Η ΠΡΟΔΟΣΙΑ ΤΩΝ ΚΟΥΡΔΩΝ. Μάχη για τη βορειοανατολική Συρία: Εκεί που βασιλεύει η χαρά και ο φόβος
Ιανουαρίος 2026
Μετά την αποχώρηση των SDF, τα βορειοανατολικά της χώρας βρίσκονται σε μια ευαίσθητη φάση. Μια επίσκεψη σε αριστερούς ακτιβιστές, Κούρδους επαναπατριζόμενους και στο στρατόπεδο φυλακών του Ισλαμικού Κράτους.
Σε αναζήτηση σύνδεσης δικτύου: Κρατούμενοι στο στρατόπεδο Al-Hol 200 χιλιόμετρα δυτικά της Raqqa.
Το κείμενο περιγράφει μια επίσκεψη στο διαβόητο στρατόπεδο Al-Hol στη βορειοανατολική Συρία, το οποίο θεωρείται σύμβολο της διεθνούς τρομοκρατίας. Ο καταυλισμός φυλάσσεται από βαριά οπλισμένους στρατιώτες των Συριακών Δημοκρατικών Δυνάμεων (SDF) υπό την ηγεσία των Κούρδων, συμπεριλαμβανομένων πρώην μεταναστών από την Ευρώπη. Δεκάδες χιλιάδες γυναίκες και παιδιά πρώην μαχητών του ΙΚ ζουν στον καταυλισμό, πολλοί από τους οποίους θεωρούνται δυνητικά ριζοσπαστικοποιημένοι.
Οι SDF ανακοίνωσαν πρόσφατα ότι ήθελαν να αποσυρθούν από τη φύλαξη του στρατοπέδου λόγω έλλειψης διεθνούς υποστήριξης. Την ίδια στιγμή, τα στρατεύματα της νέας, ισλαμικής μεταβατικής κυβέρνησης συνεχίζουν να προελαύνουν και έχουν καταλάβει σημαντικές πόλεις όπως η Ράκα και η Ντέιρ Εσόρ. Ως αποτέλεσμα, η πρώην κουρδική αυτόνομη περιοχή έχει σχεδόν χαθεί εντελώς και συρρικνωθεί σε δύο θύλακες.
 |
|
Στο στρατόπεδο Al-Hol, πολλοί κρατούμενοι αντιδρούν με ανακούφιση στην άφιξη των κυβερνητικών στρατευμάτων, καθώς τα δίκτυα επικοινωνίας έχουν καταρρεύσει από τις μάχες και οι νέες μονάδες επιτρέπουν ξανά την πρόσβαση στο Διαδίκτυο. Πολλές γυναίκες ισχυρίζονται ότι είναι ακίνδυνες, διαμαρτύρονται για τις συνθήκες διαβίωσης που έχουν επικριθεί εδώ και χρόνια και αποστασιοποιούνται από το παρελθόν του Ισλαμικού Κράτους – το πόσο ισχυροί εξακολουθούν να είναι οι ιδεολογικοί δεσμοί με το Ισλαμικό Κράτος παραμένει ασαφές. Επιπλέον, στον καταυλισμό ζουν επίσης πολλοί μη ριζοσπαστικοποιημένοι πρόσφυγες πολέμου που έχουν εγκλωβιστεί εκεί λόγω φτώχειας και έλλειψης προοπτικών.
Ένα παράδειγμα είναι ο Omar al-Salem al-Matar, ο οποίος ζει στον καταυλισμό με την οικογένειά του εδώ και εννέα χρόνια. Ο γιος του έχει όνειρα για το μέλλον παρά τα εκπαιδευτικά ελλείμματα. Πολιτικά, η μεταβατική κυβέρνηση της Συρίας κινείται πιο κοντά στις ΗΠΑ: πρόκειται να αναλάβει τις φυλακές του Ισλαμικού Κράτους στο μέλλον, ενώ η σημασία των SDF υπό την ηγεσία των Κούρδων στον αγώνα κατά του Ισλαμικού Κράτους μειώνεται, σύμφωνα με εκπροσώπους των ΗΠΑ. Την ίδια στιγμή, η δυσπιστία είναι εμφανής: οι ΗΠΑ σχεδιάζουν να μεταφέρουν χιλιάδες ύποπτους μαχητές του Ισλαμικού Κράτους στο Ιράκ. Οι αποδράσεις από τις φυλακές και οι πιθανές αποδράσεις από το Αλ-Χολ κατά τη χαοτική αποχώρηση των SDF εγείρουν πρόσθετα ζητήματα ασφάλειας.
Η Ράκα, κάποτε πρωτεύουσα του «χαλιφάτου» του Ισλαμικού Κράτους, απελευθερώθηκε το 2017 από τις SDF υπό την ηγεσία των Κούρδων με την υποστήριξη των ΗΠΑ και κατά καιρούς θεωρήθηκε σύμβολο του σχεδίου της Ροζάβα. Στην κυρίως αραβική πόλη, ωστόσο, η αντιφατική φύση αυτής της τάξης έγινε εμφανής από νωρίς: πολλοί Άραβες υπηρέτησαν τις SDF από εξαναγκασμό ή οικονομική ανάγκη, όχι από πεποίθηση.
Με την προέλαση των κυβερνητικών στρατευμάτων, πολλοί Άραβες μαχητές των SDF αυτομόλησαν, ενώ οι αραβικές φυλές ξεσηκώθηκαν εναντίον των SDF – γεγονός που διευκόλυνε τη μεταβίβαση της εξουσίας. Στη Ράκα, τα κυβερνητικά στρατεύματα γιορτάζονται τώρα από πολλούς ως «απελευθερωτές», ορατοί και από τη νέα εθνική σημαία.
Ταυτόχρονα, αυξάνονται οι ανησυχίες για νέα καταστολή. Ακτιβιστές της ΜΚΟ «House of Citizenship» τεκμηριώνουν παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων τόσο υπό την πρώην κυριαρχία των SDF όσο και υπό τη νέα κυβέρνηση, συμπεριλαμβανομένων αυθαίρετων συλλήψεων λόγω ύποπτης εγγύτητας των SDF. Επικρίνεται επίσης ότι τα ιδανικά των SDF, τα οποία γίνονται αντιληπτά θετικά διεθνώς, δεν ανταποκρίνονταν στην πραγματικότητα επί τόπου. Πολλοί Κούρδοι είναι καχύποπτοι για τις υποσχέσεις των νέων κυβερνώντων να προστατεύσουν την κουρδική ταυτότητα στο μέλλον – φοβούμενοι περαιτέρω βία, πράξεις εκδίκησης και την επιρροή ισλαμιστικών πολιτοφυλακών κοντά στην Τουρκία.
Τεκμηρίωση παραβιάσεων από όλα τα μέρη της σύγκρουσης: Hudhaifa al-Ibrahim και Nofal al-Khalil από τη ΜΚΟ "House of Citizenship".
Στην κουρδική συνοικία της Ράκα, οι κάτοικοι που παραμένουν ή έχουν επιστρέψει αναφέρουν προσεκτικά τις εμπειρίες τους. Το γκράφιτι με το όνομα «Άπο» αναφέρεται στη συνεχιζόμενη συμβολική σημασία του Αμπντουλάχ Οτσαλάν. Η δασκάλα Τζιχάν και ο σύζυγός της Χαλίλ περιγράφουν τη φυγή τους με τα παιδιά στο Κομπάνι κατά τη διάρκεια των μαχών και τη μετέπειτα επιστροφή τους στη Ράκα, όπου αισθάνονται και πάλι ασφαλείς προς το παρόν. Οι Άραβες γείτονες είχαν φροντίσει το σπίτι τους, αλλά η εμπιστοσύνη σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης ήταν περιορισμένη.
Ανησυχούν πολύ για τους συγγενείς που έχουν παγιδευτεί στο Κομπάνι και την απειλή συμφόρησης εφοδιασμού στις υπόλοιπες περιοχές των SDF. Πολιτικά, δεν αισθάνονται ότι εκπροσωπούνται από καμία πλευρά: ο αποφασιστικός παράγοντας για αυτούς δεν είναι ποιος κυβερνά, αλλά η ασφάλεια και μια κανονική ζωή. Ταυτόχρονα, παραμένει ο φόβος ότι οι νέοι κυβερνώντες θα μπορούσαν και πάλι να καταπιέσουν τις μειονότητες – όπως έκανε το καθεστώς Άσαντ ή το Ισλαμικό Κράτος στο παρελθόν.
