Οροπέδιο Λασιθίου.Μια ενεργειακή προσέγγιση των μικρο-αστικών και αγροτικών αποβλήτων και της διαχείρισής τους

Dr. rer. pol. Νίκος  Θεοδοσάκης, Οικονομολόγος – Γεωγράφος, Christian Albrechts University Kiel – University Hamburg.

Μια  ενεργειακή προσέγγιση των μικρο-αστικών  και αγροτικών αποβλήτων και της διαχείρισής τους μέσω διαφοροποίησης των τελών καθαριότητας

 

Τα καλύτερα απόβλητα είναι αυτά που δεν παράγονται καθόλου.

Το οροπέδιο Λασιθίου με 1000 άτομα μόνιμους κατοίκους ακόμα και με ένα μεγάλο ποσοστό υπερήλικων δηλαδή άνω των 70 ετών, με τάση πληθυσμιακής εγκατάλειψης, με υψηλό ποσοστό πράσινων οργανικών υπολειμμάτων, χαρτιού και πλαστικών,  είναι ιδανικός τόπος για εφαρμογή και πιλοτικών δράσεων αναφορικά με την ορθολογική διαχείριση των απορριμμάτων, κάτι που θα έπρεπε ήδη να αιτηθεί στην κεντρική εξουσία.

Εκτός αυτού η δημοτική διαχείριση αποβλήτων μπορεί να συνδράμει στην εφαρμογή της λεγόμενης ενεργειακής μετάβασης και να εκπληρώσει τους εθνικούς στόχους προστασίας του παγκόσμιου κλίματος.

 

Η συμβολή της δημοτικής οικονομίας διαχείρισης αποβλήτων στην βελτίωση και την προστασία του κλίματος μπορεί να επικεντρωθεί στις παρακάτω 3 πτυχές:

·       Ελαχιστοποίηση ρύπων που επηρεάζουν το φαινόμενο του θερμοκηπίου(π.χ. Μεθάνιο)

·       Υποκατάσταση πρωτογενών πρώτων υλών (επαναδιάθεση υλικών),

·       Υποκατάσταση πρωτογενών ενεργειακών φορέων (ενεργειακή εκμετάλλευση/ χρησιμοποίηση).

Θα σας παρουσιαστεί ο επίλογος της σκέψης  μου αναφορικά με τα απορρίμματα στο Λασίθι και τι επιλογές σε γενικές δράσεις θα μπορούσε να έχει η Δημαρχιακή αρχή. Τις ειδικές δράσεις μπορεί να τις καθορίσει ο Δήμος γνωρίζοντας τις οικονομικές του δυνατότητες.  Μετά από αυτό θα αναλύσω και επιστημονικά τις θέσεις και για ποιο λόγο μπορεί και οφείλει να τεθεί στο τραπέζι για συζήτηση το όλο θέμα των απορριμμάτων εκ νέου. Η διαπίστωση και αυτοκριτική ότι υπάρχει υπερηλικιωση πληθυσμού και τι μπορείς να κάνεις με τέτοιους ανθρώπους είναι ρατσιστική θέση, καθώς έτσι μαζί με αυτούς πλήττονται και οι νεότεροι άσχετα αν ενδιαφέρονται ‘ή ο Δήμος έχει αποτύχει να κεντρίσει το ενδιαφέρον των νέων ανθρώπων..

 

	Στρατηγική δράσης	Επιλογές
Πρόληψη δημιουργίας αποβλήτων	Οικονομικά κίνητρα	·         Τέλη σχετικά με το βάρος/ο ρυπαίνων καταβάλλει τέλη αποβλήτων μέσω συστημάτων ζύγισης αναγνώρισης. ·         Κλίμακες τελών αποβλήτων ανάλογα με τον όγκο ·         Ανακοίνωση βραβείων (διαγωνισμός) για παιδικό σταθμό και σχολείο όσον αφορά τα ποσοστά συλλογής, επαναχρησιμοποίησης και ευαισθητοποίησης	®      Δωρεάν διάθεση οικιακών συσκευών, ηλεκτρονικών απορριμμάτων κ.α. σε κέντρα ανακύκλωσης ®      Δωρεάν παροχή κάδων βιολογικών και χάρτινων ®      Επιδοτήσεις/πριμοδοτήσεις για φιλική προς τα απόβλητα συμπεριφορά νοικοκυριών και επιχειρήσεων ®      Διαγωνισμοί (π.χ. πενήντα-πενήντα προγράμματα) ®      Εισαγωγή διαφορετικών μεγεθών δοχείων για τα υπολειμματικά απόβλητα
Πρόληψη, Αποφυγή αποβλήτων, επαναχρησιμοποίηση, ανακύκλωση	Πληροφορία	·         Πληροφορίες για εξειδικευμένους επισκέπτες (συνέδρια/ εμπορικές εκθέσεις, δημοσίευση σε σχετικά εμπορικά περιοδικά) ·         Ενημέρωση του ευρέος κοινού (ενημερωτικές εκστρατείες για συγκεκριμένες ομάδες-στόχους, ενημερωτικές εκδηλώσεις, "στρογγυλά τραπέζια", εκδρομές, διαδικτυακές πύλες) ·         Πληροφορίες για τους αγρότες και όποιες επιχειρήσεις υπάρχουν	®        ®      Επικοινωνία καινοτόμων έργων και ιδεών με τρόπο αποτελεσματικό στα μέσα ενημέρωσης ®      Προετοιμασία ετήσιων περιβαλλοντικών εκθέσεων και δημοσίευση ισοζυγίων αποβλήτων ®      Ετήσια ανοικτή ημερίδα με επισκέψεις, στις μονάδες διαλογής κ.λπ.
	Περιβαλλοντική εκπαίδευση	•     Ανάπτυξη και παροχή διδακτικού και μαθησιακού υλικού για σχολεία, παιδικούς σταθμούς Εκδρομές (π.χ. σε μονάδες ανακύκλωσης, μονάδες βιοαερίου, κομποστοποίησης κ.λπ.)	®       Συνεργασία με τοπικά εκπαιδευτικά ιδρύματα ®       Έγκαιρη ευαισθητοποίηση (π.χ. διανομή συσλευασία ταπερακια για σαντουιιτς φαγητού για τα νήπια στο σχολείο) ®      Διαλέξεις προσκεκλημένων ειδικών επι των θεμάτων
	Υπηρεσίες	·         Παροχή συμβουλευτικών κέντρων ανθεκτικότητας ·         Παροχή συμβουλευτικών υπηρεσιών σε επιχειρήσεις ·         Επιτόπια ανάλυση σε εταιρείες Τοποθέτηση ειδικών	®      Ενοικίαση πλυντηρίου πιάτων για πάρτι, αθλητικές και πολιτιστικές εκδηλώσεις για να αποφύγετε τα επιτραπέζια σκεύη μιας χρήσης
	Παράταση της ωφέλιμης ζωής των αγαθών	•     Δημιουργία κέντρου ανακύκλωσης για την επεξεργασία π.χ.  παλαιών επίπλων που σίγουρα θα υπάρχουν στο οροπέδιο από τα πολλά εγκαταλελειμμένα οικήματα και όχι μόνο. •     Συναντήσεις ανταλλαγής, ανταλλαγές μεταχειρισμένων, πύλες ενοικίασης κ.λπ. •     Ίδρυση γραφείων διαμεσολάβησης και συντονισμού δομικών υλικών και δομικών στοιχείων (ανταλλαγές οικοδομικών υλικών)	®   Ανταλλαγές ογκωδών αποβλήτων και υλικών κ.α. σε συνεργασία με κοινωφελή ιδρύματα ®   Έκδοση φυλλαδίων που δείχνουν πού μπορούν να πραγματοποιηθούν επισκευές στο οροπέδιο(που είναι μάλλον γνωστό) και εκτός οροπεδίου σε όμορους Δήμους  και πού μπορείτε να δανειστείτε (π.χ. με τη μορφή οδηγού)
Πρόληψη, επαναχρησιμοποίηση και ανακύκλωση αποβλήτων, χρήση ενέργειας	Εθελοντική δέσμευση	•     π.χ. για ποσοτικούς στόχους μείωσης των εκπομπών, αλλά και για την αύξηση του ποσοστού σύνδεσης των κάδων οργανικών αποβλήτων, χαρτιου , πλαστικού κ.λπ..	®   Απαγόρευση μίας χρήσης σε φεστιβάλ πόλης, αθλητικές και πολιτιστικές εκδηλώσεις
	Συμμετοχή	•     Έρευνα •     Δημιουργία δεξαμενής ιδεών για προτάσεις βελτίωσης από το ευρύ κοινό	®   Έγκαιρη συμμετοχή των πολιτών στις διαδικασίες έγκρισης νέων μονάδων ®   Διαγωνισμοί (RecyclingDesignPreis)
Επαναχρησιμοποίηση  Ανακύκλωση	Βελτιστοποίηση των συστημάτων συλλογής αποβλήτων	®   Εναλλακτικά συστήματα κίνησης για οχήματα συλλογής ορριμμάτων ®   Χρήση οχημάτων συλλογής προσαρμοσμένων στην τοπογραφία, την απόσταση μεταφοράς, το μέγεθος/δομή της περιοχής συλλογής, την αναλογία στάσης και εξόδου ®   Τακτική προσαρμογή των διαδρομών συλλογής αποβλήτων βάσει αναγκών	®   Πλήρης παροχή κάδων συλλογής σε δημόσιους χώρους (και για τα ηλεκτρονικά απόβλητα) ®   Βελτιστοποίηση της συλλογής αποβλήτων ανά κλάσμα (π.χ. αύξηση του ποσοστού των κάδων οργανικών αποβλήτων).
	κλειστές, περιφερειακές ροές υλικών	®      Χωρικά ολοκληρωμένη εισαγωγή εθελοντικών κάδων οργανικών αποβλήτων Ολοκληρωμένη εισαγωγή κάδων ανακύκλωσης	®   Κάρτα κομπόστ - δωρεάν παράδοση συγκεκριμένων ποσοτήτων κομπόστ στους κατοίκους
Ενεργειακή χρήση	Βελτιστοποίηση χρήσης υφιστάμενων και νέων μονάδων	®      Συνεργασία με όμορους δήμους και άλλες εταιρείες διαχείρισης αποβλήτων (περιφερειακές ενώσεις) ®      Σχεδιασμός βάσει αναγκών (εξέταση των παγκόσμιων τάσεων, δημογραφική αλλαγή, τρόπος ζωής και μορφές εγκατάστασης κ.λπ.)	®      Παραγωγή καυσίμων  ή κομπόστ (προς πώληση) προερχόμενων από απορρίμματα  και χρήση σε μονάδες συμπαραγωγής ηλεκτρισμού και θερμότητας αλλά και σε γεωργικές καλλιέργειες για μειωμένο οικολογικό αποτύπωμα και πιστοποίηση αυτών
	Χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας	®      Αξιοποίηση οργανικών αποβλήτων σε μονάδες παραγωγής βιοαερίου ιδιωτών και μη ή αντικατάσταση μονάδων σήψης με μονάδες βιοαερίου   •	•

 

Ι. Πολιτικές προϋποθέσεις πλαίσιο

Ο στόχος μιας βιώσιμης δημοτικής πολιτικής διαχείρισης αστικών αποβλήτων είναι να εφαρμόσει την ιεράρχηση στην διαχείριση των αποβλήτων όπως έτσι διαφαίνεται στην οδηγία πλαίσιο για τα απόβλητα, η οποία επικεντρώνεται στους τομείς της πρόληψης, ανάκτησης και επαναδιάθεσης/ανακύκλωσης και την υλική και ενεργειακή επαναχρησιμοποίησης των  αποβλήτων, σύμφωνα με τον κανονισμό, έτσι ώστε να ελαχιστοποιείται η εξερεύνηση και παραγωγή των πολύτιμων πρωτογενών πρώτων υλών. Η συνεπής εφαρμογή των στρατηγικών αυτών –λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαιτερότητες τόσο του πληθυσμού όσο και του αγροτικου έως και ημιαστικού χώρου- οδηγεί σε σημαντική μείωση της κατανάλωσης ενέργειας και σημαντική συμβολή στην προστασία του κλίματος και αυτή των πόρων δηλαδή των πρώτων υλών.

   

ΙΙ. Δυναμικά δράσης και στρατηγικές της δημοτικής οικονομίας διαχείρισης αποβλήτων

Σημαντικό στην αποφυγή δημιουργίας απορριμμάτων είναι παράλληλα με την μείωση του όγκου των απορριμμάτων και οι έμμεσες επιδράσεις-επιπτώσεις όπως εξοικονόμηση νερού, ενέργειας, χρησιμοποίησης πρώτων υλών, όπως επίσης και λιγότερα μεταφορικά κόστη μέσω της αποφυγής παραγωγής νέων προϊόντων και εμπορευμάτων. Εκτός αυτού θα πρέπει να ληφθεί υπόψη, ότι η συλλογή, η μεταφορά, η διαλογή και η προετοιμασία των αποβλήτων γενικότερα απαιτούν σημαντική ενεργειακή δαπάνη, πρώτες ύλες, εργατικά χέρια, δέσμευση χώρου etc., κάτι που στην περίπτωση της αποφυγής δημιουργίας ή μείωσης απορριμμάτων δεν εμφανίζεται.

Ο τομέας  διαχείρισης των αποβλήτων με ανακύκλωση θα βρεθεί στο μέλλον μπροστά σε μεγαλύτερες προκλήσεις επαναχρησιμοποίησης νέων και μερικές φορές πολύ σπάνιων και πολύτιμων υλικών, που υπάρχουν συνήθως σε ηλεκτρονικές συσκευές, δίδοντας τους αξία πάλι.
Σπάνιες ύλες, όπως τιτάνιο ή νιόβιο και το λίθιο μπορούν πραγματικά  να ανακυκλωθούν μόνο με ενεργοβόρες διαδικασίες. Όμως εάν αυξηθεί το μέγεθος της ανακύκλωσης στους Δήμους, το κόστος της επανααπόκτησης αυτών των σημαντικών υλικών μπορεί  να μειωθεί σημαντικά, και να γίνει μια πραγματικότητα η συμβολή στην παγκόσμια κλιματική αλλαγή.

Φυσικά στο οροπέδιο αναφερόμαστε ιδιαιτέρως στα οργανικά και ανακυκλώσιμα υλικά (χαρτί και πλαστικό) που έχουν σημαντική παρουσία στη σύνθεση των αποβλήτων.

 

ΙΙΙ. Εναλλακτικός τρόπος μίας βιώσιμης διαχείρισης απορριμμάτων

1.    «All Inclusive»-Δημοτικά τέλη διαχείρισης αποβλήτων

Το μεγαλύτερο δυνατό ποσοστό του κόστους της διαχείρισης των αποβλήτων θα πρέπει να χρηματοδοτείται μέσω τελών που βασίζονται στην αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει». Συνιστάται τα δύο τρίτα των δαπανών που προκύπτουν από τη διαχείριση των αστικών αποβλήτων να καλύπτονται από τέλη που βασίζονται στην αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει». Τα μεγάλα κλάσματα (ποσοστά) αποβλήτων είναι οι κύριοι υποψήφιοι για αυτό.

Από άποψη όγκου, τα πράσινα απόβλητα είναι κατά μέσο όρο το δεύτερο μεγαλύτερο είδος αποβλήτων μετά τα συμβατικά σκουπίδια και πριν από το χαρτί.

Πως θα γίνει η διαχείρισή τους. Με την πληρωμή των δημοτικών τελών διαχείρισης αποβλήτων αγοράζει ο κάθε Δημότης ένα σχεδόν "all inclusive" πακέτο υπηρεσιών διαχείρισης των ιδίων αποβλήτων του. Δεν χρεώνεται συνήθως, ούτε για τη χρήση του κάδου ανακύκλωσης ή για τη μεταφορά ηλεκτρικών συσκευών ή για την συλλογή επικινδύνων αποβλήτων, για να αναφέρουμε μόνο μερικά. Όμως δεν περιλαμβάνεται στα τέλη των αποβλήτων π.χ. η διάθεση των μπαζών ή αποβλήτων κατασκευών στο κέντρο ανακύκλωσης. Για αυτό θα χρεωθεί με χωριστά τέλη ο Δημότης.

 Τι περιλαμβάνει αυτή η υπηρεσία «all inclusive»:

  Κάδος υπολειμματικών-ακάθαρτων αποβλήτων:

• Διάθεση και service των κάδων (Διάθεση, Αλλαγή, Συλλογή)
• Κάθε Ν... ημέρες συλλογή
• Ν Συλλογές ανά έτος είναι ήδη πληρωμένες στο „all inclusive“ τέλος

Ελάχιστη χωρητικότητα των κάδων
Μέγεθος κάδου	Επιτρέπεται να χρησιμοποιείται από
60 Λίτρα	max 6 άτομα
120 Λίτρα	max 10 άτομα
240 Λίτρα	max 18 άτομα

Τί ανήκει στα υπολειμματικά-ακάθαρτα απόβλητα?

Στον υπολειμματικό κάδο απορριμμάτων ανήκουν μόνο μη ανακυκλώσιμα απόβλητα. Αμέσως παρακάτω υπάρχει πίνακας με παραδείγματα.

Φάκελοι αρχείων, στάχτη, δοχεία με αποξηραμένες μπογιές, βερνίκι και υπολείμματα κόλλας, βούρτσες και χτένες, μουσική και βίντεο κασέτες, πλαστική, θερμική και λαδόκολλα, παράθυρο και γυαλί καθρέφτη (σε μικρές ποσότητες), φωτογραφίες και φωτογραφικό χαρτί, λίπη και έλαια, λαμπτήρες πυρακτώσεως και αλογόνου, καουτσούκ και δέρμα,  άμμος από ζώα γάτες και ζώα,  πλαστικά αντικείμενα τα οποία δεν αποτελούν συσκευασίες, ναρκωτικά και φάρμακα, πορσελάνη, πανιά καθαρισμού,  χαρτιά αυτοκόλλητα, ετικέτες, κ.λπ., γραφική ύλη (π.χ., μαρκαδόροι, στυλό), παιχνίδια που είναι κατασκευασμένα από ξύλο ή πλαστικό,     σακούλες για ηλεκτρικές σκούπες, σκουπίσματα από δρόμους, ταπετσαρία και υπολείμματα ταπετσαρίας, σερβιέτες, προφυλακτικά, υφαντουργικά προϊόντα, πάνες ,πλαστικό περίβλημα λουκάνικου, γόπες τσιγάρων

  Κάδος οργανικών πράσινων υπολειμμάτων:

• Διάθεση και service των κάδων (Διάθεση, Αλλαγή, Συλλογή)
• Κάθε Ν + Υ ημέρες συλλογής
• Εβδομαδιαία συλλογή από Μέσα Απριλίου/Μάιου έως Οκτώβριο
• Ν Συλλογές ανά έτος είναι ήδη πληρωμένες

  Κάδος για χαρτί:

• Διάθεση και service των κάδων  (Διάθεση, Αλλαγή, Συλλογή)ή καθορισμός εναπόθεσης χαρτόκουτων χαρτοκιβωτίων
• Κάθε  Ν  εβδομάδες συλλογή

  2 x το χρόνο συλλογή και μεταφορά ογκωδών αποβλήτων με ένα τηλεφώνημα

• Maximum 5 κυβικά μέτρα ογκωδών κάθε φορά

  2 x το χρόνο συλλογή και μεταφορά προβληματικών περιπτώσεων αποβλήτων

  2 x το χρόνο συλλογή και μεταφορά συνθετικών αποβλήτων

  1 x το χρόνο συλλογή ελαστικών

  Δωρεάν  διάθεση οικοκυρικών ηλεκτρικών και ηλεκτρονικών όλων των ειδών

  Δωρεάν  διάθεση εκτυπωτών και αναλώσιμων εκτυπωτών όπως επίσης και Η/Υ

  Δημοτικός χώρος εναπόθεσης μ η ανακυκλώσιμων αποβλήτων Οροπεδίου: Δωρεάν διάθεση υλικών όλων των ειδών, άχρηστα έπιπλα, προβληματικά απόβλητα , ελαστικά κτλ.

  Δημοτικός χώρος εναπόθεση οργανικού κομπόστ: Δωρεάν εναπόθεση πράσινων αποβλήτων(χόρτου) μέχρι και 1(ένα) κυβικό μέτρ/έτος

  Χρήση του Δημοτικού χώρου εναπόθεσης μη ανακυκλώσιμων  αποβλήτων για εναπόθεση υλικού χαρτιού, ηλεκτρικών και ηλεκτρονικών συσκευών, αναλώσιμων εκτυπωτών όπως επίσης και Η/Υ.

 2       Πολλές υπηρεσίες για λίγα χρήματα

Οι επιβαρύνσεις των αποβλήτων θα μπορούν να μειωθούν υπό κατάλληλες συνθήκες.

2.1 Το δικαίωμα του ρυπαίνοντας
Το να αποφεύγεις απόβλητα και να κάνεις διαλογή αποβλήτων θα πρέπει επίσης να αξίζει οικονομικά. Γι’ αυτό θα πρέπει να διερευνήσουμε δυνατότητες πως μπορούμε να ποσοτικοποιήσουμε την προσωπική η οικογενειακή δημιουργία αποβλήτων και να την αναγνωρίζουμε  επιπλέον. Χρησιμοποιώντας αυτό το σύστημα, μετριέται το άδειασμα των μεικτών αποβλήτων και των οργανικών αποβλήτων και έτσι χρησιμοποιούμε αυτόν τον αριθμό στον υπολογισμό του «Ατομικού Δημοτικού Τέλους Αποβλήτων». Αυτό θα είναι και το οικολογικό αποτύπωμα του Δημότη. Ανάλογα με την κάθε συγκεκριμένη συμπεριφορά των πολιτών σχετικά με τα απόβλητα που δημιουργούν μπορεί έτσι να εξοικονομηθεί και χρήμα.

2.2.  Ένα δημοτικό τέλος θα αποτελείται από διάφορες παραμέτρους
Για  ένα δίκαιο ανάλογα με τον ρυπαίνοντα υπολογισμό του τέλους αποβλήτων, θεωρείται ότι πρέπει να λάβουμε υπόψη μας προπάντων 3 πράγματα:

2.2.Α      >Το βασικό τέλος
Το βασικό τέλος προσανατολίζεται στο τι μέγεθος κάδου μεικτών η οργανικών αποβλήτων θα χρησιμοποιήσει ο πολίτης  και το οποίο θα είναι η άδεια, το εισιτήριο ας πούμε, για τη χρήση διαφόρων υπηρεσιών χωρίς να πληρώνει επιπλέον για την διαχείριση των αποβλήτων του.  Επίσης, έχουν ήδη καταβληθεί στο βασικό τέλος ανά έτος Ν (τουλάχιστον 12)  αδειάσματα του κάδου για μεικτά απόβλητα και Ν+Υ(τουλάχιστον18) για αδειάσματα οργανικών αποβλήτων. Αυτό μπορούμε να το πούμε  «all inclusive». Εάν κάποιος δεν θέλει αυτές τις υπηρεσίες δεν μπορεί να εξοικονομήσει χρήματα γιατί είναι μέσα στο κάθε βασικό δημοτικό τέλος.

 2.2.Β     >Το ύψος του τέλους  σύμφωνα  με την απόδοση των ανάμεικτων αποβλήτων
Αυτό το τέλος ξεκινά όταν ο συγκεκριμένος αριθμός αδειασμάτων που περιέχεται στο βασικό τέλος έχει εξαντληθεί. Το υπολειπόμενο τέλος μεικτών αποβλήτων με πρόσθετα αδειάσματα ξεκινάει από το Ν+1 άδειασμα ανά έτος. Το επί πλέον κόστος δεν πρέπει να κοστίζει πολύ. Για ένα 60-λίτρων κάδο μεικτών αποβλήτων θα πληρώνει ο πολίτης € 1-2 (π.χ.)  για κάθε πρόσθετη συλλογή.

 

2.2.Γ         > Οργανικά  απόβλητα και Δημοτικό τέλος απόδοσης

 Όταν ο κάδος κομποστοποίησης χρειαστεί επιπλέον αδειάσματα τότε ξεκινά από το Ν+Υ+1  ανά έτος. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι το δοχείο με οργανικά  απόβλητα από τα μέσα Απριλίου/Μαΐου θα πρέπει  να εκκενώνεται εβδομαδιαίως όπως απαιτείται λόγω καιρικών συνθηκών μέχρι τα τέλη Νοεμβρίου. Εδώ και το τέλος για την απόδοση των οργανικών αποβλήτων θα πρέπει να έχει τα όριά του. Για περισσότερα αδειάσματα του κάδου κομποστοποίησης 60 λίτρων θα χρεώνεται μόνο με € 0,75-1,25

2.2.Δ         >Κόστος κλειδαριάς

Αυτό βέβαια οφείλει να πληρώσει ο Δημότης μόνο αν έχει επιλέξει να εξοπλίσει  το κάδο του με κλειδαριά.

 3.     Κοινότητες υπολειμματικών-ακάθαρτων αποβλήτων

Όλα τα παραπάνω μπορούν να εφαρμοστούν ακόμα και  σε μεμονωμένους ιδιοκτήτες  μονοκατοικιών όσο και σε κοινότητα υπολειμματικών αποβλήτων. Μια κοινότητα υπολειμματικών αποβλήτων μπορεί να δημιουργηθεί μόνο με  δίπλα γειτνιάζοντα οικόπεδα. Η απαίτηση αυτή μπορεί να καθοριστεί και με δικαστική απόφαση για να μην υπάρχει πρόβλημα.

Η κοινότητα υπολειμματικών-ακάθαρτων αποβλήτων χρησιμοποιεί ένα κάδο απορριμμάτων από κοινού. Μοιράζεται επίσης κάδο για οργανικά υπολείμματα και κάδο για χαρτί. Το μέγεθος του κάδου απορριμμάτων που θα χρησιμοποιήσει η κοινότητα θα πρέπει να αναφέρεται  και να εξαρτάται από τον συνολικό αριθμό των ατόμων, τα οποία έχουν δηλώσει στα κτίρια των οικοπέδων που γειτνιάζουν με την κύρια κατοικία τους. Αν σε ένα από τα οικόπεδα  υπάρχει και κάποια εμπορική δραστηριότητα  θα πρέπει να επικοινωνεί με τον Δήμο για περαιτέρω διευκρίνιση πριν την αποστολή του αιτήματος προς τον Δήμο.

3.1    Σε τι πρέπει να δωθεί προσοχή κατά την συμπλήρωση μιας αίτησης για κοινότητα υπολειμματικών αποβλήτων

·         Το αίτημα για τη δημιουργία μιας κοινότητα υπολειμματικών αποβλήτων πρέπει να υπογραφεί από όλους τους ιδιοκτήτες ακινήτων-διαμερισμάτων οι οποίοι επιθυμούν να συμμετάσχουν. Ακόμη και για μεταγενέστερες αλλαγές κάδων θα πρέπει να υπογραφεί η αίτηση από όλους τους ιδιοκτήτες.

·         Στην αίτηση πρέπει να καθορίζεται που θα τοποθετηθούν οι κάδοι σε ποιό οικόπεδο.

·         Κατόπιν αιτήματος της κοινότητας διορίζεται και ένα  άτομο υπεύθυνο να εισπράττει τα τέλη και το οποίο θα πληρώνει τα τέλη στο Δήμο. Αλλά για να είναι ξεκάθαρο, θα ισχύει η αρχή, ότι οι συνδεδεμένοι με την αίτηση ευθύνονται αλληλεγγύως για την κοινότητα.

·         Όλες οι αλλαγές  στην Κοινότητα των υπολειμματικών αποβλήτων (z. B. αριθμός των ατόμων, ιδιοκτήτης του ακινήτου), θα πρέπει  να δηλώνονται στο Δήμο χωρίς καθυστέρηση.

 

 3.2  Πως κατανέμονται μεταξύ των συμμετεχόντων οι δαπάνες

 Αυτό επαφίεται στην κοινότητα. Δεν μπορούν να δοθούν προδιαγραφές.

 

Το φυσικό περιβάλλον βουνά και χείμαρροι

Αυτές οι συμβουλές θα βοηθήσουν να γίνει μια εκστρατεία για καθαρά βουνά και  χείμαρρους

  Παρακαλείσθε να πάρετε μαζί σας όλα τα σκουπίδια (συμπεριλαμβανομένων των οργανικών αποβλήτων), καθώς τα σκουπίδια που αφήνετε πεταμένα αφαιρούν από την εμπειρία της φύσης και αποτελούν κίνδυνο για τη φύση και το περιβάλλον. Τα αποτσίγαρα, για παράδειγμα, χρειάζονται αρκετά χρόνια για να αποσυντεθούν. Μπορούν επίσης να δηλητηριάσουν τα ζώα και το περιβάλλον. Μόλις ένα αποτσίγαρο ανά λίτρο νερού είναι αρκετό για να σκοτώσει τα μισά ψάρια που κολυμπούν σε αυτό - τα μικρότερα υδρόβια ζώα αντιδρούν συνήθως ακόμη πιο ευαίσθητα στις τοξίνες.

    Μειώστε τα προσωπικά σας απόβλητα όσο το δυνατόν περισσότερο εκ των προτέρων, χρησιμοποιώντας επαναχρησιμοποιούμενα δοχεία και μπουκάλια, αφήνοντας τις συσκευασίες στο σπίτι ή αγοράζοντας κατά προτίμηση προϊόντα με ελάχιστη συσκευασία.

    Αν το χειρότερο έρθει στο χειρότερο: Κρατήστε την κατάλληλη απόσταση από υδάτινα σώματα, θάψτε τα περιττώματα ή τουλάχιστον καλύψτε τα με πέτρες ή χώμα. Χρησιμοποιείτε μόνο χαρτί τουαλέτας. Τα χαρτομάντιλα ή ακόμη και τα υγρά μαντηλάκια είναι ακατάλληλα λόγω του μεγάλου χρόνου αποδόμησης. Είναι καλύτερο να έχετε πάντα μια πλαστική σακούλα πρόχειρη και να παίρνετε μαζί σας οποιοδήποτε χαρτί.

    Όταν επιλέγετε μια τοποθεσία το χειμώνα, να θυμάστε ότι το χιόνι θα λιώσει ξανά την άνοιξη.

 Σκουπίδια στα βουνά - ένα πολύπλευρο πρόβλημα

Η ομορφιά της φύσης διατηρείται για μεγάλο χρονικό διάστημα, ανάλογα με το πόσο χρόνο χρειάζονται για να αποσυντεθούν.

Απόβλητα	Χρόνος αποσύνθεσης*	Παρατηρήσεις
Χαρτομάντηλα	1      έτος	Το χαρτί τουαλέτας αποσυντίθεται πολύ ταχύτερα
Φλούδες μπανάνας και πορτοκαλιού	1-3 έτη	Συχνά με απελευθέρωση φυτοφαρμάκων
Αποτσίγαρα	2-7 έτη	Απελευθέρωση χημικών ουσιών και βαρέων μετάλλων
Τσίχλες -	5 έτη
Πλαστικό	100-500 έτη	Αποσυντίθεται δύσκολα, διασπάται σε όλο και μικρότερα μικροσωματίδια και έτσι παραμένει στο περιβάλλον
Μπουκάλι PET	500 έτη	Αποσυντίθεται δύσκολα, διασπάται σε όλο και μικρότερα μικροσωματίδια και έτσι παραμένει στο περιβάλλον.

Με βάση το αξίωμα  για τον κλειστό κύκλο των υλών και τη διαχείριση των αποβλήτων, τα σημαντικότερα καθήκοντα για το μέλλον της διαχείρισης των αποβλήτων περιλαμβάνουν μια ολοκληρωμένη στρατηγική αποτροπής της δημιουργίας αποβλήτων, την επέκταση της επαναχρησιμοποίησης και την αξιοποίηση των υλικών των αποβλήτων. Για το σκοπό αυτό, πρέπει να αξιοποιηθούν και να επεκταθούν οι δυνατότητες της διατομεακής συνεργασίας. Με τη σταδιακή εφαρμογή μιας κυκλικής οικονομίας και την πιο συνεπή κλιμακωτή αξιοποίηση, μπορεί να αξιοποιηθεί όλο και περισσότερο το δυναμικό περαιτέρω μείωσης του CO2 στον τομέα των αποβλήτων- για παράδειγμα, στην αποτέφρωση της λυματολάσπης, την παραγωγή και αξιοποίηση του αερίου των λυμάτων και την παραγωγή βιοαερίου από οργανικά απόβλητα.

 

Παρ' όλα αυτά, υπάρχει ανάγκη για δράση στην πολιτική για τα απόβλητα. Στο παρελθόν, η βιομηχανία διαχείρισης αποβλήτων δεν μπόρεσε να αξιοποιήσει τις ευκαιρίες ανακύκλωσης υλικών με την έννοια της επαναχρησιμοποίησης και της ανάκτησης δευτερογενών πρώτων υλών με την απαραίτητη συνέπεια λόγω ακατάλληλων συνθηκών πλαισίου και ακατάλληλων δομών κινήτρων και αγοράς. Πολλοί εμπειρογνώμονες και πολιτικοί επικρίνουν δικαίως το γεγονός ότι πάρα πολλά υλικά εξακολουθούν να αποτεφρώνονται αντί να ανακυκλώνονται. Αυτές οι ανεπιθύμητες εξελίξεις που περιγράφονται παραπάνω δεν απαιτούν μόνο τη μεταρρύθμιση του κανονισμού για τις συσκευασίες. Για να μπορέσει να εφαρμοστεί με συνέπεια ένα βιώσιμο και προσανατολισμένο στην προστασία του κλίματος σύστημα διαχείρισης αστικών αποβλήτων, πρέπει επίσης να αλλάξουν οι ακόλουθες συνθήκες-πλαίσιο:

 

Κατάργηση του διπλού συστήματος και φιλική προς τους δήμους μεταρρύθμιση του κανονισμού για τις συσκευασίες.

Επαναδημοτικοποίηση των απορριμμάτων συσκευασίας, τα οποία εξακολουθούν να συλλέγονται ιδιωτικά μέσω εργολαβιών και πράσινων σημείων.

 

Τεχνητή νοημοσύνη: Ο ενθουσιασμός ήταν πάντα ο τρόπος λειτουργίας της έρευνας στον τομέα της ΤΝ

  Τεχνητή νοημοσύνη

Τεχνητή νοημοσύνη: «Ο ενθουσιασμός ήταν πάντα ο τρόπος λειτουργίας της έρευνας στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης»

Σε ένα βιβλίο, η κοινωνιολόγος Alex Hanna και η γλωσσολόγος Emily M. Bender επικρίνουν τον ενθουσιασμό για την τεχνητή νοημοσύνη που τροφοδοτείται από υποσχέσεις σωτηρίας. Σε μια συνέντευξη, εξηγούν γιατί ακόμη και το αφεντικό του Open AI περιορίζει τις προσδοκίες - και γιατί ορισμένα μελλοντικά σενάρια διαβάζονται σαν κακή φαντασία θαυμαστών.

Daniel Hackbarth (Interview) Anica Lora Nižić (Illustration)

 

WOZ: Emily M. Bender, Alex Hanna, γνωρίζετε την εφημερίδα "AI 2027" που στοιχειώνει τα μέσα ενημέρωσης εδώ και λίγο καιρό; Προβλέπει ότι οι αναταραχές που προκαλούνται από την τεχνητή νοημοσύνη θα ξεπεράσουν σύντομα τη βιομηχανική επανάσταση.

Emily M. Bender: Είναι μια ιστοσελίδα, όχι μια εφημερίδα. Φαίνεται επιστημονικό, αλλά είναι μια κερδοσκοπική φαντασία. Αυτό παρουσιάζεται με πολλά μεμονωμένα στοιχεία που μπορείτε να ξεδιπλώσετε για να δείτε διαγράμματα και παρόμοια - αλλά αυτό που βλέπετε εκεί είναι κάτι το φανταστικό.

WOZ: Θα μπορούσατε να το αναπτύξετε αυτό; Δεν είναι μόνο σκοτεινοί κύκλοι στο Διαδίκτυο στους οποίους αυτό προκαλεί αναταραχή.

Alex Hanna: «AI 2027" γράφτηκε από τους Daniel Kokotajlo, Scott Alexander, Thomas Larsen, Eli Lifland και Romeo Dean. Ανήκουν στο «ορθολογιστικό κίνημα», μια σχολή σκέψης ευρέως διαδεδομένη στην αμερικανική τεχνολογική βιομηχανία που στοχεύει στην προώθηση της χρήσης τεχνολογιών όπως η τεχνητή νοημοσύνη προς όφελος της ανθρωπότητας. Αυτοί δεν είναι επιστήμονες των οποίων οι υπολογισμοί βασίζονται σε εμπειρικά δεδομένα. Οι συγγραφείς χρησιμοποιούν όρους από τις μπεϋζιανές στατιστικές. Ωστόσο, αυτό περιλαμβάνει επίσης μια μεθοδολογία που πρέπει να τηρηθεί. Εδώ, με το πρόσχημα της στατιστικής γλώσσας, κάποια πιθανότητα αποδίδεται σε πράγματα που θα μπορούσαν να συμβούν στο μέλλον.

Οι κριτικοί τεχνολογίας

Η Emily M. Bender είναι καθηγήτρια γλωσσολογίας στο Πανεπιστήμιο της Ουάσιγκτον στο Σιάτλ. Η περιγραφή των chatbots ως «στοχαστικοί παπαγάλοι» έγινε γνωστή: η μεταφορά έχει σκοπό να δείξει ότι οι γεννήτριες κειμένου όπως το Chat GPT δεν είναι απλώς οποιεσδήποτε «ευφυΐες», αλλά προγράμματα που αναπαράγουν προηγουμένως τροφοδοτημένο κείμενο μέσω υπολογισμών πιθανοτήτων (βλ. WOZ No. 12/23).

Μεθοδολογικά, όλα αυτά είναι άχρηστα;

Χάνα: Όχι – μόνο το όριο για την υπολογιστική ισχύ, από το οποίο και πάνω υποτίθεται ότι έχουμε να κάνουμε με συνείδηση, καθορίστηκε εντελώς αυθαίρετα. Και όσο πιο πολύ προχωράει κανείς στην ιστοσελίδα, τόσο πιο συχνά συναντά απλές υποθέσεις. Δεν υπάρχει καμία συγκεκριμένη απόδειξη ότι η έρευνα στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης μπορεί να αυτοματοποιηθεί. Ακόμη και όσον αφορά τον αυτοματοποιημένο προγραμματισμό, δεν είναι δυνατόν να προσδιοριστεί προς το παρόν σε ποιο βαθμό τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα (LLM) θα αυξήσουν την παραγωγικότητα των ανθρώπων προγραμματιστών: ορισμένες μελέτες το υποδηλώνουν, ενώ άλλες το αμφισβητούν. Μια πολύ γνωστή μελέτη ενός ερευνητικού ινστιτούτου με το όνομα METR κατέληξε στο συμπέρασμα ότι, αν και οι προγραμματιστές πίστευαν ότι ήταν πιο παραγωγικοί με τη βοήθεια των LLMs, στην πραγματικότητα χρειάζονταν περισσότερο χρόνο όταν τα χρησιμοποιούσαν.

Bender: Γενικά, είναι λάθος να πιστεύουμε ότι τα ολοένα και μεγαλύτερα συστήματα δημιουργίας κειμένων θα αποκτήσουν κάποια στιγμή συνείδηση και θα επιταχύνουν ενεργά την πρόοδο. Το τελευταίο μαρτυρά μια λανθασμένη αντίληψη για το τι είναι η επιστήμη. Πιστεύουμε ότι η επιστήμη προχωράει με την παραγωγή επιστημονικών τεκμηρίων υπό μορφή άρθρων – και όχι μέσω της ανταλλαγής απόψεων μεταξύ της επιστημονικής κοινότητας. Από αυτό προέρχεται η ιδέα ότι οι εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης εκπαιδεύουν αρχικά τις μηχανές τους με ανθρώπινο προσωπικό, αλλά στη συνέχεια οι ανθρώπινοι ερευνητές γίνονται περιττοί και οι μηχανές αναλαμβάνουν. Η επιστήμη δεν λειτουργεί έτσι. Το «AI 2027» μου φαίνεται σαν ένα κακό φτιαγμένο έργο φανταστικής λογοτεχνίας.

 

Alex Hanna, Emily Bender

WOZ: Σε ποιο βαθμό;

Bender: Στη φανταστική λογοτεχνία, οι συγγραφείς βασίζονται στο worldbuilding που έχουν δημιουργήσει άλλοι πριν από αυτούς: ο κόσμος και οι χαρακτήρες υπάρχουν ήδη – και τώρα χρησιμοποιούνται για να διηγηθεί κανείς τη δική του ιστορία. Η φανταστική λογοτεχνία μπορεί να είναι υπέροχη. Ωστόσο, το «AI 2027» μοιάζει με κακή φανταστική λογοτεχνία, επειδή βασικά στοιχεία της βρίσκονται ήδη στην αφήγηση που δημιουργούν οι προαναφερθέντες ορθολογιστές. Πολλά από αυτά προέρχονται από τον Σουηδό τρανσ-ανθρωπιστή Nick Bostrom. Έτσι, εδώ παρουσιάζεται κάτι ως πρόβλεψη, το οποίο στην πραγματικότητα είναι η επανάληψη μιας παλιάς ιστορίας.

Hanna: Αν συνεχίσουμε αυτή τη σκέψη, θα μπορούσαμε να πούμε ότι πρόκειται για μια κοινότητα θαυμαστών που μοιράζονται ιδεολογίες όπως ο «μακροπρόθεσμος ορίζοντας», ο οποίος πιστεύει ότι είναι αφιερωμένος στο μακροπρόθεσμο καλό της ανθρωπότητας, ή το «κίνημα του ορθολογισμού». Το ασυνήθιστο είναι ότι εδώ τα όρια της κοινότητας θαυμαστών έχουν ξεπεραστεί, στο βαθμό που η ιστοσελίδα έχει δημιουργήσει κάτι που ξαφνικά γίνεται αντιληπτό και εκτός αυτής. Ωστόσο, αυτό ήταν απόλυτα σκόπιμο. Και τώρα οι πολιτικοί υπεύθυνοι για τη λήψη αποφάσεων πιστεύουν επίσης ότι σύντομα θα συναντάμε παντού αυτοματοποιημένους πράκτορες. Πρόκειται όμως για εντελώς απατηλά σενάρια.

 

Alex Hanna, Foto: Will Toft

WOZ: Στο βιβλίο , επισημαίνετε ότι δεν είναι μόνο η επιστήμη που είναι λανθασμένη στη συζήτηση για την ΤΝ, επειδή δεν γίνεται αντιληπτή ως κοινωνική πρακτική. Το ίδιο ισχύει και για την τέχνη.

Bender: Η επιστήμη, η τέχνη ή και η δημοσιογραφία έχουν να κάνουν με τη δημιουργικότητα, αλλά θα μπορούσε επίσης να πει κανείς ότι πρόκειται για κοινωνικά εγχειρήματα. Μια κοινωνική πτυχή της τέχνης είναι ότι έχει να κάνει με τη μετάδοση εμπειριών. Ταυτόχρονα, οι καλλιτέχνες αναφέρονται στα έργα άλλων, στα οποία βασίζονται. Είναι ειρωνικό όταν εκείνοι που κλέβουν το έργο των καλλιτεχνών για να αναπτύξουν μηχανές δημιουργίας εικόνων ισχυρίζονται: «Η μηχανή μου μπορεί να κάνει το ίδιο με αυτούς!» Σε αυτό προστίθεται το πρόβλημα της ανθρωπομορφικής γλώσσας. Το «μηχανικό μάθημα» δεν είναι μάθηση με την πραγματική έννοια του όρου: ο αλγόριθμος δεν έχει καμία σχέση με τους ανθρώπους των οποίων την τέχνη τροφοδοτεί. Το να ονομάζουμε αυτό ως μαθησιακή διαδικασία και να υπονοούμε ότι η μηχανή κάνει το ίδιο με έναν καλλιτέχνη, αποανθρωποποιεί τον τελευταίο.

Hanna: Αναφερόμαστε στην κοινωνιολόγο Jennifer Lena, η οποία έχει διαπιστώσει ότι η καλλιτεχνική δραστηριότητα δεν είναι ένα ατομικό εγχείρημα, αλλά ότι πρόκειται πάντα για αναφορές στα έργα άλλων. Υπάρχουν πάντα γραμμές παράδοσης και μαθητείας. Μερικοί καλλιτέχνες κάνουν τέτοιες αναφορές παραθέτοντας άλλους. Ακόμα κι αν επικρίνετε κάτι, δείχνετε μια συγκεκριμένη μορφή σεβασμού. Αλλά αν τώρα έχετε εικόνες τύπου Ghibli που έχουν δημιουργηθεί με το Chat GPT, τότε αυτό δεν δείχνει σεβασμό για τον Hayao Miyazaki, τον ιδρυτή του Studio Ghibli. Επίσης, απέχει πολύ από το να αισθάνεται έτσι.

WOZ: Γράφετε ότι από την αρχή της έρευνας στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης υπήρχε ένας ενθουσιασμός γύρω από αυτήν. Πώς ήταν τότε;

Hanna: Ο όρος «τεχνητή νοημοσύνη» επινοήθηκε το καλοκαίρι του 1956 σε ένα εργαστήριο στο Dartmouth College στην πολιτεία του New Hampshire των ΗΠΑ. Οι επιστήμονες της πληροφορικής John McCarthy και Marvin Minsky είχαν προσκαλέσει ερευνητές για να ανταλλάξουν απόψεις σχετικά με τεχνολογίες που ομαδοποιήθηκαν υπό τον όρο «thinking machines» (μηχανές που σκέφτονται) και που αφορούσαν την αυτοματοποίηση, για παράδειγμα στην προγραμματιστική. Ο McCarthy πρότεινε να χρησιμοποιηθεί ο όρος «τεχνητή νοημοσύνη», ώστε να συγκεντρωθούν οι συμμετέχοντες υπό την ομπρέλα ενός κοινού όρου. Ταυτόχρονα, ήθελε να διαχωριστεί από τον Norbert Wiener, ο οποίος ερευνούσε στον τομέα της κυβερνητικής, που επικεντρωνόταν στα συστήματα ελέγχου. Ο McCarthy τόνισε λοιπόν την πτυχή της «σκέψης». Στη συνέχεια, ο Minsky έγραψε ένα άρθρο, σύμφωνα με το οποίο όλα όσα συμβαίνουν στον εγκέφαλο μπορούν να αναπαραχθούν με μηχανικά μέσα. Αυτό προσέλκυσε μεγάλη προσοχή, ακόμη και από την πλευρά του στρατιωτικο-βιομηχανικού συμπλέγματος. Δημιουργήθηκε μια νοοτροπία ανταγωνισμού: θεωρούσαν ότι έπρεπε οπωσδήποτε να είναι καλύτεροι από τους Σοβιετικούς σε αυτόν τον τομέα – όπως συμβαίνει σήμερα στον ανταγωνισμό με την Κίνα. Επιπλέον, άνθρωποι όπως ο Minsky δεν ενδιαφέρονταν για την ορθή πρακτική των αναφορών. Αντ' αυτού, ο τρόπος λειτουργίας τους ήταν η υπερβολή.

WOZ: Στο βιβλίο, τονίζετε επίσης τη σημασία του Joseph Weizenbaum. Ποιος ήταν αυτός;

Bender: Ο Weizenbaum ήταν ένας από τους ιδρυτές της υπολογιστικής γλωσσολογίας. Έγραψε ένα πρόγραμμα κοινώς γνωστό ως «Ελίζα», με την Ελίζα να είναι μόνο μία παραλλαγή αυτού του προγράμματος. Ήταν ένας προσομοιωτής συνομιλίας που δημιουργήθηκε για να παράγει γραμματικά σωστές προτάσεις που αισθάνονται σχετικές με το άτομο που χειρίζεται το πρόγραμμα. Σε αντίθεση με το Chat GPT σήμερα, το Eliza δεν βασίζεται σε πολύ μεγάλα σύνολα δεδομένων, αλλά ακολουθεί μερικούς κανόνες. Εάν πληκτρολογήσετε κάτι για ένα μέλος της οικογένειας, ενεργοποιεί μια πρόταση όπως: «Ω, πες μου περισσότερα για τη μητέρα σου». Το Eliza σχεδιάστηκε για να μιμείται τον τρόπο που λειτουργεί ένας ψυχοθεραπευτής – απλά επειδή μια θεραπευτική κατάσταση ήταν πρακτική για σκοπούς επίδειξης. Το λογισμικό δεν χρειάζεται καμία γνώση του κόσμου για τη διεξαγωγή συνομιλιών, επειδή όλα καταλήγουν σε προτάσεις όπως: "Λυπάμαι που αισθάνεστε έτσι. Πες μου περισσότερα». Αργότερα, ο Weizenbaum έγραψε μερικά σημαντικά έργα επειδή σοκαρίστηκε από την ανταπόκριση στην Eliza.

WOZ: Πώς ήταν;

Bender: Υπάρχει ένα ανέκδοτο για τη γραμματέα του, της οποίας η ταυτότητα είναι δυστυχώς άγνωστη. Η γραμματέας κάποτε έδιωξε τον Weizenbaum από το δωμάτιο όταν αυτή αλληλεπιδρούσε με το σύστημα, επειδή δεν ήθελε να ακούσει μια ιδιωτική συνομιλία. Ο Weizenbaum έδειξε στους ανθρώπους που είχαν αλληλεπιδράσει με το σύστημα τον κώδικά του: σκέφτηκε ότι όταν είδαν πώς λειτουργούσε, η ψευδαίσθηση ότι είχαν πραγματικά να κάνουν με ένα άτομο εξαφανίστηκε. Αλλά αυτό δεν συνέβη. Ο Weizenbaum έγινε οξύς επικριτής της έρευνας για την τεχνητή νοημοσύνη, αλλά και των στόχων που επιδιώκει γενικά η αυτοματοποίηση. Δυστυχώς, οι προειδοποιήσεις του δεν εισακούστηκαν σε μεγάλο βαθμό.

WOZ: Στην πραγματικότητα, απίστευτα ποσά εισρέουν στην ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης. Δεν έχετε καμία αμφιβολία ότι πρέπει να υπάρχει κάτι σε αυτό που αποκαλείτε "διαφημιστική εκστρατεία";

Bender: Όχι, δεν έχω καμία αμφιβολία γι 'αυτό. Υπάρχει ένας μύθος ότι οι άνθρωποι με πολλά χρήματα έχουν πολλά χρήματα επειδή είναι ιδιαίτερα έξυπνοι. Αλλά δεν είναι. Αυτοί οι άνθρωποι δεν καταλαβαίνουν αυτή την τεχνολογία καλύτερα από οποιονδήποτε άλλο. Αντίθετα, παρατηρούμε ότι εκείνοι που θέλουν να αντικαταστήσουν θέσεις εργασίας κατά δεκάδες, δεν έχουν ιδέα για την εργασία που θέλουν να καταστήσουν περιττή.

WOZ: Ο ίδιος ο διευθυντής της Open AI, Sam Altman, ανέφερε πρόσφατα ότι ενδέχεται να συμβεί μια κατάρρευση, επειδή η φούσκα της τεχνητής νοημοσύνης έχει μεγαλώσει υπερβολικά.

Hanna: Ο Altman παίζει με ασφάλεια, επειδή γνωρίζει ότι το φαινόμενο έχει υπερβολικά διογκωθεί. Ωστόσο, δεν λέει: «Παρακαλώ, επενδύστε λιγότερα!». Απλώς ζητά περισσότερο χρόνο για να υλοποιήσει τις υποσχέσεις του. Αν τελικά συμβεί η κατάρρευση, θα πει: «Σας προειδοποίησα!». Αλλά είναι πραγματικά ανησυχητικό το πόσα χρήματα ρέουν και το πώς ολόκληρη η οικονομία επικεντρώνεται σε αυτόν τον ένα τομέα. Θα περίμενε κανείς ότι έχουν αντληθεί διδάγματα από προηγούμενους κύκλους της χρηματιστηριακής αγοράς. Δυστυχώς, όμως, αυτό δεν ισχύει.

WOZ: Εμμέσως, ο Altman προτείνει ότι η AI είναι παρόμοια με το Διαδίκτυο, το οποίο αναμφίβολα προκάλεσε τεράστιες αναταραχές, ακόμα κι αν υπήρξε η κατάρρευση του dotcom ...

Bender: Αυτό ακούγεται σαν ένας ρητορικός ελιγμός για να οδηγήσει σε περισσότερες επενδύσεις - σε μια εποχή που νέες μελέτες αρνούνται ότι αυτά τα συστήματα βελτιώνουν σταθερά την παραγωγικότητα. Το Διαδίκτυο έχει αποδειχθεί χρήσιμο, ακόμη και αν υπήρξε συντριβή. Αλλά αυτό δεν μας λέει τίποτα για τα οφέλη της λεγόμενης τεχνητής νοημοσύνης, ένας όρος που δεν είναι ένα συνεκτικό σύνολο τεχνολογιών. Αυτό που θέλει να πουλήσει ο Altman είναι τα LLM(Large language model Type of machine learning model) : θέλει να τα δει τόσο πανταχού παρόντα όσο είναι σήμερα το Διαδίκτυο. Αλλά αυτό έχει δικτυώσει τους ανθρώπους μεταξύ τους. Τα LLM, από την άλλη πλευρά, αφορούν τη διακοπή των σχέσεων μεταξύ των ανθρώπων.

WOZ: Στην περίπτωση του Διαδικτύου, θα μπορούσε κανείς να υποστηρίξει ότι έχει επιδεινώσει ορισμένα πράγματα, αν σκεφτούμε για παράδειγμα τις εξαιρετικά επισφαλείς συνθήκες εργασίας.

Hanna: Σίγουρα δεν είναι έτσι ότι το Διαδίκτυο είναι κάτι απολύτως θετικό: έχει εξελιχθεί προς την κατεύθυνση της πλατφορμοποίησης ή έχει καταστήσει δυνατή την εξωτερική ανάθεση εργασιακών διαδικασιών. Παρ' όλα αυτά, πολλοί πιστεύουν ότι το Διαδίκτυο είναι κάτι θετικό σε όλα τα επίπεδα – ή τουλάχιστον ότι πριν από τις πλατφόρμες υπήρχε ένα είδος άγριου δικτύου, στο οποίο όλοι συνδέονταν οργανικά μεταξύ τους. Αυτό δεν ήταν ποτέ το αλήθεια, το Διαδίκτυο ήταν πάντα συνδεδεμένο με αποκλεισμούς. Η διαφορά με σήμερα είναι ότι στο Διαδίκτυο μπορούσαν να διακριθούν από νωρίς χρήσιμες εφαρμογές, για παράδειγμα στην οικοδόμηση κοινοτήτων και στη δικτυωμένη συνεργασία. Αν κοιτάξουμε τα LLM, δεν διακρίνονται πολλά παραδείγματα όπου αυτά θα ήταν απαραίτητα χρήσιμα στις εργασιακές διαδικασίες των ανθρώπων ή θα προωθούσαν τη δικτύωση των ανθρώπων. Θα πρέπει μάλλον να εξετάσουμε ποιες μορφές απομόνωσης δημιουργεί αυτή η τεχνολογία.

WOZ: Θα μπορούσατε να μας περιγράψετε εν συντομία πώς λειτουργούν τα chatbots;

Bender: Η γλωσσολογία είναι χρήσιμη σε αυτό το σημείο. Πρόκειται για τη μελέτη του τρόπου λειτουργίας της γλώσσας και του τρόπου με τον οποίο την χρησιμοποιούμε. Η υπολογιστική γλωσσολογία, από την άλλη πλευρά, ασχολείται με τον τρόπο με τον οποίο οι υπολογιστές μπορούν να λειτουργούν με τη φυσική γλώσσα. Τι κάνουν λοιπόν τα γλωσσικά μοντέλα; Μια διαπίστωση της γλωσσολογίας – που ανάγεται σε εργασίες του Ferdinand de Saussure πριν από πάνω από εκατό χρόνια – είναι ότι οι γλώσσες είναι συστήματα σημείων. Η γλώσσα περιλαμβάνει τόσο τη μορφή, δηλαδή τον τρόπο με τον οποίο γράφεται και προφέρεται μια λέξη, όσο και το νόημα: είτε αυτό που έχει συμφωνηθεί μέσα σε μια γλωσσική κοινότητα, είτε αυτό στο οποίο αναφέρεται ο ομιλητής με τη λέξη. Η γλώσσα συνδυάζει πάντα και τις δύο πτυχές – τη μορφή και το νόημα.

WOZ: Και στα γλωσσικά μοντέλα;

Bender: Αυτά μοντελοποιούν μόνο τη μορφή, δηλαδή ποιες λέξεις εμφανίζονται σε μια συγκεκριμένη θέση. Αυτό μπορεί να γίνει κατανοητό με βάση το σύστημα T9, το οποίο παλαιότερα διευκόλυνε τη σύνταξη μηνυμάτων σε κινητά τηλέφωνα. Το T9 βασιζόταν σε ένα γλωσσικό μοντέλο μονογράμματος. Για το σκοπό αυτό, συλλέγονταν μια συγκεκριμένη ποσότητα δεδομένων εκπαίδευσης και τα χωρίζαμε σε μεμονωμένες λέξεις, των οποίων μετρούσαμε τη συχνότητα. Αν μέχρι τότε θέλαμε να γράψουμε ένα SMS στο παλιό μας κινητό με πλήκτρα, κάθε ένα από τα εννέα ψηφία αντιστοιχούσε σε τρία γράμματα, ένα μάλιστα σε τέσσερα. Έτσι, συχνά έπρεπε να πατάμε ένα πλήκτρο πολλές φορές για να βρούμε το γράμμα που θέλαμε. Με το T9, αντίθετα, αρκούσε να πατήσετε κάθε πλήκτρο μόνο μία φορά, επειδή το πρόγραμμα προσδιόριζε τις πιθανές λέξεις που προέκυπταν από τα πλήκτρα που πατήσατε. Ωστόσο, η συχνότητα κάθε λέξης προσδιοριζόταν μεμονωμένα. Στα αγγλικά, οι λέξεις «home» και «good» απαιτούσαν την ίδια ακολουθία αριθμών, αλλά η λέξη «good» ήταν η πιο συχνά χρησιμοποιούμενη. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα ότι ακόμη και σε ένα πλαίσιο όπου η λέξη «home» θα ήταν σαφώς η λογική επιλογή – για παράδειγμα στη φράση «I will see you at …» – το γλωσσικό μοντέλο T9 πρότεινε πρώτα τη λέξη «good». Έπρεπε να επιλέξει κανείς χειροκίνητα την επόμενη πρόταση.

WOZ: Πώς αναπτύχθηκε περαιτέρω;

Bender: Για το επόμενο βήμα ανάπτυξης, χρησιμοποιήθηκε το μοντέλο bigram. Καθόρισαν πόσο πιθανό είναι μια λέξη να ακολουθείται από αυτή ή εκείνη τη λέξη. Έτσι λειτουργεί ένα γλωσσικό μοντέλο στον πυρήνα του. Για κάτι σαν το σύστημα T9, αυτό είναι πολύ χρήσιμο. Χρησιμοποιείται επίσης για αυτόματη μεταγραφή και γενικά όπου θέλετε να ταξινομήσετε σειρές χαρακτήρων. Τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα βασίζονται σε πολύ πιο εκτεταμένα σύνολα δεδομένων. Αυτό δεν αποτελεί πρόβλημα από μόνο του, αλλά τώρα είναι τόσο μεγάλα που δεν γνωρίζουμε πλέον τι ακριβώς περιέχεται σε αυτά. Το πραγματικό πρόβλημα, ωστόσο, είναι ότι μεγάλα γλωσσικά μοντέλα χρησιμοποιούνται για την παραγωγή συνθετικού κειμένου.

WOZ: Γιατί αυτό είναι πρόβλημα;

Bender: Εδώ μπαίνει στο παιχνίδι ένα δεύτερο δίδαγμα από τη γλωσσολογία: όταν κατανοούμε μια σειρά λέξεων, θα μπορούσε κανείς να σκεφτεί ότι αυτό συμβαίνει επειδή κάποιος έχει εκφράσει αυτές τις λέξεις με μια συγκεκριμένη σειρά, προκειμένου να μεταφέρει ένα μήνυμα μέσα από αυτές τις λέξεις, το οποίο εμείς, ως αποδέκτες, «απο-συσκευάζουμε» κατά κάποιον τρόπο. Ωστόσο, η γλωσσική μας κατανόηση δεν λειτουργεί έτσι. Αντίθετα, ρωτάμε ενστικτωδώς: Τι ξέρω για τον ομιλητή; Τι κοινό υπόβαθρο μοιραζόμαστε; Τι πιστεύω ότι ο ομιλητής νομίζει ότι γνωρίζει για τους αποδέκτες του μηνύματός του; Από αυτά τα στοιχεία εξάγουμε συμπεράσματα, τα οποία λαμβάνουμε υπόψη όταν θέλουμε να κατανοήσουμε τι ήθελε να μας μεταδώσει αυτός ο άνθρωπος, επιλέγοντας ακριβώς αυτές τις λέξεις με αυτή τη σειρά. Έτσι, πάντα φανταζόμαστε έναν νου πίσω από το κείμενο που λαμβάνουμε – έτσι ερμηνεύουμε τη γλώσσα. Όταν έχουμε να κάνουμε με συνθετικό κείμενο, το ερμηνεύουμε ενστικτωδώς με τον ίδιο τρόπο. Εδώ, όμως, δεν υπάρχει νους που να είναι υπεύθυνος για το κείμενο: αυτό είναι που κρύβεται πίσω από το φαινόμενο Eliza που αναφέρθηκε παραπάνω.

WOZ: Ωστόσο, αυτό που φτύνουν προς τα εξω τα chatbots είναι πολύ πιο εντυπωσιακό από το σύστημα T9: Συχνά παίρνετε ένα κείμενο που μοιάζει με εγκυκλοπαίδεια, όμορφα δομημένο και γραφικά προετοιμασμένο.

Hanna:  Αυτά που σου δίνουν τα Chat GPT μπορεί να φαίνονται εντυπωσιακά. Ωστόσο, αυτό οφείλεται σε αυτό που οι προγραμματιστές έχουν κλέψει αλλού για τα δεδομένα εκπαίδευσής τους. Συνολικά, αυτό έχει ως αποτέλεσμα ένα εντυπωσιακό αποτέλεσμα, αλλά δεν υπάρχει διαφάνεια ως προς την πραγματική προέλευση των δεδομένων. Μπορείτε να βρείτε αναφορές, αλλά μερικές φορές αυτές είναι ψευδείς ή πλασματικές.

WOZ: Το βιβλίο αναφέρεται επίσης στους «AI booster» και στους «AI doomer»: οι πρώτοι πιστεύουν ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα μας προσφέρει ένα λαμπρό μέλλον. Οι δεύτεροι προειδοποιούν για μηχανές που θα μπορούσαν να στραφούν εναντίον του ανθρώπου. Πώς σχετίζονται μεταξύ τους αυτές οι δύο ομάδες;

Bender: Μπορούμε να σκεφτούμε την ιστοσελίδα που αναφέρθηκε στην αρχή, η οποία αποτελεί ένα παράδειγμα «AI doomerism». Οι συγγραφείς παρουσιάζονται ως αντίθετοι των Boostern. Αλλά πρόκειται για τις δύο όψεις του ίδιου νομίσματος. Οι υποστηρικτές λένε: η τεχνητή νοημοσύνη είναι μια αναπόφευκτη πρόοδος, που βρίσκεται λίγο πριν από τεράστιες ανακαλύψεις, οι οποίες θα λύσουν όλα τα προβλήματά μας. Οι καταστροφολόγοι λένε: η τεχνητή νοημοσύνη είναι μια αναπόφευκτη πρόοδος, που βρίσκεται λίγο πριν από τεράστιες ανακαλύψεις και θα μας σκοτώσει όλους. Πρόκειται για την ίδια αφήγηση, μόνο με δύο αντίθετες καταλήξεις.

Hanna: Ταυτόχρονα, αυτό παραμορφώνει την εικόνα του πραγματικού φάσματος των επιλογών δράσης. Πέρα από τις καταστροφικές προβλέψεις και τις υποσχέσεις σωτηρίας, υπάρχουν πολύ διαφορετικές θέσεις που μπορεί κανείς να πάρει: Μπορεί, για παράδειγμα, να είναι απλά ενοχλητικό το γεγονός ότι η τεχνητή νοημοσύνη ενσωματώνεται σε όλα τα δυνατά πράγματα, επειδή απλά δεν είναι απαραίτητο.

Η Αριστερά και η Παλαιστίνη

 Πόλεμος Πολιτικής στη Μέση Ανατολή

Η Αριστερά και η Παλαιστίνη

Μεταξύ κατηγοριών για αντισημιτισμό και ανεπαρκούς αλληλεγγύης προς την Παλαιστίνη

 

Κανένα ζήτημα δεν συνόδευε και δίχαζε τη γερμανική αριστερά όσο το θέμα της Παλαιστίνης και του αντισημιτισμού – οι ίδιες συζητήσεις έχουν πυροδοτηθεί ξανά και ξανά εδώ και δεκαετίες. Με την έναρξη του πολέμου στη Γάζα στις 7 Οκτωβρίου 2023, η διαμάχη έχει αποκτήσει νέα επικαιρότητα. Από τότε, το Αριστερό Κόμμα βρίσκεται τακτικά στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης – πάντα συνδεδεμένο με την κατηγορία του αντισημιτισμού από τη μία πλευρά ή της ανεπαρκούς αλληλεγγύης με την Παλαιστίνη από την άλλη.

Οι πρώτες έντονες διαμάχες μετά την έναρξη του πολέμου στο Αριστερό Κόμμα σημειώθηκαν στο συνέδριο του κρατικού κόμματος του Αριστερού Κόμματος του Βερολίνου στις 11 Οκτωβρίου 2024. Μια πρόταση από την πτέρυγα αλληλεγγύης στο Ισραήλ γύρω από τον πρώην γερουσιαστή για τον πολιτισμό Klaus Lederer, η οποία καταδίκαζε τον αντισημιτισμό και τόνιζε την αλληλεγγύη προς τα ισραηλινά θύματα της επίθεσης της Χαμάς, θα πρέπει να συμπληρωθεί για να λάβει επίσης υπόψη τα παλαιστινιακά θύματα και τον αντιπαλαιστινιακό ρατσισμό. Όταν αυτές οι αλλαγές βρήκαν πλειοψηφία στο συνέδριο του κόμματος, ο Lederer απέσυρε την πρότασή του και έφυγε από την αίθουσα με την Petra Pau, την Elke Breitenbach και άλλους αντιπροσώπους σε ένδειξη διαμαρτυρίας.

Αυτό που ακολούθησε ήταν μαζικές κατηγορίες για αντισημιτισμό εναντίον της Αριστεράς. Εν τω μεταξύ, η ηγεσία του κόμματος προσπάθησε να ηρεμήσει την κατάσταση. Στο εθνικό συνέδριο του κόμματος από τις 18 έως τις 20 Οκτωβρίου στο Halle/Saale, εγκρίθηκε από  το ομοσπονδιακό εκτελεστικό συμβούλιο ένας συμβιβασμός ευρείας υποστήριξης, στον οποίο εκφράστηκε αλληλεγγύη προς τα θύματα και από  τις δύο πλευρές και τονίστηκε ότι οι αντισημιτικές και ρατσιστικές θέσεις δεν πρέπει να έχουν θέση στο κόμμα. Τρεις ημέρες αργότερα, στις 23 Οκτωβρίου 2024, εξέχοντα μέλη του κόμματος παραιτήθηκαν από το κόμμα μαζί με τον Lederer. Ο λόγος: Το Αριστερό Κόμμα δεν αντιτίθεται αποφασιστικά στον αντισημιτισμό.

Τον Δεκέμβριο του 2024, ο Ramsis Kilani, τροτσκιστικό μέλος βάσης από το Neukölln και Παλαιστίνιος ακτιβιστής, διαγράφηκε από το κόμμα για «συμπεριφορά επιζήμια για το κόμμα». Κατηγορήθηκε επίσης ότι «εξυμνούσε» την Χαμάς. Ο Kilani έγινε γνωστός μέσω ανταλλαγής χτυπημάτων με την Petra Pau στο "X" σχετικά με την κατάσταση στο συνέδριο του κρατιδίου του Βερολίνου. Τμήματα του παλαιστινιακού κινήματος αλληλεγγύης υποστήριξαν τον Kilani.

Στις 6 Μαΐου, μια φωτογραφία του μέλους του εκτελεστικού συμβουλίου του κόμματος Ulrike Eifler που δημοσιεύτηκε στο "X" προκάλεσε επίσης κατηγορίες για αντισημιτισμό. Εκτός από το σύνθημα «Όλοι Ενωμένοι για μια ελεύθερη Παλαιστίνη», απεικονίστηκαν πράσινα, κόκκινα και λευκά χέρια σε σχήμα Ισραήλ-Παλαιστίνης.  Σε ψήφισμα στις 8 Μαΐου 2025, η εκτελεστική εξουσία του κόμματος αποστασιοποιήθηκε  από «οποιαδήποτε εικονογραφική αναπαράσταση» που «διαδίδει την εξαφάνιση του Ισραήλ» και αναγνώρισε το δικαίωμα ύπαρξης του Ισραήλ. Ο Eifler τόνισε ότι δεν συμμερίζεται μια τέτοια ανάγνωση.

Την επόμενη μέρα, στο ομοσπονδιακό συνέδριο του κόμματος στο Κέμνιτς, οι αντιπρόσωποι αποφάσισαν να υιοθετήσουν τη «Διακήρυξη της Ιερουσαλήμ» ως βάση για τον ορισμό του αντισημιτισμού εντός της Αριστεράς – ως εναλλακτική λύση στον αμφιλεγόμενο ορισμό του IHRA, ο οποίος χρησιμοποιείται για να απονομιμοποιήσει την κριτική του Ισραήλ. Αυτό το βήμα οδήγησε επίσης σε κατηγορίες για αντισημιτισμό.

Η πιο πρόσφατη ευκαιρία για κριτική ήταν ένα φεστιβάλ αλληλεγγύης του Αριστερού Κόμματος στο Βερολίνο-Neukölln "για το λαό στη Γάζα" στις 9 Αυγούστου με τίτλο "Neukölln στέκεται μαζί για το λαό της Παλαιστίνης". Η συμμετοχή της «Ενωμένης Παλαιστινιακής Εθνικής Επιτροπής» οδήγησε και πάλι σε κατηγορίες, επειδή η επιτροπή κατηγορείται ότι ήταν κοντά στη Χαμάς στην έκθεση του Γραφείου για την Προστασία του Συντάγματος. Οι ηγέτες του κόμματος αποστασιοποιήθηκαν από τον λαό του Neukölln.

Σε αυτό το πλαίσιο, η διαδήλωση «Μαζί για τη Γάζα» και το συλλαλητήριο «Όλα τα μάτια στη Γάζα» θα πραγματοποιηθούν στο Βερολίνο στις 27 Σεπτεμβρίου, στην οποία κινητοποιείται και βοηθά να οργανωθεί το Αριστερό Κόμμα. Η εκδήλωση, η οποία ανακοινώθηκε τον Ιούνιο και αναβλήθηκε για τον Σεπτέμβριο, θεωρείται από πολλούς ως ένδειξη της αλληλεγγύης του Αριστερού Κόμματος προς την Παλαιστίνη - ένα κόμμα που ασκεί μια πράξη εξισορρόπησης εδώ και μήνες. Οι ομάδες εργασίας αλληλεγγύης στην Παλαιστίνη την κατηγορούν για έλλειψη υποστήριξης, ενώ  οι ομάδες αλληλεγγύης του Ισραήλ βλέπουν αντισημιτικές τάσεις. Ταυτόχρονα, η πίεση από το εξωτερικό αυξάνεται.

Το γεγονός ότι η αριστερά έχει, ωστόσο, βρει συναίνεση για την εκδήλωση δείχνει ότι είναι ικανή να εκπροσωπήσει μια οικουμενική και καθοδηγούμενη από τα ανθρώπινα δικαιώματα θέση για τον πόλεμο στη Γάζα.