Αποδομώντας τους Μύθους της Αλμπέρτα για τους Μικρούς Πυρηνικούς Αντιδραστήρες
Η αδοκίμαστη τεχνολογία έχει περισσότερο να κάνει με το «πράσινο ξέπλυμα» παρά με τη μείωση των εκπομπών.
Tim Rauf, The Tyee, 2025
Ο Tim Rauf είναι επιστημονικός συγγραφέας με έδρα την Αλμπέρτα. Το έργο του επικεντρώνεται στις νεότερες τεχνολογικές τάσεις και στον τρόπο που αυτές επηρεάζουν τις κοινότητες και την κοινωνία.
Η κυβέρνηση της Αλμπέρτα είναι πραγματικά ενθουσιασμένη με την πυρηνική ενέργεια.
Πιο συγκεκριμένα, με τους νέους και αδοκίμαστους μικρούς αρθρωτούς πυρηνικούς αντιδραστήρες. Ελπίζει να τους χρησιμοποιήσει για να μειώσει τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα της επαρχίας, ενώ παράλληλα θα αφήνει τον ενεργειακό κλάδο να λειτουργεί κανονικά — μια δελεαστική προοπτική για την κυβέρνηση, δεδομένης της πρόθεσής της να αυξήσει την παραγωγή πετρελαίου και φυσικού αερίου, ενώ ταυτόχρονα θέλει ο ενεργειακός τομέας να φτάσει σε καθαρό μηδέν εκπομπών έως το 2050.
Οι μικροί αρθρωτοί πυρηνικοί αντιδραστήρες παράγουν λιγότερο από το ένα τρίτο της ηλεκτρικής ενέργειας ενός παραδοσιακού αντιδραστήρα. Η προϋπόθεση είναι ότι οι μικροί αντιδραστήρες είναι πιο εύκολο να τοποθετηθούν και να κατασκευαστούν, και φθηνότεροι.
Η Αλμπέρτα συνδέθηκε με αυτή την προσέγγιση μαζί με το Οντάριο, το Νιου Μπράνσγουικ και τη Σασκάτσουαν το 2022, συμμετέχοντας σε ένα στρατηγικό σχέδιο για την ανάπτυξη και ανάπτυξη μικρών αρθρωτών αντιδραστήρων. Το Alberta Innovates, ο ερευνητικός φορέας της επαρχίας, ανέθεσε μια μελέτη σκοπιμότητας στο Pacific Northwest National Laboratory. Η μελέτη επικεντρώθηκε στη χρήση των αντιδραστήρων για παραγωγή ατμού χωρίς εκπομπές αερίων θερμοκηπίου για έργα εξόρυξης πετρελαιοφόρων άμμων, παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας στην απελευθερωμένη αγορά και παροχή εναλλακτικής λύσης στο ντίζελ για απομακρυσμένες κοινότητες.
Πιο πρόσφατα, η Ontario Power Generation και η Capital Power από το Έντμοντον συνήψαν συμφωνία για την αξιολόγηση των μικρών αρθρωτών αντιδραστήρων για την παροχή πυρηνικής ενέργειας στο δίκτυο της Αλμπέρτα. Ο Nathan Neudorf, υπουργός οικονομικής προσιτότητας και υπηρεσιών κοινής ωφέλειας της Αλμπέρτα, ήταν ενθουσιασμένος: «Αυτή η συνεργασία αντιπροσωπεύει ένα συναρπαστικό και σημαντικό βήμα προς τα εμπρός στις προσπάθειές μας να αποανθρακοποιήσουμε το δίκτυο διατηρώντας παράλληλα τη βασική ισχύ κατ' απαίτηση.»
Όλη αυτή η ενθουσιώδης υποστήριξη κάνει να φαίνεται ότι οι μικροί αρθρωτοί αντιδραστήρες είναι προ των πυλών — μια αναπόφευκτη εξέλιξη που θα επιτρέψει στην επαρχία να αποκτήσει ένα καθαρότερο, σύγχρονο ενεργειακό τοπίο.
Ωστόσο, οι μικροί αρθρωτοί αντιδραστήρες δεν είναι καθόλου έτοιμοι για ανάπτυξη και δεν θα βρίσκονται στην Αλμπέρτα για περίπου μια δεκαετία. Αυτό σημαίνει ότι για 10 χρόνια δεν θα παρέχουν ατμό χωρίς εκπομπές αερίων θερμοκηπίου για τη μείωση των εκπομπών.
«Βρίσκεται ακόμα στο στάδιο σχεδιασμού», δήλωσε η Kennedy Halvorson, μιλώντας για τους αντιδραστήρες. Η Halvorson είναι ειδικός διατήρησης στην Alberta Wilderness Association. Οι αντιδραστήρες είναι «τόσο μακριά από το να μπορούν να χρησιμοποιηθούν από εμάς. Οι νωρίτερες προβλέψεις είναι το 2030. Και πρέπει να μειώνουμε τις εκπομπές μας πριν από το 2030. Άρα χρειαζόμαστε λύσεις τώρα, βασικά.»
Με τους μικρούς αρθρωτούς αντιδραστήρες να μην μπορούν να ανακόψουν την παλίρροια των εκπομπών για χρόνια, είναι δύσκολο να κατανοήσει κανείς πώς θα μπορούσαν να κάνουν αρκετή διαφορά ώστε να φτάσει η Αλμπέρτα σε καθαρό μηδέν έως το 2050 (σύμφωνα με τους στόχους μείωσης εκπομπών των Ηνωμένων Εθνών για περιορισμό της υπερθέρμανσης του πλανήτη σε όχι περισσότερο από 1,5 βαθμούς).
Η Capital Power έκανε παρόμοιες προβλέψεις: «Λαμβάνοντας υπόψη την τεχνολογική ωριμότητα και τα οικονομικά της τεχνολογίας σε συνδυασμό με τον χρόνο που χρειάζεται νέα προσφορά στην Αλμπέρτα, αναμένουμε ότι οι μικροί αρθρωτοί αντιδραστήρες θα μπορούσαν να εισέλθουν στην επαρχία από τα μέσα της δεκαετίας του 2030», απάντησε μέσω email η Katherine Perron, υπεύθυνη επικοινωνίας της Capital Power.
«Κατά μέσο όρο, χρειάζονται περίπου 10 χρόνια για να περάσει ένας πυρηνικός σταθμός από την έναρξη της κατασκευής — που συνήθως ονομάζεται πρώτη έκχυση σκυροδέματος — μέχρι το σημείο που αρχίζει να παρέχει ηλεκτρισμό στο δίκτυο», δήλωσε ο M.V. Ramana, καθηγητής και κάτοχος της έδρας Simons για αφοπλισμό, παγκόσμια και ανθρώπινη ασφάλεια στο Πανεπιστήμιο της Βρετανικής Κολομβίας. «Δεν νομίζω ότι πρέπει να περιμένουμε κάτι λιγότερο για έναν μικρό αρθρωτό αντιδραστήρα, ειδικά τον πρώτο του είδους του όταν κατασκευάζεται.»
Η κατασκευή είναι μόνο ένα κομμάτι. Επιπλέον, υπάρχει η ανάγκη δημιουργίας ρυθμιστικού πλαισίου, το οποίο η Αλμπέρτα δεν διαθέτει για τα πυρηνικά.
«Για να ξεκινήσει η κατασκευή, πρέπει να συμπέσουν πολλά άλλα πράγματα. Πρώτον, πρέπει να ληφθούν πολλές άδειες», δήλωσε ο Ramana.
Έπειτα υπάρχει η διαδικασία δημόσιας διαβούλευσης. Δεδομένων όλων των πραγματικών και φανταστικών ανησυχιών για τα πυρηνικά, αυτή η διαδικασία μπορεί επίσης να αυξήσει τον χρόνο αναμονής.
«Πρόκειται για κρατικές εταιρείες, οπότε ο φορολογούμενος και οι καταναλωτές σε αυτή την επαρχία είναι αυτοί που τελικά επιβαρύνονται με αυτά. Και το ερώτημα που θα πρέπει να κάνουμε είναι: τι είδους δημοκρατική διαδικασία θα ακολουθήσουμε πριν αυτές οι επαρχίες εγκρίνουν την κατασκευή;».
Τα πυρηνικά προβλήματα του Οντάριο
Η ακρόαση αυτών των δημόσιων φωνών είναι συνετή. Μπορούμε να κοιτάξουμε ανατολικά για να δούμε τι συμβαίνει όταν η κυβέρνηση και οι εταιρείες ενέργειας παρακάμπτουν τη διαδικασία λήψης ρητής συναίνεσης από τις κοινότητες που θίγονται.
Με την ιδιότητά του ως κέντρου πυρηνικής δραστηριότητας στον Καναδά, μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε το Οντάριο ως δοκιμαστήριο και να αξιολογήσουμε το ιστορικό του Καναδά όσον αφορά την προσοχή γύρω από τα πυρηνικά. Το αποτέλεσμα δεν είναι καλό. Υπήρξαν πολλές περιπτώσεις ανεπαρκούς διαβούλευσης με τους Ιθαγενείς λαούς στα εδάφη των οποίων τοποθετούνται τα απόβλητα, οι εγκαταστάσεις παραγωγής ή εξόρυξης.
Στο Chalk River, τα Canadian Nuclear Laboratories πρότειναν την κατασκευή εγκατάστασης διάθεσης κοντά στην επιφάνεια στον υφιστάμενο χώρο των Chalk River Laboratories, που βρίσκεται στο παραδοσιακό έδαφος του λαού Algonquin. Αυτή η εγκατάσταση εγκρίθηκε από την Canadian Nuclear Safety Commission, τον ομοσπονδιακό ρυθμιστή πυρηνικής ασφάλειας του Καναδά. Η έγκριση προχώρησε παρά τις διαμαρτυρίες πολλών κοινοτήτων Algonquin, συμπεριλαμβανομένου του Kebaowek First Nation.
Το Kebaowek First Nation κατέθεσε αίτηση δικαστικής επανεξέτασης ζητώντας από το ομοσπονδιακό δικαστήριο να απορρίψει την απόφαση της επιτροπής, επικαλούμενο αποτυχία ουσιαστικής διαβούλευσης. Τον Οκτώβριο, πριν από την αρχική έγκριση, ο αρχηγός Lance Haymond εξέφρασε ανησυχίες ότι η επιτροπή ήταν υπερβολικά φιλική με τον πυρηνικό τομέα.
Αυτή η παράλειψη ουσιαστικής διαβούλευσης με τους Ιθαγενείς λαούς εντοπίστηκε επίσης με το Saugeen Ojibway Nation, το οποίο το 2020 απέρριψε με συντριπτική πλειοψηφία ένα έργο κατασκευής υπόγειας αποθήκευσης πυρηνικών αποβλήτων κοντά στη λίμνη Χιούρον. Η Ontario Power Generation είχε εγκρίνει το έργο το 2015.
Οι μικροί αντιδραστήρες αντιμετωπίζουν κρίσιμη οικονομική πρόκληση
Στις οικονομικές αβεβαιότητες προστίθενται ερωτήματα σχετικά με το κατά πόσο οι μικροί αντιδραστήρες προσφέρουν πραγματικό οικονομικό πλεονέκτημα σε σχέση με τους μεγαλύτερους ομολόγους τους.
Οι πρώτοι αντιδραστήρες ξεκίνησαν μικροί. Το μέγεθός τους, όμως, σε συνδυασμό με το υπέρογκο κόστος της πυρηνικής ανάπτυξης, σήμαινε ότι δεν μπορούσαν να ανταγωνιστούν τα ορυκτά καύσιμα. Το μόνο που μπορούσαν να κάνουν για να μειώσουν το μειονέκτημα ήταν να χτίζουν όλο και μεγαλύτερους αντιδραστήρες.
Οικονομικά, ο μικρός αρθρωτός αντιδραστήρας δεν φαίνεται να μπορεί να ανταγωνιστεί τον μεγαλύτερο αδερφό του. Προσθέτοντας αυτό στις καθυστερήσεις, τις διαμάχες γύρω από την κατασκευή και τις κοινότητες, και την αναντιστοιχία χρονοδιαγραμμάτων για την εκπλήρωση των κλιματικών δεσμεύσεων, πρέπει να αναρωτηθούμε γιατί βλέπουμε τόσο θερμή ενθουσιασμό για τους μικρούς αρθρωτούς αντιδραστήρες.
Πράσινο ξέπλυμα με άλλο όνομα
Η απάντηση είναι πιθανώς απλή: Όπως η δέσμευση και αποθήκευση διοξειδίου του άνθρακα πριν από αυτό, οι μικροί αρθρωτοί αντιδραστήρες είναι ο επόμενος τρόπος για να αποτρέψουν την ενοχλητική συζήτηση για αποεπένδυση και μετάβαση.
Μια άλλη μελέτη σκοπιμότητας για τα SMR που χρηματοδοτήθηκε από την Alberta Innovates επικεντρώθηκε στη χρήση τους για την ενσωμάτωση της αποστράγγισης με βαρύτητα υποβοηθούμενη από ατμό. Μέσω αυτής της διαδικασίας, ατμός εγχέεται σε υπόγεια κοιτάσματα πετρελαίου για να θερμάνει το άσφαλτο στην άμμο αρκετά ώστε να ρέει ελεύθερα και να εξάγεται
Η μελέτη διεξήχθη από την Cenovus — μια εταιρεία που υποστηρίζει επίσης τη δέσμευση και αποθήκευση διοξειδίου του άνθρακα και είναι μέλος της Pathways Alliance, μιας συμμαχίας των έξι μεγαλύτερων παραγωγών πετρελαιοφόρων άμμων στη χώρα. Η Cenovus σκοπεύει να αυξήσει την παραγωγή πετρελαιοφόρων άμμων κατά 10 τοις εκατό τα επόμενα χρόνια.
«Η κλιματική αλλαγή αποτελεί επίσης απειλή για τον τρόπο ζωής μας — η ιδέα ότι μπορούμε να συνεχίσουμε να παράγουμε, να καταναλώνουμε και να ζούμε με τον ίδιο τρόπο που ζήσαμε τα τελευταία 100 χρόνια, βασισμένοι στα ορυκτά καύσιμα», «Υπάρχουν πολλοί άνθρωποι που κερδίζουν τεράστια από αυτό... και δεν θέλουν αυτό το παιχνίδι να σταματήσει. Και έτσι οτιδήποτε μπορούν να κάνουν για να το διατηρήσουν είναι θεμιτό γι' αυτούς.»
Η Halvorson επεσήμανε ότι υπάρχει μια ειδική τακτική που συνοδεύει τα πυρηνικά και άλλες «καθαρές» τεχνολογίες, όπου μετράται μόνο το διοξείδιο του άνθρακα και οι αντισταθμίσεις αερίων θερμοκηπίου.
«Όταν το ανάγουμε όλο στο πόσο CO2 εκπέμπει κάτι, δεν παίρνουμε την πλήρη εικόνα των περιβαλλοντικών επιπτώσεων», είπε η Halvorson. Ανέφερε ως παράδειγμα τη χρήση νερού στα πυρηνικά: «Οι περισσότερες πυρηνικές τεχνολογίες απαιτούν τεράστια ποσότητα νερού για να λειτουργήσουν. Και όπως γνωρίζουμε, αυτή τη στιγμή βρισκόμαστε σε ξηρασία στην Αλμπέρτα. Οι υδάτινοι πόροι μας είναι τόσο πολύτιμοι.»
Παρά τη θερμή υποστήριξη για τα πυρηνικά στην Αλμπέρτα — που υπόσχεται ότι οι μικροί αρθρωτοί αντιδραστήρες θα μας επιτρέψουν να απολαμβάνουμε τα οφέλη των ορυκτών καυσίμων με καθαρότερο τρόπο — τα δεδομένα δεν συνηγορούν υπέρ αυτής της εκδοχής. Το επιχείρημα ότι μπορούμε να συνεχίσουμε τις γεωτρήσεις αρκεί να έχουμε την επόμενη «θαυματουργή λύση» δεν έχει αντέξει σε κριτική ανάλυση στο παρελθόν — και δεν το κάνει ούτε τώρα.
