινητό στο χέρι, άλλος με ένα χαρτί διπλωμένο στην τσέπη, άλλος με τα χρήματα έτοιμα.

Στέκονται έξω από το μικρό μαγαζί και περιμένουν.

Η ουρά μεγαλώνει.

Η Λίτσα βρίσκεται στη θέση της.

Πίσω από τον υπολογιστή, ανάμεσα σε πατατάκια, φορτιστές, λάδια, μπότες και ό,τι άλλο μπορεί να έχει χωρέσει ο Μπαλάσκας στο μαγαζί, έχει μετατρέψει το γραφείο της σε υποκατάστημα διεθνούς τραπεζικού οργανισμού.

Μετράει.

Πληκτρολογεί.

Εκτυπώνει.

Σηκώνει το κεφάλι.

«Ο επόμενος παρακαλώ!»

Ο επόμενος μπαίνει.

Συνεννοούνται.

Ο επόμενος φεύγει.

«Ο επόμενος παρακαλώ!»

Άλλος ένας.

Και άλλος.

Η διαδικασία έχει αποκτήσει ρυθμό.

Μόνο που κάποια στιγμή εμφανίζεται ένας καινούργιος.

Ένας νεαρός Αιγύπτιος.

Στέκεται μπροστά στη Λίτσα και χαμογελάει αμήχανα.

Η Λίτσα τού λέει κάτι.

Εκείνος την κοιτάζει.

Της λέει κάτι.

Η Λίτσα τον κοιτάζει.

Και οι δύο χαμογελούν.

Έχει αρχίσει η διεθνής διπλωματία.

«English?» ρωτάει η Λίτσα.

Ο νεαρός κουνάει το κεφάλι.

Όχι.

«Greek?»

Πάλι όχι.

Η Λίτσα κοιτάζει τον άνθρωπο.

Ο άνθρωπος κοιτάζει τη Λίτσα.

Πίσω του περιμένουν οι υπόλοιποι.

Η ουρά έχει αρχίσει να αποκτά πολιτική σημασία.

Κάποιος κοιτάζει το ρολόι του.

Κάποιος άλλος το κινητό του.

Ο Αιγύπτιος βγάζει ένα χαρτί.

Η Λίτσα το παίρνει.

Το κοιτάζει.

Είναι γεμάτο αραβικά.

Η Λίτσα το κοιτάζει λίγο περισσότερο, μήπως τα γράμματα αποφασίσουν από μόνα τους να γίνουν ελληνικά.

Δεν γίνονται.

«Money?» ρωτάει.

Ο Αιγύπτιος κουνάει το κεφάλι.

«Yes?»

Όχι.

«No?»

Ναι.

Η επικοινωνία έχει πλέον περάσει σε ανώτερο επίπεδο.

Η Λίτσα κοιτάζει πίσω της.

Η ουρά μεγαλώνει.

Και τότε αρχίζει η αναζήτηση.

Ποιος ξέρει αραβικά;

Κάποιος ξέρει κάποιον που ξέρει κάποιον.

Κάποιος παίρνει τηλέφωνο.

Κάποιος άλλος λέει:

«Πάρε την εταιρεία.»

Η Λίτσα σηκώνει το τηλέφωνο.

Καλεί την εταιρεία μεταφοράς χρημάτων.

Εξηγεί την κατάσταση.

Και, σαν να ανοίγει ξαφνικά μια πόρτα σε άλλο κόσμο, στην άλλη άκρη της γραμμής βρίσκεται ένας υπάλληλος που μιλάει αραβικά.

Η λύση βρέθηκε.

Τον βάζουν σε ανοικτή ακρόαση.

Και τότε το μικρό μαγαζί του Μπαλάσκα αποκτά για λίγα λεπτά επίσημο διερμηνέα.

Αραβικά από το τηλέφωνο.

Ελληνικά από τη Λίτσα.

Αραβικά από τον Αιγύπτιο.

Και από πίσω η ουρά να περιμένει.

Η Λίτσα ρωτά.

Ο υπάλληλος μεταφράζει.

Ο Αιγύπτιος απαντά.

Ο υπάλληλος μεταφράζει.

Η Λίτσα πληκτρολογεί.

Σταματά.

Ξαναρωτά.

Ξαναμεταφράζουν.

Κάποια στιγμή όλοι έχουν αποκτήσει τον ίδιο στόχο:

να τελειώσει η συναλλαγή.

Και τελικά τελειώνει.

Η Λίτσα δίνει την απόδειξη.

Ο νεαρός Αιγύπτιος χαμογελάει.

Η Λίτσα χαμογελάει.

Ο υπάλληλος στο τηλέφωνο χαιρετάει.

Κλείνει η γραμμή.

Για λίγα δευτερόλεπτα επικρατεί σιωπή.

Μετά η Λίτσα σηκώνει το κεφάλι.

Κοιτάζει την ουρά.

«Ο επόμενος παρακαλώ!»

Και η διεθνής τραπεζική υπηρεσία του Οροπεδίου συνεχίζει κανονικά.

Ο επόμενος μπαίνει.

Μετά άλλος.

Και άλλος.

Έξω έχει πια σκοτεινιάσει.

Μέσα στο μικρό μαγαζί, όμως, τα φώτα είναι αναμμένα και η Λίτσα συνεχίζει ακούραστη.

Εγώ σκέφτομαι πως αυτό το βενζινάδικο τελικά δεν είναι απλώς βενζινάδικο.

Είναι συνεργείο.

Είναι ψιλικατζίδικο.

Είναι μίνι μάρκετ.

Είναι ανταλλακτήριο.

Είναι γραφείο μεταφοράς χρημάτων.

Και, όταν χρειαστεί,

είναι και διεθνές κέντρο τηλεφωνικής διερμηνείας.

Κι όλα αυτά με μια Λίτσα μπροστά σε έναν υπολογιστή, ανάμεσα σε πατατάκια και φορτιστές, να προσπαθεί να συνεννοηθεί με όλο τον κόσμο.

«Ο επόμενος παρακαλώ!»

Γιατί στο Οροπέδιο μπορεί να μην μιλάμε όλες τις γλώσσες.

Αλλά, με λίγη υπομονή, ένα τηλέφωνο και την κατάλληλη ανοιχτή ακρόαση,

κάπως θα συνεννοηθούμε.